amir temurning ma'naviy va davlat arbobi sifatida roli

DOCX 22 pages 49.3 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.3 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

5 – mavzu. ikkinchi sharq uyg`onish davri allomalari merosining milliy ma`naviyatimizga ta`siri. (2 s) reja 1. amir temur va mirzo ulug‘bek - yirik davlat arbobi va yuksak ma'naviyat soxiblari. 2. a. navoiy merosida inson odobi va ma`naviyati masalalari (“mahbub ul qulub”, “hayrat-ul abror” asarlari asosida. 3. husayn voiz koshifiyning “axloqi muhsiniy” asarida ma`naviy –axloqiy barkamollik masalalari 4. bobur ijodida vatanga, yorga, insoniyatga muhabbat masalalari. 5. temuriylar sulolasi davrida yaratilgan ma`naviy merosning o`zbek xalqining ma`naviy tiklanishida tutgan o`rni. amir temur– buyuk shaxs, yirik davlat arbobi, sarkarda, qonunshunos, iste'dodli me'mor, notiq, ruhshunos, shu bilan birga el yurtini, xalqini sevgan va uni jahonga mashhur qilgan inson. amir temurning tarixi ko'p jildlik kitoblar yozishga arziydi. mustaqillikka erishgunimizga qadar buni amalga oshirishning imkoniga ega emas edik. chunki kommunistik g'oya bunga yo'l bermasdi. amir temurning o'zi tahqirlanib, tuhmatu-malomatlarga qoldi. mustaqillik tufayli ko'p ming yillik boy tarixmizni, shu jumladan ulug' bobomiz amir temurni o'rganish imkoniga ega bo'ldik.amir …

2 / 22

i-bilmasdanmi, lekin bir qator xalqlar va yurtlarni mustamlakachilar zulmidan ozod bo'lishiga yordam berdi. masalan, o'sha davrning eng qudratli hukmdorlaridan hisoblandan boyadzid yildirimni (qaysar) tor-mor keltirib bolqon yarim oroli va yevropa xalqlariga ozodlik bag'ishladi, oltin o'rta xoni to'xtamishxonni ikki marta tor-mor etib rossiyani mo'g'ullar hukmronligidan qutilishini qariyib 300 yilga tezlashtirdi.temur 25 yoshida shahrisabz hokimi bo'lishga muyassar bo'ldi. uning otasi shu yilning oq suyaklardan bo'lgan amir tarag'ay bahodir vafot etdi.sohibqironning bunyodkorlik sohasidagi tarixiy xizmatlari beqiyos. temur va uning avlodlari say'i-harakatlari bilan qurilgan madrasalar, masjidlar, xonakohlar, saroylar, bozorlar, qal'alar, kanallar va boshqa inshootlarning son-sanog'i yo'q.bibixonim jome masjidi, go'ri amir, axmad yassaviy, zangi ota maqbaralari, oqsaroy, ko'ksaroy va shohi zinda me'moriy mo'jizalari, bog'i chinor, bog'i baland, bog'i dilkusho, bog'i behishtsingari o'nlab go'zal saroy-bog'lar va shu kabi boshqa inshootlar uning bevosita rahnamonligida bunyod etilgan.tarixchi sharofiddin ali yazdiyning guvohlik berishicha, amir temur «obodonlikka yaraydigan biror qarich yerning ham zoe bo'lishini ravo ko'rmasdi». tarix bu qo'xna dunyoda …

3 / 22

ani noma'lum.“temur tuzuklari”da do'stlik, vafodorlik, imon va e'tiqod, kasb –hunar va boshqa insoniy fazilatlarga rioya qilish to'g'risida fikr yuritiladi, fuqarolarning shariat qonun –qoidalariga buysunish lozimligi aytib o'tiladi, qozilarning qonunlarga to'la amal qilish, tartibbuzarlarni ayamay jazolash, sipohlar va askarlarni saqlash va ularga oziq –ovqat, maosh to'lash qoidasi, vazirlar va ularning vazifalari, amirlar, sipohlar va ularni taqdirlash tartiblari, ularning bir –biriga muomalasi va turli boshqa masalalar bo'yicha mufassal ma'lumot beriladi. “temur tuzuklari” eski o'zbek tilida yozilgan va boshqa tillarga tarjima qilingan. “temur tuzuklari” ikki qismdan iborat: birinchi qismda amir temurning movarounnaxrda saltanatni qo'lga kiritish uchun olib borgan urushlari va bu borada o'z yaqinlari bilan o'tkazgan kengashlari, amirlar bilan olib borgan muzokaralari haqida tavsilotlar berilgan.ikkinchi qismida amir temurning davlatni boshqarish mamlakatni idora qilish uslubi haqidagi tuzuklari, ya'ni yo'l -yo'riqlari qonun qoidalari, pand –nasixatlari o'rin olgan. saltanatni boshqarishda amir temur islom dini va shariat talablariga, adolat, insof va haqiqatga tayanadi, turli tabaqa va toifaga …

