mantiqiy elementlar

DOCX 12 pages 754.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 754.9 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

5-ma’ruza. mantiqiy elementlar. melarning uzatish xarakterstikalari. oddiy invertorli ttm. murakkab invertorli va shottki baryerli ttm. integral injektsion mantiq. 5.1. mantiqiy elementlar. mantiqiy elementlarning uzatish xarakteristikalari. zamonaviy statik tizimlarning asosiy negiz elementi bo’lib shottki diodlari qo’llanilgan ttm, i2m, ebm, mdya – tranzistorlarda (yoki p – kanalli mdya, yoki n – kanalli mdya) yasalgan mantiq, komplementar mdya – tranzistorlarda (kmdya) yasalgan mantiq elementlari hisoblanadi. mantiqiy elementlar hozirda ayrim mantiqiy sxema sifatida emas, balki integral mikrosxemaning seriyalari ko’rinishida ishlab chiqariladi. qatnashgan elementlarining turi va ulanish usullariga qarab ular inkor (yo’q), qo’shish (yoki), ko’paytirish (va) amallarini va murakkab amallar va - yo’q, yoki - yo’q, va - yoki - yo’q va boshqalarni bajarishga mo’ljallanadi. ularning sxemalari asosan tranzistorlardan tashkil topadi. shuning uchun ularning asosiy mantiqiy usuli tranzistor mantig’idir. hozirda tranzistor mantiqli sxemalarning quyidagi turlari mavjud: · bevosita bog’lanishli tranzistorli mantiqiy sxema (bbtm) - tlns; · rezistiv bog’lanishli tranzistorli mantiqiy sxema (rbtm) - rtl; · …

2 / 12

r () mantiqiy funktsiyasini [] amalga oshiruvchi invertor sxemasi va uning shartli belgilanishi keltirilgan. agar invertorning kirish yo‘liga birlik musbat signal berilsa tranzistor ochiladi va to‘yinish rejimiga o‘tadi. invertorning chiqish yo‘lida tranzistor emitteri potentsialiga yaqin mantiqiy “0” signali hosil bo‘ladi. agar invertorning kirish yo‘liga nollik signal berilsa tranzistor ochilmaydi va invertorning chiqish yo‘lida kollektor ta’minot manbaidagi potentsialga yaqin “1” signali hosil bo‘ladi. kirish chiqish 5.1-rasm. elementi (a) va uning shartli belgilanishi (b). 5.2- rasmda kon’yunktsiya () funktsiyasini amalga oshiruvchi kon’yunktor [] sxemasi va uning shartli belgilanishi keltirilgan. kirish yo‘llari chiqish yo‘li 5.2-rasm. elementi (a) va uning shartli belgilanishi (b). agar bunday sxemaning hech bo‘lmaganida bitta kirish yo‘lida birlik signali bo‘lmasa (ya’ni bu kirish yo‘lida nollik signal) sxemaning chiqish yo‘lida mantiqiy nolga mos keluvchi past sathli signal hosil bo‘ladi. kon’yunktorning kirish yo‘llariga faqat birlik signali (yuqori sathli musbat signal) berilsa manbadan rezistor va diodlar orqali tok oqish zanjiri berk bo‘ladi, sxemaning …

3 / 12

otni ifodalashning bir xil usulidan va bir xil elementlararo bog‘lanishdan foydalanuvchi, elektrik, konstruktiv va texnologik parametrlari umumiy bo‘lgan funktsional to‘liq mantiqiy elementlar naboriga aytiladi. elementlar tizimi mantiqiy amallarni bajaruvchi, signallarni kuchaytiruvchi, tiklovchi hamda signallarning standart shakllarini shakllantiruvchi elementlarni o‘z ichiga oladi. hozirda asosan axborotni potentsial usulda ifodalashdan foydalanuvchi elementlar (“mantiqiy elementlarning potentsial tizimi”) ishlatiladi. aksariyat zamonaviy tizimlarda (rusumlarda) mantiqiy amallarni bajaruvchi , , va h. elementlar, triggerlar hamda kompyuter uzellari hisoblanuvchi murakkab funktsional elementlar namunaviy elementlar sifatida ishlatiladi. mantiqiy elementlar tizimining asosiy parametrlari: ta’minlovchi kuchlanish va mantiqiy 0 va 1 ni ifodalovchi signallar; va kirish yo‘llari bo‘yicha birlashish koeffitsiyenti; yuklama qobiliyati (chiqish yo‘li bo‘yicha tarmoqlanish koeffitsiyenti); xalaqitlarga bardoshligi; sochiluvchi energiya; tezkorligi hisoblanadi. ta’minlovchi kuchlanish va signallar. elementlar tizimi ishlatiluvchi ta’minlovchi kuchlanishlar soni va ularning nominal qiymatlari orqali xarakterlanadi. mantiqiy elementlar uchun kirish yo‘li va chiqish yo‘li signallarining qutblari va sathlari ko‘rsatiladi. kirish yo‘li bo‘yicha birlashish koeffitsiyenti mantiqiy elementdagi bo‘lishi mumkin …

