munis xorazmiyning "savodi ta'lim" asari

PPTX 16 pages 90.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

11-mavzu: xvii asrdan xix asrning i-yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji reja: 11.2. 1. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo’llanma sifatida. 11.2. 2. muhammad sodiq qosh-g’ariyning “odob as-solihin” asari – yuksak ma’naviy-axloqiy sifatlarni yorituvchi manba. 11-mavzu: xvii asrdan xix asrning i-yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji reja: 11.2. 1. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo’llanma sifatida. 11.2. 2. muhammad sodiq qosh-g’ariyning “odob as-solihin” asari – yuksak ma’naviy-axloqiy sifatlarni yorituvchi manba. 11.2. 1. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo’llanma sifatida shermuhammad avazbiy o‘g‘li munis xorazmiy (1778-1829) xviii asr oxiri va xix asming birinchi yarmida xorazmda yashab ijod etgan yirik o‘zbek shoiri, mohir taijimon, iste’dodli tarixnavis va husnixat maktabini yaratgan olimdir. u ≪munisid-ushshoq≫ devoni, ma’rifiy-tarbiyaviy ≪savodi-ta’lim≫ risolasi, ≪firdavs-ul-iqbol≫ solnomasi hamda o‘zbek tiliga o‘girgan ≪ravzat-us-safo≫ (mirxond) asari bilan o‘zbek xalqi madaniyati tarixi xazinasiga munosib hissa qo‘shdi. shermuhammad munis 1778-yili …

2 / 16

an o‘zga so‘z joriy bo’lmas edi≫, deb yozadi. shuningdek, munis ≪firdavs-ul-iqbol≫da o‘z ustozi, madrasa mudarrisi saideshonxo‘janing yetuk shoir, dunyoviy fanlarni chuqur bilimdoni bo’lganligi to‘g‘risida ham to‘xtalib, murabbiy huzuridagi fozil kishilar suhbati, she’riyat kechalari uning zehnida ta’sirchan iz qoldirganligini ta’kidlaydi. munis madrasa dasturi bo‘yicha ta’lim olibgina qolmasdan, balki bo‘sh vaqtlarida ilm va ma’rifat ahllari bilan bo’lgan aloqalari va dunyoviy kitoblarni mustaqil mutolaa qilishga berilganligi to‘g‘risida ≪munisul-ushshoq≫ devoniga yozgan so‘z boshisida bunday deb yozadi: madrasa sari aylab xirom, qayu yerda ahbob baztn aylasa. tarab irtikobig‘a azm aylasa, 0 ‘zimni alar ichra solur erdim, ko’ngul qonguncha bahra olur erdim. munis xorazmiy o‘z ijodining dastlabki davrlarida zamona ahllaridan adolat, xalq haqida g‘ amxo‘ rlik kutadi, ularni insof va diyonatga, rahm-shafqatga chaqiradi, hatto ularga bag‘ishlab qasidalar yozadi. saroy hayoti bilan yaqindan tanishish uning umidlarini puchga chiqaradi. lekin shunga qaramasdan munis adolatparvarlik, xalqparvarlik va haqgo‘ylik g‘oyalarini o‘z zamonasi hukmdorlari ongiga singdirishga harakat qiladi. mutafakkirning fikricha, odamlarni …

3 / 16

i vosita sifatida xizmat qilishi kerak. adolat podshoh bilan uning fuqarolari o‘rtasidagi munosabatni belgilovchi mezondir. adolat va odil sudlov ishlari yo‘lga qo‘yilgan mamlakatning podshohigina xalq hurmatiga sazovordir. ana shunday davlat boshlig‘igagina fuqarolar chin ko‘ngildan xizmat qiladi. fikrimizning isboti uchun quyidagi baytni keltiramiz: sabot astasang, mulk bunyodig‘a, adolat bila yet ulus dodig‘a. mutafakkir aytmoqchi, agar podshoh o‘z mamlakatining gullab yashnashi, o‘zining uzoq umr ko‘rishini va umrining oxiriga qadar toj kiyib, taxtda o‘tirishini istasa, huzuriga arz bilan kelganlarning arzini tinglab, ularni mamnun qilishi lozim. chunki o‘sha mamnun odam umrining oxirigacha bu hukmdorning duosida bo‘ladi, boz ustiga hammaga uning ta’rifini qiladi, o‘zi sadoqat bilan xizmat qiladi, boshqalarni ham sidqidildan xizmat qilishga undaydi. adolat qilinsa, mamlakat xalqlari tinch va osuda, farovon hayot kechiradilar. ularning yaratgan boyliklari o‘zlariga nasib qiladi, tinch mehnat qilish bilan ertaning tashvishida bo’lmaydilar, ya’ni ertaindinlik yeguliklarini g‘amlab qo‘yadilar, birovning moliga boshqa odam ko‘z olaytirmaydi. bordi-yu biron nobakor chiqib qolib zo‘ravonlik bilan …

