xvi – xix asrlar manbalari

PPTX 68 pages 1.2 MB Free download

68 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 68

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 68

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent husniddin muydinovich mamadaliyev fan: manbashunoslik va tarixshunoslik “tarix” kafedrasi tema 6: xvi – xix asrlar manbalari reja: 1. buxoro manbalari 2. xorazm manbalari 3. qoqon xonligi manbalari kalit so‘zlar va iboralar: “fathnoma”, “shayboniynoma”, “mehmonnomayi buxoro”, “tarixi rashidiy”, “ahsan at-tavorix”, “abdullohnoma”, “akbarnoma”, “tavorixi guzida nusratnoma” va boshqa manbalar. musaxxir al-bilod, haft iqlim, tarixi olam-oro-i abbosiy, bahr al-asror, dastur al-muluk, tarix-i muqimxoniy, ubaydulla-noma, tarix-i abulfayzxon, silsilat as-salotin va boshqa manbalar. f. beneveni va boshqa mualliflarning asarlari. tarix fani shayboniylar davrida tarix fani ham rivojlanib, ko‘plab tarixiy asarlar paydo bo‘ldi. shayboniyxon buyrug‘i bilan kamoliddin binoiy, mulla shodiy, muhammad solih, fazlulloh ibn ro‘zbekxonlar o‘z asarlarini yozib, ma’lum bir hukmdorlarda bag‘ishlaganlar. bundan tashqari, abdulla ibn muhammad ibn ali nasrulloh “zubdat ul-ozor” tarixiy asarini, shoir tanish buxoriy “abdulloh-noma” (“sharafnomai shoxiy”), muallifi noma’lum “tavohiri guzidayi nusratnoma” (“zafar kitobidan tanlangan hikoyalar”) kabilarni yozgan. ularda shayboniylar davridagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat aks ettirilgan. …

2 / 68

hmud sulton xizmatida bo‘lib, uning topshirig‘iga ko‘ra o‘zining “fathnoma” dostonini yozadi. u o’z ishini 1502 yilda tugatgan va ayni paytda 55 yoshda edi. shodiy o’zi xizmat qilgan saroyda sultonning iltifotiga sazovor bo‘lgan. bu muhammad shayboniyxonning ukasi mahmud sulton edi, mazkur tarixchi ancha tajribali bo‘lgan yoki har holda o‘zini shunday ko‘rsatishga harakat qilgan. masalan, u bevosita majlisda o‘tirganda muhammad shayboniyxonga bag'ishlab qasida yozgan. shodiyning fathnoma asarini yozishni boshlashiga turtki bo‘lgan holatlar haqida quyidagilarni xabar qiladi. shodiy qasida tuzgan majlis oxirida muhammad shayboniyxon “shohnoma” afsona ekanligidan, rustam faqat eronda qolib ketganini, muhammad shayboniyxon o‘zi esa eron va turondan oʻtib rumga yetib borgani, hindistonni egallagani, uning mulki xoʻtangacha choʻzilganini aytadi. o‘z jasoratlarini tasvirlab, yangi asar yozilishi va bu asar shohnomani ham yo‘lda qoldirishi kerakligini aytadi. unda shayboniyxonning u samarqandni zabt etgunga qadar dashti qipchoq, movarounnahr va xorazmdagi hayoti va faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan asosiy siyosiy voqealar; xorazm toponimiyasi haqida, asosan, vazir va adaq …

3 / 68

ʻshinlari tomonidan uyushtirilgan hujum paytida oʻldirilgan. fors tilida yozilgan, oson o‘qiladigan “shayboniynoma” asari 1469 yildan 1503 yilgacha bo‘lgan voqealarni o‘z ichiga oladi. unda abulxayr vafotidan keyin koʻchmanchi oʻzbeklar davlatidagi inqiroz, shayboniyxonning “qozoqlik” yillari, uning sirdaryo boʻyidagi shaharlar uchun temuriylar bilan kurashi haqida hikoya qilinadi. kitobning eng dastlabki nusxasi shayboniyxonning kotibi va qisman xonning oʻzi tomonidan yaratilgan. oʻzbekistonda xx asr boshlarida tuzilgan yana oltita roʻyxat mavjud. mehmonnomayi buxoro abulxayr fazlulloh xunjiy isfahoniy (ibn ruzbehon) fors mintaqasidagi xunj shahridan edi. uning tugʻilgan vaqti aniq koʻrsatilmagan. ma’lumki, u 1479-1490 yillarda iroq va ozarbayjonda hukmronlik qilgan sulton ya’qub oq-quyunlu davrida ilm olgan. shunga asoslanib, ibn ro‘zbehon xv asrning 60-yillari boshlarida tug‘ilgan, deb taxmin qilinadi. u 1521 yilda buxoroda vafot etgan. ibn ro‘zbehon o‘z davrining ko‘plab muhim voqealarining guvohi va ishtirokchisi bo‘lib, xv asr oxiri – xvi asr boshlaridagi o‘zbekiston va qozog‘iston xalqlari kundalik tarixiga oid manba bo‘lgan “mehmannoma-i buxoro” nomli qiziqarli asar yaratdi. ushbu …