4 / 12

m parametrlardan biri hisoblanadi va signal tarqalishi kechikishining o‘rtacha vaqti orqali xarakterlanadi, ya’ni: . bu yerda va - mos holda chiqish yo‘li signalining fronti va pasayishiga nisbatan kechikishini bildiradi (5.4-rasm). asosiy, ko‘pincha ishlatiladigan integral elementlar quyidagilar: tranzistor-tranzistor mantig‘ining () potentsial elementlari, emitter bog‘lanishli tranzistor mantig‘ining potentsial elementlari () va -tranzistordagi elementlardir. tranzistor-tranzistor mantiqning () potentsial elementlari. 5.5-rasmda bazaviy elementining sxemasi keltirilgan. elementining asosiy xususiyati - mantiqiy elementlarning integral qurilishiga xos ko‘p emitterli tranzistorning () ishlatilishidir. agar ko‘p emitterli tranzistorning barcha kirish yo‘llariga yuqori sathli musbat kuchlanish (“1” signali) berilsa tok rezistor orqali tranzistorning bazasiga oqadi, so‘ngra kuchaytirilgan tok tranzistorning emitteridan invertirlovchi tranzistor ning bazasiga keladi va uni ochadi. bunda va tranzistorlar berkiladi. element chiqish yo‘lida “0” signali (taxminan tranzistor emitteri potentsialiga teng) paydo bo‘ladi. 5.4-rasm. mantiqiy elementda signalning kirish yo‘lidan chiqish yo‘liga uzatilishida kechikish (-signalning farqi). agar ko‘p emitterli tranzistorning kirish yo‘llaridan birida past sathli signal (“0” signali) paydo bo‘lsa …

5 / 12

liyati uning chiqish yo‘liga o‘ntagacha mantiqiy elementlarni ulashga imkon beradi. elementida signal kechikish vaqti 10...30 ns ni tashkil etadi. emitter bog‘lanishli tranzistor mantiqniig potentsial elementlari (). 5.6-rasmda () elementlar tizimidagi namunaviy sxema keltirilgan. sxema kirish yo‘li tomoni umumiy kollektorli va umumiy emitterli – tranzistorlardan, chiqish yo‘li tomoni tranzistordan tashkil topgan. agar elementning barcha kirish yo‘llarida mantiqiy “0” ga mos kuchlanish sathi bo‘lsa – tranzistorlar berkiladi. tranzistor esa ochiladi. elementning biror kirish yo‘lida mantiqiy “0” ga mos kuchlanish sathi paydo bo‘lsa – tranzistor berkiladi va undan oqqan tok ochilgan kirish yo‘li tranzistori orqali o‘ta boshlaydi. 5.6-rasm. uch kirish yo‘lli elementining sxemasi. chiqish yo‘li signallari kirish yo‘li va chiqish yo‘li signallar sathining tengligi shartini ta’minlovchi emitter takrorlagichlardan olinadi. emitter takrorlagichlar elementning yuqori yuklama qobiliyatini ta’minlaydi, unga 15 tacha mantiqiy elementlar ulanishi mumkin. elementida signalning kechikish vaqti odatda 1÷10 ns ni tashkil etadi. -tranzistorlar asosida qurilgan integral elementlar yoki elementlarga nisbatan sekin ishlaydi. …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiqiy elementlar"

5-ma’ruza. mantiqiy elementlar. melarning uzatish xarakterstikalari. oddiy invertorli ttm. murakkab invertorli va shottki baryerli ttm. integral injektsion mantiq. 5.1. mantiqiy elementlar. mantiqiy elementlarning uzatish xarakteristikalari. zamonaviy statik tizimlarning asosiy negiz elementi bo’lib shottki diodlari qo’llanilgan ttm, i2m, ebm, mdya – tranzistorlarda (yoki p – kanalli mdya, yoki n – kanalli mdya) yasalgan mantiq, komplementar mdya – tranzistorlarda (kmdya) yasalgan mantiq elementlari hisoblanadi. mantiqiy elementlar hozirda ayrim mantiqiy sxema sifatida emas, balki integral mikrosxemaning seriyalari ko’rinishida ishlab chiqariladi. qatnashgan elementlarining turi va ulanish usullariga qarab ular inkor (yo’q), qo’shish (yoki), ko’paytirish (va) amallarini va murakkab amallar...

This file contains 12 pages in DOCX format (754.9 KB). To download "mantiqiy elementlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiqiy elementlar DOCX 12 pages Free download Telegram