o'rta osiyo halqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg'onish (renessans) davri

PPT 46 стр. 18,0 МБ Бесплатная загрузка

46 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 18,0 МБ

Тип файла PPT

Страницы 46

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 46

5-mavzu: o'rta osiyo xalqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg'onish (renessans) davri.temur va temuriylar davri madaniyati. ajdodlarimizning jahon tsivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi. 5-ma’ruza: o’rta osiyo halqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg’onish (renessans) davri. ajdodlarimizning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan xissasi. mo’g’ullar istilosi va zulmiga qarshi kurash. reja: ix – xii asrlarda moddiy va ma’naviy madaniyatning yuksalishi. ajdodlarimizning qoldirgan ilmiy va madaniy meoroslari. chigizxonning xorazmshoxlar davlatiga yurishi. jaloliddin manguberdi –vatan himoyachisi. “bayt ul-hikma” “ma'mun akademiyasi” ix-xii asrlarda markaziy osiyoning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy tarraqiyotida yuksak muvaffaqiyotlarga erishishda ismoil somoniy, mahmud g'aznaviy, shoh ma'mun lar katta hissa qo'shdi. * urganchdagi “donishmandlar uyi” da ahmad farg'oniy, al-xorazmiy, ibn al-hammol, beruniy, ibn sino kabi jahonga mashhur allomalar tahsil olishgan. * abu abdulloh muhammad ibn musa al-xorazmiy (arab. محمد بن موسى الخوارزمي‎‎ - (taxm. 780-850 yillarda yashagan) - mashhur matematigi, astronomi, astrologi, geografi olimidir. al-xorazmiy o’z umrining aksariyatini bog’doddagi bayt al-hikmada olim sifatida ishlab o’tkazdi. abu abdullo muhammad …

2 / 46

yaratdi. beruniyning mashhur asarlari: o'tmish xalqlaridan qolgan yodgorliklar hindiston saydana(farmokognoziya) xorazmning ajoyib kishilari * abu ali ibn sino (990-1037) ibn sino jaxon madanyatiga katta hisa qo’shgan mashhur ensiklopedist olim. tabiatshinos, faylasuf, tilchi, shoir, huquqshunos, ahloqshunos astranomdir. ibn sino asarlari 280 dan ortiqdir. shulardan 40-dan ortig’i meditsinaga oid, 30 ga yaqini turli tabbiy fanlarga, 180 ta risolasi falsafa, mantiq, ruxshnoslik, geologiya, etika va ijtimoiy masalalarga, 3 risolasi musiqiy ilmga bagishlangan. lekin bizga bu asarlarning 160 ga yaqini yetib kelgan. asarlar orasidagi 18 jildli «kitob uf-shifo» asarini falsafa bilimlar qomusi desa bo’ladi. abu ali xusayn ibn abdullox ibn sino (980 – 1037) abu ali ibn sino (980-1037 yil) buxoroning afshona qishlog'ida tug'ilib o'sgan abu ali jahon madaniyati, ilm-fani xazinasiga bebaho hissa qo'shgan buyuk siymolardan biridir. u falsafa, mantiq ruxshunoslik, adabiyotshunoslik, she'riyat, musiqa, geologiya, minerologiya, fizika, matematika, tibbiyot, astronomiyaga oid yuzlab asarlar yaratdi. abu alining ilmiy qiziqishlari doirasi shu qadar keng bo'lganki, uning …

3 / 46

likdan 165 tasi hozirgi zamon tibbiyotida qo'llanilmoqda. 100 tasi esa sobiq ittifoq farmonologiyasiga kiritilgan. (a.a.qodirov «o'rta osiyoda meditsinaning paydo bo'lishi» t. «ibn sino» nashriyoti. 1990 yil 58 bet). ibn sino qomusiy olim bo'lishi bilan birga, iqtidorli shoir va adib ham bo'lgan. «qush risolasi», «salomon, va ibsol», «yusuf qissasi» asarlari hamda ko'plab g'azal, ruboiy va she'riy dostonlari adabiyotimizda alohida o'ringa egadir. u musiqaga bag'ishlangan 3 ta alohida risola yaratib, musiqaning inson salomatligini tiklashdagi ta'sirini asoslab bergan va musiqaterapiya yo'nalishiga asos solgan. abul abbos ahmad ibn muhammad al-farg'oniy. (861 yilda vafot etgan.) al-farg'oniy 25 yoshidan ma'mun akademiyasiga borib, u erda salkam 50 yil halol mehnat qildi. ma'mun davrida bag'dodda tashkil etilgan kutubxonada 400 ming jild kitob mavjud edi. bag'dod akademiyasida al-farg'oniy ilmiy natijalarini ham keyinchalik beruniy o'z asrlarida hurmat bilan tilga oladi. ahmad farg'oniyga arab ilmiy dunyosida «xosib» laqabi berilgan ya'ni, uni matematika sohasida tengi yo'qligi tan olingan. evropada farg'oniyni alfraganus deb …

