xvii-xix asrning birinchi yarmida tarbiya, mak.tab va a.) pedagogik. fikrlar

PPTX 46 стр. 4,7 МБ Бесплатная загрузка

46 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 46

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 46

prezentatsiya powerpoint reja: buxoro amirligi, qo‘qon va xiva xonliklarida ta’lim-tarbiya. maktab va madrasalarda ta’lim mazmuni. qizlar maktabi va unda ta’lim mazmuni. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo‘llanma sifatida. muhammad sodiq qoshg‘ariyning “odob as-solihin” asari – yuksak ma’naviy- axloqiy sifatlarni yorituvchi manba. xvii-xix asrlarda o‘rta osiyoda faoliyat yuritgan ta’lim muassasalari boshlang’ichmaktab qorixona daloilxona madrasa otinoyilar maktabi xix asrning birinchi yarmida o‘rta osiyoning yirik shaharlarida mavjud bo‘lgan maktablar va o’quvchilar soni shaharlar maktablar soni o’quvchilar soni toshkent 120 2000 buxoro 360 6000 qo’qon 300 5500 andijon 90 1700 samarqand 80 1000 marg’ilon 70 800 namangan 60 900 jizzax 10 150 maktablarda ta’lim mazmuni 1 alifbokitobi 2 haftiyak 3 chor-kitob sabotul ojizin 4 qorixonalar va ularda ta’lim mazmuni ta’lim muassasasining maqsadi o’qitishni tashkil etish tartibi o’qitish mazmuni ushbu ta’limdan ko‘zda tutilgan asosiy maqsad – turli diniy marosimlarda qur’on tilovat qiluvchi qorilarni (shu sababli qorixona talabalari safida ko‘zi ojizlarni ham …

2 / 46

nalar ham madrasa va qorixonalar kabi vaqf daromadlari hisobiga faoliyat yuritgan. bu yerga asosan o‘qishni bilgan, ya’ni bir necha yil mobaynida maktabda ta’lim olgan tinglovchilar qabul qilingan. ushbu ta’lim muassasasida muayyan o‘qish muddati yo‘q bo‘lib, tinglovchilar «daloil al-xayrot» asarini yod olish bilan mashg‘ul bo‘lganlar. ayrim zehni o‘tkir talabalar mazkur kitobni 2-3 oyda o‘qib bitirganlar, ayrimlari esa yil davomidagina bunga erishganlar. bo’limlar kurslar mashg’ulotlarning tashkil etilish tartibi madrasa odatda ikki bo‘limdan, ya’ni: quyi (ibādat al-’islām) va yuqori (mas’ola) bo‘limlardan iborat bo‘lgan. birinchi bo‘limda talabalar din ahkomlarini o‘rganganlar. ikkinchi bo‘limda esa – qur’oni karimga muvofiq holda bayon etilgan islomning asosiy qonunlari o‘qitilgan. bundan tashqari, arab tilshunosligi, mantiq, tarix, she’r yozish ilmi, metafizika va boshqa fanlar ham o‘qitilgan. madrasa talabalarini shartli ravishda uchta kursga bo‘lish mumkin. birinchi, ya’ni boshlang‘ich kurs adnā (quyi), ikkinchi kurs – avsat (o‘rta) va uchinchi kurs – a‘lo (yuqori) deb nomlangan. shu o‘rinda bunday kurslarga ajratish faqat yirik madrasalarda …

3 / 46

plab tafsirlari o’rganilgan. 3 umumiyta’lim. ushbu davrda tabiatshunoslikka oid dunyoviy fanlar o’qitilgan. buxoro amirligi, qo‘qon va xiva xonliklarida ta’lim-tarbiya movarounnahrda bir yuz ellik yil hukmronlik qilgan temuriylar sulolasi inqirozga yuz tutib, uning o’rniga shayboniylar hukmronligi o’rnatildi. lekin shayboniyxon ham (1451-1510) kuchli markazlashgan davlat barpo qilishga qay darajada harakat qilgan bo’lsa ham, uning o’limidan so’ng o’zaro urushlar avj olib ketib, bu hududda uch xonlik, avvalo buxoro va xorazm, xviii asr oxiriga kelib, qo’qon xonligi paydo bo’ldi. bu davrda ko‘proq adabiyot tarix, me’morchilik, tasviriy san’at rivojlanadi. lekin tabiiy fanlarga ham oid ajratilgan “hisoblash usullari haqida risola” nomli matematikaga doir muhim asar ham yuzaga keldi. bu davrda maktab va madrasalarda grammatika, xandasa, mantiq, qiroat, tafsir, shariat, hikmat, islom tarixi va aqidalarga oid ilmiy-nazariy bilimlar, ish yuritish, huquqshunoslik, savdo- sotiq ishlariga oid, meros va boylik taqsimoti kabi dunyoviy hamda ilmiy bilimlar o‘rgatilar edi. arab muhammadxon madrasasi sherg’ozixon madrasasi madrasalarda albatta fan sifatida “qur’on”, “tafsir”, …

