yevropa uygʻonish davri tilshunosligi

DOCX 36 pages 105.1 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 105.1 KB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

mundarija kirish………………………………………………………………………. 2 i bob umumiy ratsional grammatikaning yaratilishi. 4 1.1. uyg‘onish davri tilshunosligi…………………………………………….. 4 1.2. uyg'onish davrining asosiy bosqichlari…………………………………... 7 ii bob uyg'onish davri va birinchi yevropa lingvistik maktablarining shakllanishi………………………………….. 11 2.1. umumiy ratsional grammatika (“por-royal grammatikasi”) ning yaratilishi. rus tilshunosligi…………………………………………………... 11 2.2. oksitan grammatikani shakllanishi. fransuz tili va nemaniya grammatika……………………………………………………………………. 20 2.3. slavyan tili bilimining kechib olishlari…………………………………… 31 xulosa………………………………………………………………….…... 37 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati……………………… 40 kirish mavzuning dolzarbligi. til fanining vujudga kelishidanoq tilshunoslarni til va jamiyat o`rtasidagi bog`liqlik muammosi qiziqtirgan, chunki til muloqot vositasi sifatida faqat jamiyatda tug`iladi va rivojlanadi. antik davrda, ayniqsa qadimgi yunonistonda tilning ijtimoiy mohiyati muammosi uning kelib chiqishi masalasidan ajralmas edi. demokritning izdoshi diodor sikuly (miloddan avvalgi i-asr) borliq uchun umumiy kurash odamlarni guruhlarga birlashishga, maʼnosiz tovushlardan artikulyar tovushlarga oʻtishga va har bir narsa uchun soʻz – ramzlarni oʻrnatishga majbur qilganini taʼkidlagan. tabiiyki, til va jamiyatning oʻzaro bogʻliqligi muammolari lingvistik material toʻplanishi sodir boʻlgan ilk …

2 / 36

yondashuv tilshunoslikda ustunlik qilgan. bir tomondan, individual psixologiya shaxsning psixologik jarayonlari va uning individual hayotining ko'rinishi sifatida til bilan shug'ullanadi. boshqa tomondan, til yordamida qurilgan kollektiv psixologiya (xalqlar psixologiyasi) individual psixologiyaning davomi sifatida e'tirof etilgan. “xalqlar psixologiyasi”ning ko‘zga ko‘ringan nazariyotchilaridan biri g.shteyntal til o‘z mohiyatiga ko‘ra jamiyat, xalq mahsuli bo‘lib, “xalq ruhining o‘z-o‘zini anglashi, dunyoqarashi va mantiqidir” deb yozgan edi”. kurs ishining maqsadi – yevropa uygʻonish davri tilshunosligi. "xalqlar psixologiyasi" nazariyasi psixologik sotsializmning turlaridan biri sifatida asossizdir, chunki barcha ijtimoiy munosabatlarni, shu jumladan lingvistik munosabatlarni psixologik tartib munosabatlariga qisqartirish mumkin emas. mashhur rus tilshunosi i.a. bouden de kurteney tilda shaxs va ijtimoiy qarama-qarshilikdan qochishga harakat qildi. uning aytishicha, shaxs faqat jamiyatda lingvistik jihatdan rivojlanishi mumkin. agar shunday bo'lsa, unda til chinakam mavjud hodisa sifatida jamoaviy-individual hodisa bo'lishi kerak. shunday qilib, til va jamiyat o'rtasidagi bog'liqlik haqida ikkita fikr mavjud edi: 1) til faqat jamiyatda mavjud 2) til ichida ham ijtimoiy, …

3 / 36

ntik davrning madaniy merosiga da’vogarlik hukmron bo‘lganligi sababli “uyg‘onish” deb atalgan. uyg'onish italiyada paydo bo'ldi va eng aniq namoyon bo'ldi. kurs ishining vazifalari: · uyg‘onish davri tilshunosligi · uyg'onish davrining asosiy bosqichlari · umumiy ratsional grammatika (“por-royal grammatikasi”) ning yaratilishi. rus tilshunosligi · oksitan grammatikani shakllanishi. fransiz tili va nemaniya grammatika · slavyan tili bilimining kechib olishlari kurs ishi kirish, ikki bob, beshta paragrif, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan tashkil topgan. i bob umumiy ratsional grammatikaning yaratilishi 1.1 uyg‘onish davri tilshunosligi tilshunoslik alohida, mustaqil fan sifatida xix asrning birinchi choragida (1816-yilda) fanlar olamiga kirib keldi. tilshunoslik fani shu kungi taraqqiyot bosqichiga yetib kelguncha uzoq tarixiy taraqqiyot davrini, “o‘sish” davrini bosib o‘tdi. u turli maktablar, oqimlar, ta’limotlar ta’sirida bo‘ldi, olimlar tomonidan lisoniy hodisalar haqida aytilgan fikrlar qarama-qarshiligiga, til hodisalari haqida yaratilgan juda ko‘plab manbalarga “guvoh bo‘ldi” shakllandi. tilshunoslik fanining qadimgi eng muhim manbalari, ta’limotlari, maktablari ilk bor qadimgi hindiston, yunoniston, rim …

