pedagogika tarixi

DOCX 1 page 46.8 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.8 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

2-ma’ruza: 2-mavzu:vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar. sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi reja 1.islom dini tarqalgandan keyin movarounnaxrda ta’lim tizimi. 2. hadis ilmining paydo bo’lishi. imom ismoil al-buxoriy va uning «al-jome’ as-saxix», «al-adab al-mufrad» asalarida tarbiya masalalari. 3. sharq uyg’onish davrida ilm-fan, madaniyat. 4. sharq faylasuflarining ilmiy merosi va ularning ilmiy pedagogik merosidan foydalanish. tayanch iboralar: movarounnahr, madaniyat, ta’lim, tarbiya, xalq og’zaki ijodi, axloqiy tarbiya, aqliy tarbiya, jismoniy tarbiya, ma’rifiy tarbiya, doston, urf-odat, ma’rifat, epos, islom, din, madrasa. adabiyotlar ro’yxati: 1. hoshimov k. va boshq. pedagogika tarixi. t.: «o’qituvchi», 1996 y. kushimcha adabiyotlar. 2.mahkamov u. odob-axloq saboqlari. – t., 1994. 3.shayx muhammad sodiq muhammad yusuf. din nasihatdir. t.: «sharq», 2006, 144 bet. 4.abdurahmonov a. saodatga eltuvchi bilim. t.: «movarounnahr», 2002, 720 bet. 5.o’zbek pedagogikasi antologiyasi. i jild, t.: «o’qituvchi», 1995, 140 bet. 1. islom dini tarqalgandan keyin mavarounaxrda ta’lim tizimi. vii asr …

2 / 1

slom dini asoslarini urganish maksadi “xaftiyak”, “chor kitob” kabi darsliklar ukitilardi. xii asrdan boshlab, islom dinini turkiy tilda yozilgan asarlarda ham ommaloshtirish boshlandi. misol tarikasida axmad yassaviyning «xikmatlar» asarini keltirish mumkin. xalq assosan, o’z ona tilida suzlashsa ham, yozuv arab alifbosida edi. u davrda savod chiqarish xarf va suzlarni yozishni urganishdan boshlanar edi. maktab so’zining, arabcha «yozuv urgatadigan joy» deb nomlarini ham ana shundadir. 2. maktabda va madrasalarda ta’lim mazmuni. maktablarda bolalarga yozish va xisoblash o’rgatilgan, bundan tashkari, usmirlarga savdo san’ati, arab tili, mantik, notiklik, xusnixat, arifmetikadan saboq berilgan. xar bir maktab talabasining soni 30-40 dan oshmagan. machitlar xuzuridagi maktablarida asosan «qur’on» o’qitilgan. bolalarga dastlabki saboq xarflarni o’qishdan boshlangan, bu usulda har bir bola alifbe tartibida xarfning nomini bilib olishi (alif, be, te, se, va x.), so’ngra shu harflarni qushib o’qishni mashq qilar edi. ana shundan so’ng, bolalar qo’liga «qur’on» berilgan domla raxbarligida «qur’on»ning har bir surasi takrorlanib urganilar edi. …

3 / 1

b ochadi. talabalar maktabdor domlalar maktabida xusnixat, ogzaki hisobni ham urganar, asta-sekin fors-tojik tilida va turkiy tilidagi kitoblarni, kulyozmalarni ham ukitilar, urganilar edi. xusnixat va arifmetik bilan yana xususiy muallimda shugullanar edilar. movarounnaxrda arab bo’lmagan bolalar «xaftiyak»viii asrda tuzilgan bo’lib, «qur’on»suralardan yettidan biri tanlab olingan darslik sifatida urganilgan. x-xii asrda islom dini rukunlari dars tojik tilida she’r va nasr bilan bayon qilingan. «chorkitob» uqitila boshlandi. xii asrdan boshlab axmad yassaviy, undan sung xvii asrdan sufi olloyorlarning turkiy tilda yozilgan she’r va boshqa asarlari vositasida islom dini rukunlari turkiy tilda urganila boshlandi.maktablarda fakat ugil bolalar ukir, qizlar esaotinoylar uyida ukitilar, ular yozuvni emas, fakat o’qishni urganar edilar. x asr boshlarida madrasalar ham paydo bula boshlaydi.»madrasa» so’zi «dars ukitiladigan joy», “ma’ruza tinglaydigan joy» ma’nosini anglatadi. ma’lumki, madrasalarda musulmon diniy okimlari arab tili gramatikasi va qoidachilik, iloxiyot, mantik, notiqlik maxorati, kalom, urgatilgan. asta-sekin madrasalarda asrtanomiya, matematika, geografiya, kimyo dunyoviy fanlar ukitila boshlandi. madrasalarda …

