o'rtaasr iqtisodiy qarashlari

PPTX 26 pages 106.3 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 106.3 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

ishlab chiqarish nazariyasi o'rta asr iqtisodiy qarashlari «buyuk ipak yo'li»ning markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o'rni. 2. o’rta osiyodagi iqtisodiy g’oyalar 3. a.temurning iqtisodiy qarashlari. 4. shoxruh mirzo va mirzo ulug'bek davridagi iqtisodiy islohotlar 5. alisher navoiy iqtisodiy t’limoti. 6. zahiriddin muhammad bobur va boburiylar davri mavzuning qisqacha tafsiloti. markaziy osiyoga, xususan, hozirgi o'zbekiston hududiga qiziqish avvaldan ma'lum va bu har tomonlama (siyosiy, iqtisodiy jihatdan) ahamiyatli bo'lgan. tarixiy va hozirgi ma'lumotlarga ko'ra, bu hudud, er, suv, iqlim, tabiati, geografik o'rni, qazilma boyliklari, hayvonot dunyosi jihatidan ajralib turgan. aholining mehnatsevarligi, mirishkorligi, bunyodkorligi, kasb-hunarga mehr qo'yganligi va ijodkorligi muhim ahamiyatga ega. bu o'lka eksport potensialida oltin, kumush va undan qilingan zebu ziynatlar, zargarlik buyumlari, sifatli po'lat olish va undan yasalgan asbobuskunalar, ayniqsa, qilich, qalqon va boshqa harbiy asbob-anjomlar, ipakdan to'qilgan xon atlas va boshqa nafis matolar, ajoyib ko'rinishli qorako'l terisi va undan tikilgan buyumlar xaridorgir bo'lgan. markaziy osiyo donishmandlarining kitoblari, diniy va …

2 / 26

an shahridan boshlangan dastlabki yo'l lanchjou orqali dunxuanga kelgan (xutan), u erda ikkiga ajralib ,biri shimoli-g'arbga ikkinchisi janubi-sharqqa yo'nalgan. karvon yo'lining umumiy uzunligi 12 ming chaqirim atrofida bo'lgan. nemis muarrixi k.rixtgofen 1887 yil ushbu yo'nalishga ilk bor «buyuk ipak yo'li» degan nisbat beradi va bu ibora muammolaga kiritiladi. shu karvon yo'l orqali xitoydan ipak, xitoyga esa har xil gazlamalar, gilam va poloslar, oyna, metall, zeb-ziynat buyumlari, qimmatbaho tosh va dorivorlar keltirilgan. baqtriya va dovon (farg'ona ) dan ot va tuyalar olib borilgan. hudud zaminida turli-tuman boyliklar, ayniqsa oltin, kumush, boshqa rangli metallar va javohirlarning mavjudligi va serobligi shu soha hunarmandchiligi rivojida hal qiluvchidir. ayniqsa oltin ajnabiylarni magnit (oxangrabo) kabi tortganligi aniq. ilm makoni bo'lgan kitob savdo-sotig'i yetakchi o'rinni egallagan. hozirgi davrda ko'plab taniqli mutafakkirlarimizning asarlari xorij davlat va shaxsiy kutubxonalaridan topilmoqda va o'z vatani, o'zbekistonga qaytarilmoqda. bu fakt shundan dalolat beradiki, o‘z davrida kitob savdosi buyuk ipak yo'lining asosiy faoliyatidan …

3 / 26

r, xajga boruvchilar, harbiy qo'riqchilar bo'lgan. butun yo'l boshidan-oxirigacha 120-150 kun davomida bosib o'tilgan. o’rta osiyodagi iqtisodiy g’oyalar o’rta osiyo x-xiv asrlarda sharqda ilg’or ijtimoiy tafakkurlar rivojlangan bir markazga aylandi. bu davrda dunyoga mashhur bo’lgan forobiy, ibn sino, yusuf xos hojib, nizomulmulk, amir temur, navoiy, bobur va boshqa ko’plab olim va shoirlar, davlat arboblari yetishib chiqdi. a.forobiyning iqtisodiy fikrlari. o’rta asr davrida ilg’or iqtisodiy fikrlarni ilgari surgan buyuk mutafakkirlardan biri, aristotelning izdoshi, uning asarlarini tahlil qilgan «ikkinchi muallim» abu nasr farobiy (870-950) hisoblanadi. u ko’p qirrali olim bo’lib, o’z bilimini oshirish yo’lida tinmay mehnat qilgan, qaysi yurtda mashhur olim borligini eshitishi bilan, suhbatlashib undan saboq olish uchun yo’lga chiqqan. u 70dan ko’p tilni bilgan. farobiy bugungi kunda ham o’z ahamiyatini yo’qotmagan moddiy ehtiyojlar to’g’risida ta’limot yaratdi. uning fikricha, odamlarning ehtiyoji jamiyat shakllanishining asosiy sababidir. «tabiatan har bir odam shunday yaralganki, u yashashi va kamol topishi uchun ko’p narsalarga ehtiyoj sezadi. …