4 / 36

hunos klod lanslolar «umumiy ratsional grammatika» asarini fransuz tilida yaratib, parijda nazariyanashr qildilar. uyg‘onish davrining boshlanishi bilan cherkovning obro‘-e’tibori susayib, antik davrga bo‘lgan e’tibor, qiziqish, uni qadrlash kuchaya bordi. anig‘i, uyg‘onish davrining vakillari, ziyolilari yunon va rimliklarning boy milliy madaniyatiga murojaat qila boshlashdi. uyg‘onish davri kapitalizmning feodalizm ustidan bo‘lgan g‘alabasi bilan yakunlandi. yangi asr yevropada kolumb, magellan, galiley, kopernik, dekart, nyuton, leybnits, lomonosov kabi dastlabki kashfiyotchilar va ulkan olimlarni yuzaga chiqaradi. uyg‘onish davrida, dastavval, dunyo tillari haqidagi ma’lumotlar ancha ko‘paydi. tilshunoslik fanining keyingi taraqqiyoti uchun muhim va zarur bo‘lgan lisoniy materiallarni, faktlarni to‘plash, yig‘ish jarayoni amalga oshirildi. kapitalizmga o‘tish, uning rivoji, millatlar va milliy tillarning yuzaga kelishi, milliy iftixor kabilar qator tillarning grammatikasini tuzishga, yaratishga undadi. ayni davrda arman, fors, venger, yapon, koreys, ispan, niderland, fransuz, ingliz, polyak, chex, nemis, ukrain va boshqa tillarning grammatikasi hamda leksikasiga oid asarlar yaratildi. ushbu davrda lisoniy materiallarni to‘plab, yig‘ib borish ularning mohiyatini tushunish, …

5 / 36

iy sharhlar yozishda, ayniqsa, quyidagi olimlarning xizmatlari, mehnatlari katta bo‘ldi. bular: jyul sezar skaliger (1484-1558), robert stefanus (1503-1559), uning o‘g‘li genrix stefanus (1528-1598), gerxardt iogann fossiy, sharl dyukanj, iogann reyxlin, iogann melanxton va boshqalar. j. skaliger «lotin tili asoslari haqida» (1540) asarini yaratgan bo‘lsa, r. stefanus «lotin tili xazinasi» (1553) tadqiqotini e’lon qiladi. g. stefanus esa yunon tiliga bag‘ishlab, «grek tili xazinasi» asarini chop ettirdi[footnoteref:1]. [1: rasulov r. umumiy tilshunoslik. – t., 2016] ayni vaqtda sharq tillarini, ayniqsa, semit tillarini o‘rganishga bo‘lgan qiziqish kuchaydi, semit filologiyasi maydonga keldi. ya’ni qadimgi yahudiy, aramiy, arab, efiopiya tillari tadqiq qilindi. qator asarlar yaratildi. i. reyxlin qadimgi yahudiy tili grammatikasini (1506) yaratib, unda birinchi bo‘lib «affiks» terminini qo‘lladi va bu termin xvi-xviii asrlarda faol ishlatila boshlandi. p. de alkam arab tili grammatikasiga oid asarlarini (1506) e’lon qildi. yakov xolius va erleniylar arab tili tadqiqi bilan shug‘ullangan bo‘lsalar, iov ludolf efiopiya tili yuzasidan ish olib …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yevropa uygʻonish davri tilshunosligi"

mundarija kirish………………………………………………………………………. 2 i bob umumiy ratsional grammatikaning yaratilishi. 4 1.1. uyg‘onish davri tilshunosligi…………………………………………….. 4 1.2. uyg'onish davrining asosiy bosqichlari…………………………………... 7 ii bob uyg'onish davri va birinchi yevropa lingvistik maktablarining shakllanishi………………………………….. 11 2.1. umumiy ratsional grammatika (“por-royal grammatikasi”) ning yaratilishi. rus tilshunosligi…………………………………………………... 11 2.2. oksitan grammatikani shakllanishi. fransuz tili va nemaniya grammatika……………………………………………………………………. 20 2.3. slavyan tili bilimining kechib olishlari…………………………………… 31 xulosa………………………………………………………………….…... 37 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati……………………… 40 kirish mavzuning dolzarbligi. til fanining vujudga kelishidanoq tilshunoslarni til va jamiyat o`rtasidagi...

This file contains 36 pages in DOCX format (105.1 KB). To download "yevropa uygʻonish davri tilshunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: yevropa uygʻonish davri tilshun… DOCX 36 pages Free download Telegram