musulmon uygonish davri

PPT 79 pages 11.0 MB Free download

79 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.0 MB

File type PPT

Pages 79

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 79

5-mavzu: ix-xi asrda musulmon uyg'onish davri. sharq allomalarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi 3-mavzu: ix-xi asrda musulmon uyg'onish davri. sharq allomalarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi. markaziy osiyolik allomalarning bashariyat ilmiy taraqqiyotiga qo'shgan ulushi reja: 1. islom mintaqa xalqlari madaniy munosabatlarini bog'lovchisi sifatida. islom va ilm. 2. bag'doddagi “bayt-ul-hikma” va unda dunyoviy fanlarning rivojlanishi. 3. buyuk muhaddis allomalar. hadis ilmi rivojidagi oltin davr. 4. imom al-buxoriy va uning “al-jome' as-sahih”, “al adab-al-mufrad” asarlari. 5. abu iso muhammad at-termiziy va uning “al-jome'”, “ash-shamoil an-nabaviya” kabi asarlari va ularning butun musulmon olamidagi ahamiyati. 6. qaffol ash-shoshiy buyuk musulmon qonunshunosi. 7. abu mansur al-moturudiy kalom ilmining bilimdonlaridan va moturudiya oqimining asoschisi. 8. abu al-mu'yin an-nasafiy islom ilohiyoti, falsafasi va kalom ilmini rivojlantirgan alloma. qaffol ash-shoshiy (903-976) qaffol ash-shoshiyning to'la ismi abu bakr ibn ali ismoil qaffol ash-shoshiy bo'lib, arab manbalarida uning hurmatini bajo keltirish uchun nomiga katga, ulug' yo muhtaram ma'nosini …

2 / 79

u erda ta'lim oldi. qaffol ash-shoshiy qattiq kirishib, fiqhshunoslikni o'rganadi. zero bu fan musulmon sharq o'lkalarida juda keng tarqalgan va ijtimoiy hayotda muhim ahamiyatga ega bo'lib, bu fanni egallagan kishilar hamma joyda qadrlanar, ularga zarurat ham katga, chunki ijtimoiy hayotda qonun-shunoslikka talab katga bo'lib turishi tabiiy edi. qaffol ash-shoshiy fiqh ilmini egallash bilan birga fikr doirasi o'ta keng, falsafa, mantiq, adabiyot sohalarini ham puxta egallagan, bu sohalarda eng bilimdonlar bilan munozara qila oladigan qudratga ega bo'lgan bir zot edi. qaffol ash-shoshiy doimo ilm-ma'rifat istagida qo'nim top-may, bir o'lkadan ikkinchisiga — ilm chashmalaridan bahramand bo'lish niyatida yaqin va o'rta sharq mamlakatlarini kezadi, hijoz, bag'dod, damashq kabi shaharlarga boradi, u erlarda zamonasining ko'zga ko'ringan olimlaridan ilm-ma'rifat o'rganadi. maqbara bu shaklda xonning o'sha paytdagi me'mori g'ulom husayin tomonidan 1542 yilda qurilgan. u asimmetrik gumbazsimon maqbara – honaqodan iborat. honaqo ziyoratchilarga turar joy sifatida ham berishga mo'ljallangan. maqbaraning yonida qaffol shoshiyning izdoshi bo'lgan xoja …

3 / 79

lar yozgan edi. ash-ash'ariy aslida islom falsafasida mashhur bo'lgan ash'ariya oqimi asoschisi sanaladi. tojiddin abu nasr abdulvahhob as-subkiyning (tug'ilgan yili 1327) xabar berishicha, «qaffol ash-shoshiy olim al-ash'ariydan kalom ilmini o'rganar va o'z navbatida al-ash'ariy undan qonunshunoslik sohasini o'rganar ekan». arab olimi va bibliografi ibn xallikon (1211—1282) o'zining «vafoyot al-a'yon» («ulug' kishilar vafoti») degan asarida qaffol ash-shoshiy haqida to'xtab shularni yozadi: «qaffol ash-shoshiy hadis ilmini bilgan, tilshunos, shoir odam edi. o'sha vaqtda movarounnahrda u kishiga teng keladigan olim yo'q edi. bu kishi xuroson, iroq, hijoz, shom (suriya) va boshqa o'lkalarga sayohat qilib, hamma erda ham nom taratdi... u kishining ko'p asarlari bo'lgan». qaffol ash-shoshiy qonunshunoslik, mantiq kabi sohalarga oid asar yozgan. uning «odob al-qozi» («qozining fe'l-atvori»), «odob al-bahs» («bahs odobi») degan ta'lifi bo'lib, arab tilidagi she'rlari ma'lum. bu xususda yuqorida zikr qilingan arab olimi ibn xallikon yozadi: «qonunshunoslardan dastlab otilib chiqib «husni jadal» («dialektika go'zalligi») degan asar yozgan kishi ham shu …

