iqtisodiy indekslar

PDF 5 pages 437.1 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 437.1 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

11-mavzu. iqtisodiy indekslar reja: 11.1 indeks so’zining lug’aviy ma’nosi va qo’llanishi. iqtisodiy indekslar haqida umumiy tushuncha (mohiyati, ahamiyati va funktsiyalari). 11.2 indekslarning turlari va tasnifi. 11.3 yakka indekslar. 11.1 indeks so’zining lug’aviy ma’nosi va qo’llanishi. iqtisodiy indekslar haqida umumiy tushuncha (mohiyati, ahamiyati va funktsiyalari). indeks so’zi lotincha "indeks" atamasidan olingan bo’lib, belgi, ko’rsatkich degan ma’nolarni bildiradi. statistikada indekslar deganda mahsus iqtisodiy ko’rsatkichlar tushuniladi. ular iqtisodiy hodisa va jarayonlarni o’rganishda muhim ahamiyatga ega. iqtisodiy indekslar bevosita umum o’lchovga ega bo’lmagan murakkab iqtisodiy hodisa va jarayonlarni o’rganishda muhim ahamiyatga ega. iqtisodiy indekslar bevosita umum o’lchovga ega bo’lmagan murakkab iqtisodiy hodisa va jarayonlarning vaqt bo’yicha o’rtacha o’zgarishini ob’ektlararo yoki hududlararo taqqoslash natijasini ifodalaydi. indekslar yordamida shuningdek shu hodisa va jarayonlarning o’zgarishiga ta’sir etuvchi omillarning roli va hissasi ham baholanadi. indeks so’zi lotincha “index” atamasidan olingan bo’lib, belgi, ko’rsatkich degan ma’noni bildiradi. indeks – bu bevosita qo’shib bo’lmaydigan bo’laklardan tashkil topgan ikki to’plamni taqqoslashga …

2 / 5

nadi. taqqoslanish asosiga qarab indekslar bazisli va zanjirsimon indekslarga bo’linadi. indekslashtirilayotgan miqdorlarning xarakteri va mazmuniga qarab indekslar miqdor(hajm) va sifat kursatkichlari indekslariga bo’linadi. indekslar nazariyasida qaysi ko’rsatkich indekslashtirilsa, u indekslashtiriladigan miqdor deyiladi. umumiy indekslarda indekslashtirilayotgan miqdor so’zi o’rniga indekslashtirilayotgan belgi va uning vazni tushunchalari ishlatiladi. individual indekslar quyidagicha ifodalanadi: mahsulot fizik hajmi indeksi , bu erda: q1 va q0 - joriy va o’tgan davrlarda ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi. baho individual indeksi - ip= bu erda: p1 va r0 – joriy va o’tgan davrlarda mahsulot bir birligini bahosi (narxi). 11.2 indekslarning turlari va tasnifi. indeks, umumlashtirish funktsiyasi, analitik funktsiya, hududiy indekslar, individual indekslar, umumiy indekslar, zanjirsimon indekslar, o’zgaruvchan asosli indekslar, o’zgarmas asosli indekslar, o’rtacha indekslar, agregat indekslar, arifmetik o’rtacha indekslar, garmonik o’rtacha indekslar, geometrik o’rtacha indekslar, vazn, indeks vazni, vaznsiz umumiy indekslar, 0 1 q q iq  , 0 1 p p joriy vaznli paashe indekslari bazis vaznli laspeyres indekslari, …

3 / 5

cha va mutlaq o’zgarishlarini bir butunlikda ifodalaydi. qiyoslash uchun hodisalar holatlarini turli jihatdan olib qarash mumkin va natijada rivojlanish jarayonining har xil qirralari oydinlashadi, jumladan ularning vaqt bo’yicha o’zgarishi, ob’ektlar va hududlararo yoki halqaro nisbatlari, reja, shartnoma yoki iqtisodiy normativlarni bajarish darajalari, iqtisodiy tuzilmalardagi ichki siljishlar namoyon bo’ladi. bu esa indekslarni dinamik, hududiy, halqaro, reja yoki shartnomani bajarish, tuzilmaviy o’zgarishlar indeksi kabi turlarga tasniflash uchun nazariy- uslubiy zamin yaratadi. shu bilan birga ular boshqa belgilar, masalan, to’plam birliklarini qamrab olish, tuzilish shakli, hisoblash uslubi va hokazolarga qarab ham tasniflanadi. natijada indekslarning murakkab, ko’p pog’onali turkumlarining oilasi vujudga keladi. indekslar iqtisodiy mazmun va talqinga ega bo’lishi uchun ularning asosida yotadigan ko’rsatkichlar predmetlik, moddiylik xarakteriga ega bo’lishi kerak. aks holda ular mavhum, absolyut son bo’lib qoladi, xolos. ammo bu asosiy talabni tor chegarada ko’rsatkichlarning bir o’lchamligini yuzaki ta’minlash ma’nosida talqin etish noto’g’ridir. indekslar real hodisalar o’zgarishini ma’lum sharoitda va jihatdan kerakli aniqlik …