4 / 68

ʻida joylashgan boshqa kichik qishloqlar yordamida qoʻshinni non va oziq-ovqat bilan toʻliq ta’minlaydi. qishning o‘rtasi, nonning qimmatligi, oziq-ovqat tanqisligi bo‘lishiga qaramay son-sanoqsiz qo‘shin oziqovqat bilan ta’minlangan... bu shaharda do‘kon va bozorlar yo‘qligi, oldi-sotdi ishlarining ko‘p qismi aholining uylarida amalga oshirilgani bois, askarlar og‘ir yuk bilan aholining uylarini tark etishgan. ularning ot va tuyalari (ko‘tarilgan) har xil mahsulotga to‘lib-toshgan va turkiston qishloqlarining ko‘pchiligi obodligi bo‘yicha arquq qal’asiga o‘xshash va undan ham obodroq ekanini ko‘rsatdi. agar bunday ko‘psonli qo‘shinning o‘tishi movarounnahr, xuroson, iroq va ozarbayjonning ko‘p hududlari bo‘ylab sodir bo‘lsa va bir oy davomida oziq-ovqat talab qilinsa, ehtimol ko‘p odamlar non topa olmasdan, halok bo‘lar edi. «habib as-siyar» (hayot tafsilotlari do‘sti) gʻiyosiddin xondamir (1475 — 1535) — tarixchi olim mirxondning nabirasi va shogirdi, temuriylar, keyin safaviylar, nihoyat, boburiylar saroylarida xizmat qilgan. tarixchi mirxondning nabirasi, vafotidan so‘ng 1498 yilda uning “rauzat as-safo” (“tozalik bog‘i”) nomli umumiy tarixining yettinchi jildini qayta ishladi, xuddi bobosi …

5 / 68

rashidiy mirzo muhammad haydar (1499 – 1551) “tarix-i rashidiy” asari muallifi. kitob ikki qismga bo‘lingan (forscha daftar – «daftar» deb tarjima qilingan). “tarixi rashidiy”ning birinchi qismida tug‘luq temurxonning mo‘g‘uliston hukmdori taxtiga o‘tirishidan boshlab, yorkandda abdur-rashidxon hukmronligi davrigacha bo‘lgan voqealar tasvirlangan. kitobning ikkinchi qismida moʻgʻulistonning qoʻshni davlat va xalqlar, yaʼni shayboniy oʻzbeklari, chigʻatoiylar, qozoqlar va boshqalar bilan aloqalari haqida soʻz boradi. muallif bu xalqlar tarixiga oid qimmatli tarixiy ma’lumotlarni ham beradi. ahsan at tavorix (eng yaxshi tarixlar) bu asar muallifi safaviylar tarixchisi hasanbek rumludir. “ahsan at-tavorix” - safaviylar sulolasi, ayniqsa, uning ikki birinchi vakili ismoil i va tahmasp i hukmronligi tarixini o‘rganishda muhim manbalardan biridir. asarning o‘zi o‘n ikki jilddan iborat bo‘lgan, ammo hozirgi kungacha faqat oxirgi ikki jild saqlanib qolgan. darhaqiqat, o‘ninchi jild ismoil i va tahmasp iga, o‘n birinchi jild shoh ismoil ii ga, o‘n ikkinchi jild muhammad xudoband hukmronligiga bag‘ishlangan. asarda safaviylar sulolasi hukmronligining haqiqiy tarixidan tashqari, safaviylardan …

Want to read more?

Download all 68 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvi – xix asrlar manbalari"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent husniddin muydinovich mamadaliyev fan: manbashunoslik va tarixshunoslik “tarix” kafedrasi tema 6: xvi – xix asrlar manbalari reja: 1. buxoro manbalari 2. xorazm manbalari 3. qoqon xonligi manbalari kalit so‘zlar va iboralar: “fathnoma”, “shayboniynoma”, “mehmonnomayi buxoro”, “tarixi rashidiy”, “ahsan at-tavorix”, “abdullohnoma”, “akbarnoma”, “tavorixi guzida nusratnoma” va boshqa manbalar. musaxxir al-bilod, haft iqlim, tarixi olam-oro-i abbosiy, bahr al-asror, dastur al-muluk, tarix-i muqimxoniy, ubaydulla-noma, tarix-i abulfayzxon, silsilat as-salotin va boshqa manbalar. f. beneveni va boshqa mualliflarning asarlari. tarix fani shayboniylar davrida tarix fani ham rivojlanib, ko‘plab tarixiy asarlar paydo bo...

This file contains 68 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "xvi – xix asrlar manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: xvi – xix asrlar manbalari PPTX 68 pages Free download Telegram