4 / 16

u ≪adolat mulkini tuzatib≫ o‘z qo’li ostidagi fuqaroning och va to‘qligidan xabardor hukmdomi odil va dono podshoh deb ta’riflaydi: shoh uldurki, adolat ila mulkin tuzatib, bo’lsa g‘amgin fuqaro o’hig‘a, xurram to‘qig‘a. munisning fikricha, adolat qilgan shoh shon-shuhratlarga burkanadi. u adolat qilganida butun xalq xushnud bo’ladi. 0 ‘z bandalarining mana shunday mamnuniyat bilan yashayotganlariga sababchi bo’lgan adolatli hukmdordan parvardigorning o‘zi ham mamnun bo’ladi. zero, xudo ham bunday xalqparvar va adolatparvar hukmdoming baxtini, saodatini, taxtu ravonini mustahkamlaydi: sharaf ko‘rki shahdin adolat chog‘i, erur xalq xushnud, xoliq dog‘i. ham ozodavashlar bo’lib bandasi, ham a’doyi sarkash sarofkandasi. munis ≪munisul-ushshoq≫ devoniga kirgan she’rlarida axloq-odob masalalari, ma’rifiy-tarbiyaviy g‘oyalar rriuhim o‘rin tutadi. murabbiy shoir axloqning ilg‘or, xalqparvar insoniy qoidalarini kuyladi. uning axloqiy-didaktik g‘oyasi shaxs kamoloti uchun kurashdan iboratdir. xalqparvarlik, odamshavandalik, yaxshilik va olijanoblik, mehnatsevarlik, hurmat va muruvvat, saxovat va mehribonlik, samimiyat va sidqidillik, umid va andisha, sabr va qanoat, mehmondo‘stlik va xushmuomalalik, kamtarlik va ochiq yuzlilik, halollik …

5 / 16

sifatida bolalarni savodxonligini va husnixatini yaxshilash yo’lida ko‘p izlanadi va yoshlarga husnixatdan ta’lim berib, ≪bilgancha surub qalamni har yon, ta’lim ishin aylar erdi oson≫ deydi. ≪bilimning beshigi alifbe≫ deganlaridek munis ham ta’limdagi muvaffaqiyatlarning garovi savod ekanligini tushungan va shuning uchun ≪umumi arqom≫ yozuv ilmini yaratishga bel bogiagan. munisning ≪savodi ta’lim≫ asari ana shu tarzda 1804-yil 6- dekabrda vujudga keladi. bu asar asos e’tibori bilan husnixatga oid bo’lsa-da, unda munisning o‘z muallimi ibn xojib haqida, yozuvning madaniyat taraqqiyotidagi roli, xususan, husnixat ta’limi va umuman, didaktik ta’lim to‘g‘risida qimmatli fikrlar mavjud. shuni ham ta’kidlab o‘tish kerakki, bu mavzuga bag‘ishlangan forscha risola xo‘ja mirali tabriziy tomonidan ham yozilgan edi. xo‘ja mirali tabriziyning xat ta’limi haqidagi nazmiy risolasi juda kichik hajmda bo’lib, unda faqat harflarning o’lchovigina bayon qilingan va u toshkent, qozon va boshqa shaharlarda tez-tez nashr qilinib turgan ≪mufradot≫larda berib borilgan. munis ≪savodi ta’lim≫ risolasini yozishidan maqsadini shunday izohlaydi: to ilgima tushti bir …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "munis xorazmiyning "savodi ta'lim" asari"

11-mavzu: xvii asrdan xix asrning i-yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji reja: 11.2. 1. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo’llanma sifatida. 11.2. 2. muhammad sodiq qosh-g’ariyning “odob as-solihin” asari – yuksak ma’naviy-axloqiy sifatlarni yorituvchi manba. 11-mavzu: xvii asrdan xix asrning i-yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji reja: 11.2. 1. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo’llanma sifatida. 11.2. 2. muhammad sodiq qosh-g’ariyning “odob as-solihin” asari – yuksak ma’naviy-axloqiy sifatlarni yorituvchi manba. 11.2. 1. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo’llanma sifatida shermuhammad avazbiy o‘g‘li munis xorazmiy (1778-1829) xviii asr oxiri va x...

This file contains 16 pages in PPTX format (90.0 KB). To download "munis xorazmiyning "savodi ta'lim" asari", click the Telegram button on the left.

Tags: munis xorazmiyning "savodi ta'l… PPTX 16 pages Free download Telegram