4 / 1

arini notugri talkin qilib, yoshlarni tugri yo’ldan ozdirishga xarakat qilgan ba’zi yovuz kuchlar xozirgi kunda ham tajovuz kilmakda. 3.hadis ilmining paydo bo’lishi. imom ismoil al-buxoriy va uning «al-jome’ as-saxix», «al-adab al-mufrad» asalarida tarbiya masalalari. biz uning mazmuni-moxiyatini qanchalik yaxshi va tez o’rgansak, ana shu yomon niyatli kishilarga unchalik tez zarba beramiz va goyaviy bushlikning oldini olgan bulamiz. bunda bizga «hadis»lar ham katta yordam beradi. «hadis» va «sunna» suzlari bir mo’noni anglatib, rasululloxning xayoti va faoliyatida diniy va axloqiy kursatmalari haqidagi rivoyatlardan iborat. hadislar dastlab yozib borildmagan. chunki paygambarimiz qur’oni karim nozil bo’lgan vaqtlardi arab bo’lmagan kishilarning, hadislarni qur’n oyatlaridan deb o’ylashlaridan cho’chib, uni yozib berishlariga ruxsat etmaganlar. lekin paygamborimiz muhammad salalloxu alayxivassallam huzurida saxobalar bo’lib, ular rasuli akrkmdan eshitgan hadislarni yodlab borganlar. masalan, xazrati abu xurayra shunday mu’tabar kishilardan bo’lib, butun umrini hadislarni yodlashga baxsh etgan. mazkur hadislar tug’ri, ishonarli(saxix)bo’lgan. lekin, hadislarni yod olgan kishilar tobora kamaya borgani hamda asta-sekin …

5 / 1

bn yazid ibn majo 209 (824)-273 (886)kabi ollamalardir. «saxix» yunalishining asoschisi, eng yetuk va mashxur muxaddis abu abdullox muhammad ibn ismol al-buxoridir (825-870). imom buxoriy hadis ilmida «amir ul-muminin», «imom al-muhadisiyn» («barcha muhadislarning peshvosi») degan sharafli nomli sazovor bo’lgan. imom al-buxoriy juda boy va ijodiy meros kaldirgan .shubxasiz, bu masalalardan eng yetuk, shox asarlari «al-jome’ as-saxix»-dir. bu asar «saxix al-buxoriy» nomi bilan ham dunyoda mashxur. imom buxoriy 4jildan «al-jome’ as-saxix» asarining bir jildida odob haqidagi hadislarni ja’m etgan. keyinchalik alloma butun islom olami odob,-axloq va tarbiyasi masalalariga bagishlangan «al-adab al-mufrad» («adab durdonalari») maxsus hadislar tuplamini yaratadi. bu asar 644 bobdan bayon etilgan 1322 hadisdan iborat. mashxur muxanddislardan biri vatandoshimiz abu iso at-termiziy (824-992) bo’lib, ularning utkir zexni, xotirasi, yodlash kobiliyatining kuchliligi tufayli imom ismoil al-buxoriy ham ularni fakat shogird sifatida emas, hamkor dust sifatida hamxurmat qilganlar. at-termiziy ham undan ortik asarlar yaratib, ayniqsa, «aljome’ as-saxix» («ishonchi tuplam») , «ash-shamoil an-nabaviya» …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogika tarixi"

2-ma’ruza: 2-mavzu:vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar. sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi reja 1.islom dini tarqalgandan keyin movarounnaxrda ta’lim tizimi. 2. hadis ilmining paydo bo’lishi. imom ismoil al-buxoriy va uning «al-jome’ as-saxix», «al-adab al-mufrad» asalarida tarbiya masalalari. 3. sharq uyg’onish davrida ilm-fan, madaniyat. 4. sharq faylasuflarining ilmiy merosi va ularning ilmiy pedagogik merosidan foydalanish. tayanch iboralar: movarounnahr, madaniyat, ta’lim, tarbiya, xalq og’zaki ijodi, axloqiy tarbiya, aqliy tarbiya, jismoniy tarbiya, ma’rifiy tarbiya, doston, urf-odat, ma’rifat, epos, islom, din, madrasa. adabiyotlar ro’yxati: 1. hoshimov k. va boshq. pedagogika tarixi. t.: «o’qituvchi»...

This file contains 1 page in DOCX format (46.8 KB). To download "pedagogika tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogika tarixi DOCX 1 page Free download Telegram