4 / 5

garuvchan bazis yoki joriy vaznli (laspeyres va paashe usuli) umumiy indekslar uchun xos emas. shu sababli indekslarning test nazariyasi vujudga kelib, unga binoan yuqorida ko’rsatilgan xossalar ideal indekslarni tuzishda asosiy mezonlar sifatida qabul qilinishi kerak. bunday indekslar ushbu nazariya asoschisi ivring fisher nomi bilan fisher indekslari deb ataladi. ular laspeyres va paashe usulida tuzilgan agregat indekslardan hisoblangan geometrik o’rtacha indekslar bo’lib, yuqoridagi xossalarga ega bo’lgan indekslar turkumini to’ldiradi. umumiy indekslarning asosiy shakli agregat indekslarni hisoblash, sifat ko’rsatkichlar uchun ularni paashe usulida, ya’ni joriy vazn bilan, miqdoriy ko’rsatkichlar uchun esa laspeyres usulida(bazis vazn bilan) tuzish haqidagi statistikaga oid darslik va qo’llanmalarda xanuzgacha keng targ’ib etib kelinayotgan metodologik yechim - tavsiya na nazariy va na amaliy jihatdan asosga ega. har qanday agregat indeks surati yoki maxrajidagi ko’rsatkichlardan biri real, hayotda mavjud bo’lgan iqtisodiy voqeani o’lchovchi ko’rsatkich emas, u ma’lum shart bilan hisoblab topilgan shartli ko’rsatkichdir. demak, uning predmetligi, moddiyligi, iqtisodiy realligi bu …

5 / 5

i uchun hisoblangan indekslar individual, barcha to’plam uchun hisoblangan indekslar esa umumiy (agregat) indekslar deb ataladi. asosiy individual indekslar quyidagilardan iborat: 0 1 q q ip  - ishlab chiqarilgan yoki sotilgan mahsulotning fizik hajmi indeksi; 0 1 p p i p  - baho indeksi; 0 1 c c ic  - tannarx indeksi; 00 11 qp qp ipq  - qiymat (tovar oboroti) indeksi; 1 0 /1 t t i t  - mehnat unumdorligi indeksi. umumiy indekslar quyidagilardan iborat:    00 10 qp qp j q - fizik hajm indeksi;    10 11 qp qp j p - baho indeksi;    10 11 qc qc j c - tannarx indeksi;    00 11 qp qp j pq - qiymat indeksi;    11 10 /1 qt qt j t - mehnat unumdorligi indeksi; 1 - masala. berilgan ma’lumotlar …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy indekslar"

11-mavzu. iqtisodiy indekslar reja: 11.1 indeks so’zining lug’aviy ma’nosi va qo’llanishi. iqtisodiy indekslar haqida umumiy tushuncha (mohiyati, ahamiyati va funktsiyalari). 11.2 indekslarning turlari va tasnifi. 11.3 yakka indekslar. 11.1 indeks so’zining lug’aviy ma’nosi va qo’llanishi. iqtisodiy indekslar haqida umumiy tushuncha (mohiyati, ahamiyati va funktsiyalari). indeks so’zi lotincha "indeks" atamasidan olingan bo’lib, belgi, ko’rsatkich degan ma’nolarni bildiradi. statistikada indekslar deganda mahsus iqtisodiy ko’rsatkichlar tushuniladi. ular iqtisodiy hodisa va jarayonlarni o’rganishda muhim ahamiyatga ega. iqtisodiy indekslar bevosita umum o’lchovga ega bo’lmagan murakkab iqtisodiy hodisa va jarayonlarni o’rganishda muhim ahamiyatga ega. iqtisodiy indekslar bevosita umum o’lc...

This file contains 5 pages in PDF format (437.1 KB). To download "iqtisodiy indekslar", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy indekslar PDF 5 pages Free download Telegram