4 / 26

qarashlari. abu nasr forobiy mulkchilik haqida fikr yuritib, mulkka egalik qilish, undan maqsadga muvofiq foydalanish, o’ziga to’q yashash to’g’risidagi ilg’or fikrlarni ilgari suradi. u odamlarga, avlodlarga zarar keltirmaydigan mol-mulk orttirish foydali ish ekanligi, boshqalar uchun zarar keltiradigan boylik to’plash, mol-mulk orttirish esa yomon odat ekanligini aytib o’tadi. abu rayhon beruniy muhammad ibn ahmad xi asr qomusiy olimi. beruniy juda yoshligidan ilm va fanga qiziqadi. u sevgan fanlar — astronomiya, matematika, geodeziya, geografiya va mineralogiya bo’lgan. beruniyning matematikaga va fanning boshqa sohalariga qo'shgan hissasini yozib qoldirgan 100 dan ortiq asaridan ham ko'rish mumkin. ulardan eng yiriklari — „hindiston“, „yodgorliklar“, „qonuni mas’udiy“, „geodeziya“, „mineralogiya“ va „astronomiya“ qolganlarini quyidagicha taqsimlash mumkin: abu rayhon beruniy muhammad ibn ahmadning matematikaga doirlari — 22 ta; astronomik asboblar haqida — 10 ta; astrologiklari — 21 ta; turli fanlar (fizika, mineralogiya, adabiyot, tarix va boshqalar) — 38 ta; turli tillardan tarjima asarlar — 21 ta. beruniyning bu asarlaridan …

5 / 26

ik san’atidan boshlang‘ich tushunchalar“ asari ham 1029-yilda g‘aznada yoziladi. oradan bir yil o‘tgandan so‘ng u o‘zining „hindiston“ nomi bilan tanilgan „hindlarning aqlga sig‘adigan va sig‘maydigan ta’limotlarini aniqlash“ kitobini yakunlaydi. bunda beruniy hozirgi amerika qit’asini mavjudligini kolumbdan bir necha asr avval ilmiy asoslab bergan. beruniy o’gitlaridan: ne’matning qadri u yo’qolgandagina bilinadi. bugunning chorasini ko’rib, ertaga ehtiyoji qolmagan kishi aqllidir. asalarilar ham o’z jinsidan bo’laturib ishlamay, uyadagi asalni bekorga yeb yotadiganlarini o’ldirib tashlaydilar. ikkala da’vogar rozi bo’lishibdi-yu, qozi rozi bo’lmabdi. tenglik hukm surgan joyda sotqin, aldamchi ehtiroslar, g’am-g’ussa bo’lmaydi. haddan ortiq g’azab vahshiylik keltiradi va bevaqt qilingan lutf obro’ni ketkazadi. ibn sinoning iqtisodiy qarashlari. ulug’ mutafakkir ibn sinoning (980-1037) 280 dan ko’p asarlari mavjud bo’lib, ular tibbiyot, o’rta asr iqtisodiy qarashlari matematika, astronomiya, ximiya, falsafa, iqtisodiyot va boshqa sohalarga bag’ishlangan. ibn sinoning inson ehtiyojlari to’g’risidagi, mehnat va uning moddiy ishlab chiqarishdagi roli to’g’risidagi fikrlari diqqatga sazovor. uning fikricha: hayvon tabiat ne’matlariga qanoat …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rtaasr iqtisodiy qarashlari"

ishlab chiqarish nazariyasi o'rta asr iqtisodiy qarashlari «buyuk ipak yo'li»ning markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o'rni. 2. o’rta osiyodagi iqtisodiy g’oyalar 3. a.temurning iqtisodiy qarashlari. 4. shoxruh mirzo va mirzo ulug'bek davridagi iqtisodiy islohotlar 5. alisher navoiy iqtisodiy t’limoti. 6. zahiriddin muhammad bobur va boburiylar davri mavzuning qisqacha tafsiloti. markaziy osiyoga, xususan, hozirgi o'zbekiston hududiga qiziqish avvaldan ma'lum va bu har tomonlama (siyosiy, iqtisodiy jihatdan) ahamiyatli bo'lgan. tarixiy va hozirgi ma'lumotlarga ko'ra, bu hudud, er, suv, iqlim, tabiati, geografik o'rni, qazilma boyliklari, hayvonot dunyosi jihatidan ajralib turgan. aholining mehnatsevarligi, mirishkorligi, bunyodkorligi, kasb-hunarga mehr qo'yganligi va ...

This file contains 26 pages in PPTX format (106.3 KB). To download "o'rtaasr iqtisodiy qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rtaasr iqtisodiy qarashlari PPTX 26 pages Free download Telegram