statik noaniq masalalar

DOCX 7 pages 290.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 290.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

7– ma’ruza. mavzu: bo’ylama kuchlar ta’siridagi statik noaniq masalalar. truba ichidagi bosim. giperstatik holat, temperaturaning o’zgarishi, turli xil materiallarni normal (bo’ylama) kuch ta’siriga sinash reja: 1. cho‘zilish (siqilish) deformatsiyasida uchraydigan statik noaniq masalalar; 2. montaj kuchlanishlarni hisobga olish; 3. haroratni hisobga olish. tayanch iboralar: zo‘riqish kuchlar, noma’lum reaksiya kuchlari, statik muvozanat tenglamalari sistema statik aniqmas sistema, statik aniqmas masala,statik, geometrik va fizik tomonlari, sintez, absolyut bikir, shipga po‘lat sterjenlar, proeksiyalar yig‘indisi, momentlar yig‘indisi nolga teng, deformatsiya tenglamasi, mutloq aniq o‘lcham, haroratining o‘zgarishi, sterjen temperatara ta’sirida cho‘ziladi, materialning chiziqli kengayish koeffitsienti, reaksiya kuchi, kuchlanish. 7.1. cho‘zilish (siqilish) deformatsiyasida uchraydigan statik noaniq masalalar; hozirgacha o‘rganib chiqqan masalalarimiz statik aniq masalalar edi, ya’ni noma’lum reaksiya kuchalarini yoki nom’alum zo‘riqish kuchlarini qaralayotgan masala uchun tuzilgan statik muvozanat tenglamalaridan aniqlagan edik. lekin amaliyotda shunday masalalar ko‘p uchraydiki, unda noma’lum reaksiya kuchlarini yoki noma’lum zo‘riqish kuchlarini qaralayotgan masala uchun tuzilgan statik muvozanat tenglamalaridan aniqlab bo‘lmaydi. chunki, …

2 / 7

ada noma’lum reaksiya kuchalari yoki nom’alum zo‘riqish kuchlari soni tuzilgan statik muvozanat tenglamalari sonidan nechta ko‘p bo‘lsa masala shuncha marta statik aniqmas bo‘ladi. statik aniqmas masalalarni echish uchun masala necha marta statik noaniq bo‘lsa shuncha qo‘shimcha tenglama tuzilib noma’lumlar aniqlanadi. buning uchun masalani echishda uning statik, geometrik va fizik tomonlarini qarash lozim. statik aniqmas masalalarni echish tartibini quyidagi masalalarda ko‘rib chiqamiz. 1. ikkala uchi bilan mahkamlangan sterjenga o‘qi bo‘ylab yo‘nalgan kuchi chap uchidan masofada ta’sir etsin (6.1-chizma). sterjenning va oraliqdagi zo‘riqish kuchlari aniqlansin va ularning epyuralari qurilsin. 7.1-chizma. yechish: i.masalaning statik tomonini qaraymiz: sirtqi kuch ta’siridan sterjen tayanchlarida noma’lum reaksiya kuchlari hosil bo‘ladi, ularning ikkalasi ham o‘ng tomoniga yo‘nalgan deb qabul qilamiz. tayanchlardan birini, ya’ni chap yoki o‘ng tayanchni tashlab yuboramiz, ya’ni asosiy sistema tanlaymiz va uni noma’lum reaksiya kuchi bilan almashtiramiz 7.1,d-chizma). barcha kuchlar bitta to‘g‘ri chiziqda yotgani uchun statikaning bitta tenglamasini tuzamiz qolgan tenglamalari o‘z-o‘zidan qonatlatiriladi. (7.1) bu …

3 / 7

qisimga ajratamiz va o‘ng qismini olib qolib uning uchun statikaning muvozanat tenglamasini tuzamiz: birinchi oraliq o‘zgaradi, sterjenning oralig‘idagi zo‘riqish kuchini aniqlash uchun kesish usulidan foydalanamiz, ya’ni oraliqning biror kesimidan uni ii-ii tekislik bilan ikki qisimga ajratamiz va o‘ng qismini olib qolib uning uchun statikaning muvozanat tenglamasini tuzamiz: ikkinchi oraliq o‘zgaradi, bo‘ylama kuch epyuralari 7.1,e-chizmada qurib ko‘rsatilgan. 2. absolyut bikir brus shipga po‘lat sterjenlar bilan (7.2-chizma) osib qo‘yilgan, unga ta’sir etayotgan sirtqi kuchdan sterjenlarda hosil bo‘lgan ichki kuchlar aniqlansin. sterjenlarning uzunlik va ko‘ndalang kesim o‘lchamlari bo‘lsin. birorta tekisligi bilan uchala sterjenni kesib ikki qismga ajratamiz va pastki olib qolingan qismga noma’lum ichki kuchlarni chizmada ko‘rsatilgandek qo‘yamiz (5.2,b-chizma). 7.2-chizma. i.masalanining statik tomonini qaraymiz. noma’lum ichki kuchlar qo‘yilgan pastki qismining muvozanatini tekshiramiz. barcha kuchlardan vertikal o‘qiga olingan proeksiyalarning yig‘indisi nolga teng bo‘lishi lozim, ya’ni (7.6) barcha kuchlardan nuqtaga olingan momentlarning yig‘indisi nolga teng bo‘lishi lozim, ya’ni (7.7) bu ikkita tenglamada uchta noma’lumlar bo‘lgani …