4 / 46

o‘g‘il bolalar o‘qitilgan. qiz bolalar o‘z davrining o‘qimishli ayollari tomonidan uylarida ochilgan maktablarda o‘qitilgan. ayol muallimani o‘lkaning turli hududlarida “otinoyi”, “otinbibi”, “bibiotin”, “bibixalifa” deb ataganlar. qizlar maktabi o‘g‘il bolalar maktablariga nisbatan ancha kam bo‘lgan, ko‘p hollarda maktabdorlarning, imomlarning xotinlari maktabdorlik qilgan. dilshodi barno-ning qizlar maktabi. jahon otin uvay-siyning qizlar maktabi. anbar otinning qizlar maktabi. qizlar maktabida qizlarga savod, diniy va adabiy bilimlar beril-gan. mazkur ta’lim muassasalarini ko’pchi-lik qizlar nazm bilan oshno bo’lib, keyincha-lik o’zlari ham otinoyi-lik bilan shug’ulla-nishgan. otinoyilar faoliyatining o’ziga xosliklari dilshodi barnoning qizlar maktabi jahon otin uvaysiyning qizlar maktabi anbar otinning qizlar maktabi atoqli zullisonayn shoira dilshodi barno 50 yildan ortiq muallimalik qilib, qizlarga xat-savod o‘rgatdi, tab’i nazm qizlarga she’riyat ilmidan dars berdi. dilshod o‘z maktabida yosh qizlarni tarbiyalar, ularga xat-savod o‘rgatar va ularni chuqur bilim egasi qilib chiqarishga intilar edi. shu bilan birga, yosh iste’dodli qizlarga o‘zbek, tojik mumtoz adabiyoti namoyondalarining asarlarini ham o‘rgatar va ularni nafosat …

5 / 46

iga hissa qo‘shgan muallimalar-dan yana biri anbar otindir. anbar otin tomonidan qizlar ta’limini rivojlantirishga qo‘shilgan eng munosib hissa – bu alifboning yaratilishidir. masnaviylar yoki yakka baytlar ko‘rini-shida ifodalangan bu alifbo, nafaqat qizlarni harflarni tez va oson o‘zlashtirishni, balki ularda yuksak axloqiy fazilatlarni shakllantirishga ham xizmat qilgani bilan alohida ahamiyatga molik-dir. jahon otin (uvaysiy) mashxur shoira bo‘lishi bilan birga mohir muallima ham bo‘lgan. u o‘z darslarida qizlarning zehnini tarbiyalashda chiston, muammolardan foydalangan. o‘rta osiyoda faoliyat yuritgan qizlar maktablarida o‘qitish texnologiyasi va uning o‘ziga xosliklari maktabdorlar qizlar maktabi faoliyatining asosiy yo‘nalishlari jahon otin uvaysiy xotin-qizlarning savodxonligini oshirish, aqliy tarbiya, ijtimoiy faollik, iqtidorli qizlar bilan ishlash, nazirago‘ylikka o‘rgatish, notiqlik, xushmuomalilik kabi fazilatlarni tarkib toptirish dilshod otin (barno) tabaqalashtirilgan va dasturlashtirilgan ta’lim, adabiy ta’lim, kitobsevarlik, hayotparvarlik, insonparvarlik pedagogikasi, nafosat tarbiyasi anbar otin milliy va jahon tajribasini uyg‘unlashtirish, integratsiyalashgan va innovatsion ta’lim, tavsifli alifboning yaratilishi, yangilikka intilish, yuksak axloqiylikka erishish usullarini egallash shermuhammad munis xviii …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 46 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvii-xix asrning birinchi yarmida tarbiya, mak.tab va a.) pedagogik. fikrlar"

prezentatsiya powerpoint reja: buxoro amirligi, qo‘qon va xiva xonliklarida ta’lim-tarbiya. maktab va madrasalarda ta’lim mazmuni. qizlar maktabi va unda ta’lim mazmuni. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo‘llanma sifatida. muhammad sodiq qoshg‘ariyning “odob as-solihin” asari – yuksak ma’naviy- axloqiy sifatlarni yorituvchi manba. xvii-xix asrlarda o‘rta osiyoda faoliyat yuritgan ta’lim muassasalari boshlang’ichmaktab qorixona daloilxona madrasa otinoyilar maktabi xix asrning birinchi yarmida o‘rta osiyoning yirik shaharlarida mavjud bo‘lgan maktablar va o’quvchilar soni shaharlar maktablar soni o’quvchilar soni toshkent 120 2000 buxoro 360 6000 qo’qon 300 5500 andijon 90 1700 samarqand 80 1000 marg’ilon 70 800 namangan 60 900 jizzax 10 150 maktablarda t...

Этот файл содержит 46 стр. в формате PPTX (4,7 МБ). Чтобы скачать "xvii-xix asrning birinchi yarmida tarbiya, mak.tab va a.) pedagogik. fikrlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvii-xix asrning birinchi yarmi… PPTX 46 стр. Бесплатная загрузка Telegram