iqtisodiy indekslar

PPT 52 стр. 548,5 КБ Бесплатная загрузка

52 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 548,5 КБ

Тип файла PPT

Страницы 52

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 52

11-mavzu. iqtisodiy indekslar (4 soat) * iqtisodiy indekslar (2 soat) iqtisodiy indekslar to'g'risida tushincha va ularning turlari individual indekslar – nisbiy miqdorlar sifatida. umumiy indekslar, ularning o'ziga xos xususiyatlari va tuzish printsiplari. bazisli, zanjirsimon va hududiy (territorial) indekslar iqtisodiy tahlilda va tekshirishlarda indekslardan foydalanish. reja * * indeks so'zi lotincha “index” atamasidan olingan bo'lib, belgi, ko'rsatkich degan ma'noni bildiradi. lekin har qanday ko'rsatkich ham indeks deb atalavermaydi. indeks – bu bevosita qo'shib bo'lmaydigan bo'laklardan tashkil topgan ikki to'plamni taqqoslashga aytiladi. bevosita qo'shib bo'lmaydigan hodisalarni vaqt bo'yicha yoki makonda o'zgarishini baholash uchun ularni mutloq yoki o'rtacha miqdorlari bilan o'zaro taqqoslab bo'lmaydi. bu ishni bajarish uchun indeks metodining maxsus usullarini qo'llash kerak. * * statistik indekslar yordamida umumo'lchovga ega bo'lmagan turli xildagi hodisalar bilan bog'liq bo'lgan masalalar echiladi. shu nuqtayi nazardan indekslarning asosiy vazifalari bo'lib quyidagilar hisoblanadi: murakkab statistik to'plamlarning ikki va undan ortiq davrlar ichida o'rtacha o'zgarishini aniqlash va ta'riflash; murakkab …

2 / 52

sof ichki mahsulot, yalpi milliy daromad, qishloq xo'jaligi va sanoat mahsuloti fizik hajm indekslari kabi indekslar kiradi. ikkinchi guruh indekslarga baho indekslari, tannarx, mehnat unumdorligi, mahsuldorlik, hosildorlik indekslari kabi indekslar kiradi. * * indekslar to'plam birliklarini qamrab olishiga qarab individual va umumiy indekslarga bo'linadi. individual indekslar to'plamning ayrim elementlarining o'zgarishini ta'riflaydi. masalan, termiz shahrida 2 ta dehqon bozori mavjud. hammasida olma, uzum, shaftoli va boshqalar sotiladi. mana shu sotiladigan mahsulotlardan bittasining bahosi yoki miqdorining o'zgarishini o'rganmoqchi bo'lsak, individual indeksni qo'llaymiz. barchasi bo'yicha o'rganmoqchi bo'lsak, umumiy indeks qo'llaniladi. * * indeks metodi yordamida murakkab hodisalarning vaqt bo'yicha va hududiy o'zgarishi, reja va buyurtmalar bajarilishi o'rganiladi. mana shu vazifalarga qarab indekslar quyidagi turlarga bo'linadi: dinamika indekslari; hududiy indekslar; reja yoki buyurtmalarning bajarilishi indekslari. * * indeks metodi o'rtacha ko'rsatkichlarning o'zgarishini o'rganishda ham keng qo'llaniladi. masalan, joriy davrda o'tgan davrga nisbatan turdosh tovarlar uchun o'rtacha baho o'zgarishini o'rganmoqchi bo'lsak, joriy davrdagi o'rtacha bahoni …

3 / 52

atkichlari indekslariga bo'linadi. * * indekslar nazariyasida qaysi ko'rsatkich indekslashtirilsa, u indekslashtiriladigan miqdor deyiladi. umumiy indekslarda indekslashtirilayotgan miqdor so'zi o'rniga indekslashtirilayotgan belgi va uning vazni tushunchalari ishlatiladi. masalan, narx umumiy indeksi hisoblanayotgan bo'lsa, indekslashtirilayotgan belgi baho hisoblansa, uning vazni sifatida mahsulot miqdori olinadi. * * indekslarni bevosita hisoblashishga kirishishdan oldin, shu metodda qo'llaniladigan ramziy belgilar bilan tanishib chiqaylik. hodisaning miqdori (soni)- q; narxlar- r; tannarx –s; unumdorlik - ω harflar bilan belgilanadi. joriy davr ko'rsatkichi “1” satr osti ishorachasi, o'tgan davr esa “0” –bilan ifodalanadi. “i” va “i” lar individual va umumiy indekslarni ifodalaydi, “σ” – yig'indini bildiradi. * * indekslar murakkab hodisaning umumiy jami uchun ham, murakkab hodisaning alohida elementlari uchun ham hisoblanadi. shunga qarab ular individual va umumiy indekslarga bo'linadi. o'rganiladigan murakkab hodisaning (statistik to'plamning) alohida elementlarini o'zgarishini ta'riflovchi ko'rsatkichlar individual indekslar deyiladi. masalan, paxta, sabzavot, don, jun, go'sht, sut miqdorlari indekslari, mehnat unumdorligi, tannarx indekslari va boshqalar. …