4 / 7

(7.8) tenglamalar bilan birgalikda echib zo‘riqish kuchlarni aniqlaymiz: (7.12) 7.2. montaj kuchlanishlarni hisobga olish statik aniqmas masalaning amaliyotda juda ham muhim bo‘lgan xususiyatlaridan birini ko‘rib chiqamiz. inshootlarni va konstruksiyalarni qurishda ishlatiladigan elementlarni mutloq aniq o‘lchamda tayyorlashni ta’minlab bo‘lmaydi. shuning uchun ham konstruksiya elementlarini tayyorlashda ba’zi bir noaniqliklarga yo‘l qo‘yiladi. bu esa konstruksiya yig‘ilganda elementlari o‘lchamlarining noaniq tayyorlanishi natijasida agarda unga tashqi kuch qo‘yilmagan bo‘lsa ham, zo‘riqish kuchlari hosil bo‘ladi. agar qaralayotgan konstruksiya statik aniq bo‘lsa, unda zo‘riqish kuchlari hosil bo‘lmaydi. masalan 7.3-chizmada keltirilgan konstruksiya elementlaridan biri sterjen uzunlik o‘lchami haqiqiy uzunligiga nisbatan ga qisqa qilib yasalgan bo‘lsin. konstruksiya to‘laqonlik bilan ishlashi uchun o‘rtadagi sterjenni cho‘zib va nuqtalarni nuqtada tutashtiramiz, buning natijasida o‘rtadagi sterjenning miqdorga cho‘zilishini va chetki sterjenlar uzunliklari teng bo‘lgani uchun miqdorga qisqarishini kuzatamiz. i.masalaning statik tomonini qaraymiz. kesish metodidan foydalanamiz, ya’ni sterjenlar sistemasini fikran qirqib olib qolingan (6.3,b-chizma) qism uchun statikaning muvozanat tenglamalarini tuzamiz: (7.13) 7.3-chizma. bu ikkita …

5 / 7

miqdorlarni aniqlaymiz: (7.16) 7.3. haroratni hisobga olish tashqi kuch ta’sir etmagan holda ham statik aniqmas masalalarda, kuchlanish nafaqat konstruksiya elementlari o‘lchamlarining noaniq tayyorlanishi yoki yig‘ish jarayoni noto‘g‘ri bajarilishidan hatto haroratining o‘zgarishidan ham hosil bo‘ladi. haroratning o‘zgarishidan etarlicha katta kuchlanishlar bir butun qilib payvantlangan relslarda hosil bo‘lishini kuzatish mumkin. harorati bo‘lgan sterjen ikki uchi bilan devorlarga mahkamlangan bo‘lsin (7.4-chizma). 7.4-chizma. sterjenning harorat dan ga ko‘tarilib, ular orasida farq bo‘lganda strjenning ko‘ndalang kesim va uzunlik o‘lchamlari o‘zgarishi lozim edi, agar sterjenning bir uchi erkin bo‘lsa. lekin sterjenning uzayishiga devorlar yo‘l qo‘ymaydi, shuning uchun ham sterjen siqilishidan bo‘ylama zo‘riqish va kuchlanish hosil bo‘ladi. qaralayotgan masala bir marta statik aniqmas. sterjen temperatara ta’sirida miqdorga cho‘ziladi. materialning chiziqli kengayish koeffitsientidir. statik aniqmas masalani echish uchun uning o‘ng tomonidagi bog‘lanishni tashlab reaksiya kuchi bilan almashtiramiz. unda temperatura ta’siridan hosil bo‘lgan bo‘ylama cho‘zilish bilan reaksiya kuchidan hosil bo‘lgan bo‘ylama qisqarish bir biriga teng bo‘ladi: (7.17) bu formuladan …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statik noaniq masalalar"

7– ma’ruza. mavzu: bo’ylama kuchlar ta’siridagi statik noaniq masalalar. truba ichidagi bosim. giperstatik holat, temperaturaning o’zgarishi, turli xil materiallarni normal (bo’ylama) kuch ta’siriga sinash reja: 1. cho‘zilish (siqilish) deformatsiyasida uchraydigan statik noaniq masalalar; 2. montaj kuchlanishlarni hisobga olish; 3. haroratni hisobga olish. tayanch iboralar: zo‘riqish kuchlar, noma’lum reaksiya kuchlari, statik muvozanat tenglamalari sistema statik aniqmas sistema, statik aniqmas masala,statik, geometrik va fizik tomonlari, sintez, absolyut bikir, shipga po‘lat sterjenlar, proeksiyalar yig‘indisi, momentlar yig‘indisi nolga teng, deformatsiya tenglamasi, mutloq aniq o‘lcham, haroratining o‘zgarishi, sterjen temperatara ta’sirida cho‘ziladi, materialning chiziqli kengayish ...

This file contains 7 pages in DOCX format (290.0 KB). To download "statik noaniq masalalar", click the Telegram button on the left.

Tags: statik noaniq masalalar DOCX 7 pages Free download Telegram