4 / 22

r tuzuklari»danquyidagi satrlarni mamnuniyat bilan o'qish mumkin: «yuz ming otliq askar qila olmagan ishni bir to'g'ri tadbir bilan amalga oshirish mumkin».«zolimlardan mazlumlar haqqini oldim. zolimlar yetkazgan ashyoviy va jismoniy zararlarni isbotlaganimdan keyin, ularni shariatga muvofiq odamlar o'rtasida muhokama qildim va bir gunohkorning o'rniga boshqasiga jabr-zulm o'tkazmadim». amir temur kechirimli bo'lish inson uchun eng yaxshi fazilat sanaydi:«menga yomonlik qilib, boshim uzra shamshir ko'tarib, ishimga ko'p ziyon yetkazganlarni ham, iltijo bilan tavba-tazarru qilib kelgach, hurmatlab yomon qilmishlarini xotiramdan o'chirdim. martabalarini oshirdim. ular bilan muomalada shunday yo'l tutdimki, agar xotiralarida menga nisbatan shubhayu-qo'rquv bo'lsa, unut bo'lardi».«menga hasad qilib, o'ldirishga qasd qilgan kishilarga shunchalik sovg'a-in'omlar berib, muruvvatu ehson ko'rsatdimki, bu yaxshiliklarni ko'rib, hijolat teriga g'arq bo'ldilar. hamisha mening roziligimni olib ish tutgan do'stlarim oldimga panoh tilab kelganlarida, ularni o'zimning taxtu davlatimga sherik qilib, hech qachon ulardan mol-mulk va tirikchilik ashyolarini ayamadim».«hech kimdan o'ch olish payida bo'lmadim. tuzumni totib, menga yomonlik qilganlarni parvardigori olamga topshirdim...». …

5 / 22

hahar, har bir qishloqda masjid, madrasa va xonaqohlar bino qilsinlar, faqiru miskinlarga langarxona solsinlar, kasallar uchun shifoxona qurdirsinlar, ularda ishlash uchun tabiblar tayinlasinlar...». amir temurning quyidagiso'zlari asarlar osha xalqimizning asl farzandlarini el-yurt, vatan haqida qayg'urishga chorlab keldi: «millatning dardlariga darmon bo'lmoq vazifangizdir. zaiflarni qo'riqlang, yo'qsillarni boylar zulmiga tashlamang. adolat va ozodlik dasturingiz, rahbaringiz bo'lsa».bu jumlalar amir temurning ma'naviyati naqadar yuksak bo'lganligini bildirib turibdi. mirzo ulug‘bek mirzo muhammad ibn shohruh ibn temur ulug‘bek qo‘rag‘oniy (1394-1449) – buyuk astronom va matematik, o‘z davrining atoqli allomasi, davlat arbobi, movaraunnahrni 1441-1449 yillar boshqargan, mashhur hukmdor va sohibqiron amir temurning nabirasi. mirzo ulug‘bek (muhammad tarag‘ay) 1394 yil 22 mart kuni hozirgi ozarbayjon hududidagi sultoniya shahrida tavallud topgan.1405 yil, markaziy osiyodan tashqari, yaqin va o‘rta sharqning barcha hududi, o‘rtayer dengizidan shimoiy hindistongacha bo‘lgan katta yerni o‘z ichiga olgan ulkan saltanatni yaratgan buyuk sohibqironning o‘limidan so‘ng, butun merosiy mulki uning o‘g‘il va nabiralariga o‘tadi. temuriylar saltanatining tepasiga …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temurning ma'naviy va davlat arbobi sifatida roli"

5 – mavzu. ikkinchi sharq uyg`onish davri allomalari merosining milliy ma`naviyatimizga ta`siri. (2 s) reja 1. amir temur va mirzo ulug‘bek - yirik davlat arbobi va yuksak ma'naviyat soxiblari. 2. a. navoiy merosida inson odobi va ma`naviyati masalalari (“mahbub ul qulub”, “hayrat-ul abror” asarlari asosida. 3. husayn voiz koshifiyning “axloqi muhsiniy” asarida ma`naviy –axloqiy barkamollik masalalari 4. bobur ijodida vatanga, yorga, insoniyatga muhabbat masalalari. 5. temuriylar sulolasi davrida yaratilgan ma`naviy merosning o`zbek xalqining ma`naviy tiklanishida tutgan o`rni. amir temur– buyuk shaxs, yirik davlat arbobi, sarkarda, qonunshunos, iste'dodli me'mor, notiq, ruhshunos, shu bilan birga el yurtini, xalqini sevgan va uni jahonga mashhur qilgan inson. amir temurning tarixi ko'p ji...

This file contains 22 pages in DOCX format (49.3 KB). To download "amir temurning ma'naviy va davlat arbobi sifatida roli", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temurning ma'naviy va davl… DOCX 22 pages Free download Telegram