4 / 79

unshunoslikka doyr asari davr taqozasiga ko'ra islom tarqalgan mamlakatlarda keng ko'lamda yoyildi. qaffol ash-shoshiyning qalamiga mansub bo'lgan she'rlar as-subhiy asariga kirib qolgan. bu parchadan ma'lum bo'lishicha, vizantiya imperatori bilan arab xalifasi o'rtasida janjalli yozishmalar bo'ladi. bu yozishmalarda vizantiya imperatori arab xalifaligiga do'q va po'pisa bilan murojaat qilib, bir vaqtlar uning erlari bo'lgan, hozir esa bag'dod xalifasi egallab turgan o'lkalarni tinchlik bilan, osonlikcha ularga qaytarib berishni talab qiladi. vizantiya hukmdorlari maktubni balandparvoz chiqishi uchun uni arab tilida she'r bilan bitadilar. she'r hoshimiylar xonadonidan bo'lmish hukmron xalifaga deb atalgan. maktubda shunday satrlar ham bor: «biz sherdek otilib chiqib, o'z erlarimizni egalladik. damashq o'lkasi esa ota-bobolarimiz maskani edi, biz bu diyor mol-mulkiga ega bo'lamiz, misrni ham qilichimiz tig'i bilan egallaymiz. hijoz, bag'dod, sheroz, ray, xuroson, quddus, sharqu g'arb hammasini egallaymiz», deb xalifa va uning sarkardalariga dag'dag'a soladi, ularni ayyorlik bilan qo'rqitmoqchi va nihoyat ularni osonlikcha qo'lga kiritmoqchi bo'ladi. xuddi mana shu voqealar bo'lgan …

5 / 79

oshisi tag'fur ash-shoshiyning bu javob she'rini o'qib, dahshatga tushadi. so'ng lashkarboshilar bundan taajjubga tushib, bir-birlaridan so'rashibdi: — bu javobni yozgan kishi kim bo'ldi ekan, u qaysi yurtdan ekan, xalifaliqda biz bunday iste'dodli zot borligini bilmas edik-ku? xullas, vizantiya lashkarboshilarini qaffol ash-shoshiyning diplomatiya tarzida yozilgan javob maktubi esankiratib qo'yadi. voqeaning nima bilan tugashining bugungi kunda ahamiyati yo'q, lekin bu birgina misol orqali qaffol ash-shoshiyning zabradast davlat arbobi, hozirjavob shoir ekanligi ma'lum bo'ladi. qaffol ash-shoshiy shunday ulug'vor va dovyurak shoir, ajoyib bir shaxe bo'lgan. afsuski, uning adiblik, shoirlik, tilshunoslik, mantiqshunoslik faoliyati bilan deyarli hech kim shug'ullanmadi, uning jadal dialektikaga oid asari ham o'rganilgan emas. manbalarning ko'rsatishicha, bag'dodlik xo'ja muhammad nomiy degan olim qaffol ash-shoshiy qo'lida o'qigan, natijada u bilan qalin dust bo'lib qolgan ekan. shu kishi o'z oilasi bilan birga ash-shoshiyga ergashib toshkentga kelgan, umrining oxirigacha shu erda qolib ketgan. qaffol ash-shoshiy 976 yili toshkentda vafot etgan va shu erda dafn etilgan. …

Want to read more?

Download all 79 pages for free via Telegram.

Download full file

About "musulmon uygonish davri"

5-mavzu: ix-xi asrda musulmon uyg'onish davri. sharq allomalarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi 3-mavzu: ix-xi asrda musulmon uyg'onish davri. sharq allomalarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi. markaziy osiyolik allomalarning bashariyat ilmiy taraqqiyotiga qo'shgan ulushi reja: 1. islom mintaqa xalqlari madaniy munosabatlarini bog'lovchisi sifatida. islom va ilm. 2. bag'doddagi “bayt-ul-hikma” va unda dunyoviy fanlarning rivojlanishi. 3. buyuk muhaddis allomalar. hadis ilmi rivojidagi oltin davr. 4. imom al-buxoriy va uning “al-jome' as-sahih”, “al adab-al-mufrad” asarlari. 5. abu iso muhammad at-termiziy va uning “al-jome'”, “ash-shamoil an-nabaviya” kabi asarlari va ularning butun musulmon olamidagi ahamiyati. 6. qaffol ash-shoshiy buyuk m...

This file contains 79 pages in PPT format (11.0 MB). To download "musulmon uygonish davri", click the Telegram button on the left.

Tags: musulmon uygonish davri PPT 79 pages Free download Telegram