4 / 46

oy merosi, asarlari hozir koxira, london, parij, berlin kutubxonalarida saqlanmoqda. shuni ta'kidlash lozimki, farg'oniy asarlarining bilgan ko'p qismi hali to'liq o'rganilmagan va o'z tadqiqotchilarini kutmoqda. 1998 yil kuzida mutafakkir qomusiy olim, yurtdoshimiz, xalqaro miqyosdagi etuk olim ahmad al-farg'oniyning 1200 yillik ulkan to'yi mamlakatimizda, xususan, u tug'ilib o'sgan farg'ona vodiysi diyorida keng nishonlandi, ajoyib ziyoratgoh tashkil etildi va olimga muhtasham haykal yodgorlik o'rnatildi. hadisshunos olimlar: al-buxoriy at-termiziy s.sikistoniy imom al-nosiy m.zamaxshariy * i m o m a l-b u x o r i y (asl ismi abu abdulloh muhammad ibn ismoil al-buxoriy) (810.21.7, buxoro — 870.31.9, samarkand, xartang qishlog'i) asarlari: "al-jomi' as-sahih" ("ishonchli to'plam") deb nomlangan 4 jild (juz')dan iborat hadislar to'plami islom olamidagi boshqa muhadtsislar tuzgan hadis to'plamlari orasida eng ishonarli va mukammalidir. "al-adab al-mufrad" ("adab durdonalari") asari katta tarbiyaviy ahamiyatga molik benazir to'plamdir. 1322 hadis va xabar jamlangan bu asar turkiya va misrda bir necha marta chop etilgan. uning …

5 / 46

n" ("qur'on tafsiri") kitobini ham alohvda ta'kidlash kerak. b. asarlari musulmon dunyosining barcha madrasa va dorilfununlarida payg'ambar (as) sunnatlari bo'yicha asosiy darslik, qo'llanma hisoblanadi. abu iso muhammad at-termiziy (824-894yy) islom dunyosida mashhur bo'lgan hadischi olim imom at-termiziy termiz yaqinidagi bug qishlog'ida tug'ilgan. 26 yoshidan boshlab samarqand, buxoro, xijoz, iroq, nishopur shaharlarida mashhur muxaddis olimlar bilan uchrasha boshladi. uning buyuk hadischi olim bo'lib, etishishida imom ismoil al-buxoriy ustozligi katta o'rin tutadi. umrini hadislar to'plashga bag'ishlagan at-termiziydan katta ilmiy meros, jumladan: «kitobi al-jom'e as-saxix», «kitob ul ilm», «kitobi at-tamoyili an-nabaviy», «kitobi az-zuxl», «kitobul ismi val xuna» kabi asarlar qolgan. 1990 yil settyabr oyida toshkentda at-termiziy tavalludining 1200 yilligiga bag'ishlangan xalqaro ilmiy anjuman bo'lib o'tdi. ismoil al-buxoriy hadislari kabi at-termiziy to'plagan hadislarda ham tarbiya, ahloq odob, ota-ona, va farzand haq-huquqlar, halollik, poklik, kabi umuminsoniy qadriyatlar va ahloq mezonlari asosiy o'rin tutadi. ix-xii asrlarda badiiy adabiyotga katta hissa qo'shgan shoir va yozuvchilar: m.qoshg'ariy a.yugnakiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 46 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'rta osiyo halqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg'onish (renessans) davri"

5-mavzu: o'rta osiyo xalqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg'onish (renessans) davri.temur va temuriylar davri madaniyati. ajdodlarimizning jahon tsivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi. 5-ma’ruza: o’rta osiyo halqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg’onish (renessans) davri. ajdodlarimizning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan xissasi. mo’g’ullar istilosi va zulmiga qarshi kurash. reja: ix – xii asrlarda moddiy va ma’naviy madaniyatning yuksalishi. ajdodlarimizning qoldirgan ilmiy va madaniy meoroslari. chigizxonning xorazmshoxlar davlatiga yurishi. jaloliddin manguberdi –vatan himoyachisi. “bayt ul-hikma” “ma'mun akademiyasi” ix-xii asrlarda markaziy osiyoning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy tarraqiyotida yuksak muvaffaqiyotlarga erishishda ismoil somoniy, mahmud g'aznaviy, shoh m...

Этот файл содержит 46 стр. в формате PPT (18,0 МБ). Чтобы скачать "o'rta osiyo halqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg'onish (renessans) davri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'rta osiyo halqlari hayotida i… PPT 46 стр. Бесплатная загрузка Telegram