4 / 52

yo'li bilan baho individual indeksi aniqlanadi. ushbu indeks orqali bahoning o'zgarishi ta'riflanadi: bunda: p1 – hisobot davrida sotilgan 1ts (1 t.) mahsulotning bahosi (so'm); p0 – bazis davrida sotilgan 1 ts (1 t.) mahsulotning bahosi (so'm). * * 3. tannarxning individual indeksi. bu indeksni aniqlash uchun hisobot davrida etishtirilgan mahsulot birligining tannarxini bazis davridagi tannarxiga bo'lish orqali aniqlanadi. ushbu indeks yordamida tannarxning oshganligi yoki kamayanligi foiz hisobida ta'riflanadi: ; bunda: z1 – hisobot davrida etishtirilgan 1 ts mahsulotning tannarxi (so'm); z0 – bazis davrida etishtirilgan 1 ts mahsulotning tannarxi (so'm); * * 4. mehnat unumdorligining individual indeksi. bu indeksni aniqlash uchun hisobot davrida 1 kishi-soat (1 kishi-kuni) hisobiga etishtirilgan mahsulot miqdorini bazis daprrida 1 kishi-soat (1 kishi-kuni) hisobiga etishtirilgan mahsulot miqdoriga bo'linadi. bu indeks har bir mahsulot turi bo'yicha mehnat unumdorligini oshgan yoki kamayganligini ifodalaydi. ushbu indeks quyidagicha aniqlanadi: bunda: w0 – bazis davrida 1 kishi-soat hisobiga ishlab chiqarilgan mahsulot …

5 / 52

di. masalan, mahsulotlarning natural shaklidan pul yoki mehnat sarfi shakliga o'tishida birinchi holatda (pul shakliga o'tishda) o'lchovchi miqdor bo'lib baho, ikkinchi holatda esa mahsulot birligining ishlab chiqarishga ketgan ish vaqti sarfi (kishi-soat hisobida) o'lchovchi miqdor hisoblanadi. * * agregat indekslarni hisoblashda faqat indekslashtiriladigan miqdorlar o'zgaradi, ham sur'atidagi, ham maxrajidagi o'lchovchi miqdorlar esa o'zgarmasdan qoladi. masalan, buni quyidagi indekslar asosida ko'rib chiqamiz. mahsulot fizik miqdori agregat indeksi: – hisobot davridagi mahsulotlarning jami qiymati (bazis davridagi baholarda); bazis davridagi mahsulotlarning jami qiymati. * * ushbu indeks o'zgarmagan baho bo'yicha mahsulotlar miqdorining o'zgarishini ta'riflaydi. sur'ati bilan maxraji orasidagi farq mahsulotlar miqdorining ko'payganligini (surati ko'p bo'lsa) yoki kamayganligini ko'rsatadi. bu indeksda mahsulot miqdorlari indekslashtirilayotgan miqdorlar bo'lib, o'zgarmas, bazis davri baholarida keltirilgan. mahsulot fizik miqdori agregat indeksi * * bahoning umumiy agregat indeksi -hisobot davridagi mahsulotlarning jami qiymati ushbu indeksda hisobot va bazis davridagi baholar indekslashtiruv miqdorlardir, mahsulotlar miqdori o'lchagichli miqdorlardir, chunki ular formulaning sur'atida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 52 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiy indekslar"

11-mavzu. iqtisodiy indekslar (4 soat) * iqtisodiy indekslar (2 soat) iqtisodiy indekslar to'g'risida tushincha va ularning turlari individual indekslar – nisbiy miqdorlar sifatida. umumiy indekslar, ularning o'ziga xos xususiyatlari va tuzish printsiplari. bazisli, zanjirsimon va hududiy (territorial) indekslar iqtisodiy tahlilda va tekshirishlarda indekslardan foydalanish. reja * * indeks so'zi lotincha “index” atamasidan olingan bo'lib, belgi, ko'rsatkich degan ma'noni bildiradi. lekin har qanday ko'rsatkich ham indeks deb atalavermaydi. indeks – bu bevosita qo'shib bo'lmaydigan bo'laklardan tashkil topgan ikki to'plamni taqqoslashga aytiladi. bevosita qo'shib bo'lmaydigan hodisalarni vaqt bo'yicha yoki makonda o'zgarishini baholash uchun ularni mutloq yoki o'rtacha miqdorlari bilan o'z...

Этот файл содержит 52 стр. в формате PPT (548,5 КБ). Чтобы скачать "iqtisodiy indekslar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiy indekslar PPT 52 стр. Бесплатная загрузка Telegram