zardushtiylik

PPT 28 pages 2.7 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

prezentatsiya powerpoint mavzu: zardushtiylik dini reja: zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik ta’limoti. ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal tamoyili. “avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. miloddan avvalgi 1- mingyillikda o’rta osiyoda zardushtiylik deb atalgan din keng tarqaladi. bu din hali odamlar tabiatni ilohiylashtirgan kezlarda kurtak yoza boshlagan edi. zardushtiylik miloddan avvalgi vii–vi asrlarda o‘rta osiyo va qadimiy eronda yuzaga kelgan. zardushtiylik dini e’tiqodiga ko‘ra payg‘ambar deb hisoblangan zardusht ismli shaxs nomiga nisbat berilib, shartli ravishda shunday atab kelinadi. aslida esa, uning muqaddas kitobi hisoblanmish “avesto”da “mazdayasna” dini deb atalgan. bu so‘zni “mazdaga sig‘inmoq” deb tarjima qilish mumkin. mazda so‘zi “donish, donishmand, oqil” kabi talqin etiladi. zardushtiylik «behdin», ya’ni «eng yaxshi din» deb ulug‘langan. unga ko‘ra, barcha ezgu borliq mazdaning irodasi bilan yaratilgan deb e’tiqod qilingan. mazda so‘zi oldiga ulug‘lash so‘zi axura qo‘shilib, zardushtiylikning ilohi – ahuramazda nomi paydo bo‘lgan. bu qo‘shimcha so‘z «janob mazda» yoki «xudo mazda» demakdir. zardusht nomi manbalarda …

2 / 28

keng tarqalgan bo‘lsa, ikkinchidan, zardushtiylikning muqaddas kitobi sanalmish «avesto»ga yozilgan sharhlarning qadimiy eron-pahlaviy tilida bo‘lganligidir. ikkinchisi, zardusht vatani va zardushtiylikning ilk tarqalgan joyi xorazm hisoblanadi. ko‘pchilik manbashunoslar ikkinchi fikrni yoqlaydilar. xorazm birinchi bo‘lib zardushtiylikning muqaddas olovi ozarxurra yoqilgan va shu dinda eng buyuk xudo hisoblangan ahuramazdaning zardusht bilan bog‘langan joyi hisoblanadi. zardushtiylar olov (quyosh), tuproq, suv, oy, yuldlarga sig‘inishgan, ularni muqaddas hisoblashgan. “zardushtiylik” so’zi zardusht (turli tillarda zaratushtra, zoroastr) ismidan kelib chiqqan. u mil. avv. 1-mingyillikning birinchi yarmida yashab o‘tgan tarixiy shaxs. zaratushtra keyinroq yunonistonda zardushtning ismi «zoroastr» shaklida jaranglaydi (yunoncha «astron» – “yulduz», negaki yunonistonda uni birinchi galda donishmand, yulduzshunos, munajjim sifatida bilishgan. shu tarzda zardusht 30 yoshida yangi diniy ta’limot payg‘ambariga aylangan. «payg‘ambar» so‘zining o‘zi esa “ezgu amallar” haqida xabar beruvchi ma’nosini anglatadi. vii–viii asrlarda o‘rta osiyoga islom dini kelib, keng tarqalguniga qadar zardushtiylik mahalliy xalqlarning asosiy dini hisoblangan. hozirgi kunda dunyo miqyosida zardushtiylik e’tiqodi diniy jamoalari kamayib …

3 / 28

davrdagi ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, diniy qarashlari, olam to‘g‘risidagi tasavvurlari, urfodatlari, ma’naviy madaniyatini o‘rganishda muhim va yagona manbadir. uning tarkibidagi materiallar qariyb ikki ming yil davomida vujudga kelib, avloddan avlodga og‘zaki ravishda uzatilib kelingan. zardusht va’zlari matnlarning hammasi miloddan avvalgi iii asrda 21 ta kitobga jamlangan, bu kitoblar «avesto» asosini tashkil etgan edi. «avesto» matnlariga sharh esa «zand» deb yuritiladi. zardushtning so’ngi va’zlari din xizmatchilari - kohinlar tomonidan yozib olingan. zardushtiylik kohinlari diniy matnlarni yod olib, dindorlarga o‘qib berishgan. zardushtiylik dini rasmiy tus olguniga qadar «avesto»ning bo‘laklari turon va eron zamini xalqlari orasida tarqalgan. ushbu ahuramazdaning zardusht orqali yuborilgan ilohiy xabarlari deb hisoblangan bo‘laklar turli diniy duolar, madhiyalar sifatida yig‘ila boshlagan. olimlarning izlanishlari tufayli bugungi kunda biz dushtiylarning muqaddas kitobi «avesto» matnlari bilan tanishish imkoniyatiga ega bo‘ldik. bu qadimiy yozma manba bizgacha to‘liq yetib kelmagan. «avesto» haqida buyuk olim abu rayhon beruniy shunday yozadi: «yilnoma kitoblarida bunday deyilgan: podshoh doro ibn doro …

4 / 28

(ix a), «arda viraf-namak» (ixa) «tansar xatlari» (vi) «muruj az-zahab», «forsnoma» va boshqalarda) ma’lumotlar bor. bu asarlarda yunoniylar otashxonalarni vayron qilganlari, ibodatxonalar boyliklarini talon-toroj etganlari, din arboblarini o‘ldirib, asir olib ketganligi haqida yoziladi. yozma manbalarga ko‘ra, haqiqatan ham «avesto» mo‘badlar tomonidan avloddan avlodga, og‘izdan og‘izga o‘tib, asrlar osha yashirin saqlangan. dastavval (i yoki ii asrlarda), arshakiylar davrida «avesto» qismlarini to‘plash boshlangan. keyinchalik sosoniylar davrida, ardasher papakan (227–243) davrida, ayniqsa, shopur (243–273) davrida astrologiya, tabobat, riyoziyot va falsafaga oid qismlari yozib olinib, hamma qismlari tartibga keltirilgan, so‘ng bu asosiy matn to‘ldirib borilgan. «avesto»ning ana shu to‘ldirilgan nusxasining ikki to‘liq qo‘lyozmasi hindistonda – biri mumbayda, zardushtiylarning madaniy markazi bo‘lmish koma nomidagi institutda, ikkinchisi kalkuttadagi davlat kutubxonasida saqlanadi. «avesto»ning saqlanib qolgan to‘rtta kitobidan birinchisining nomi «videvdat» (devlarga qarshi qonun) deb ataladi. ushbu kitobn«avesto»ning saqlanib qolgan kitoblari orasida eng mukammali hisoblanadi. u yigirma ikki bob bo‘lib, boblari «fragard» deb nomlangan. ikkinchi kitob «yasna» deb …

5 / 28

mallari) asaridir. unda «avesto»ning yigirma bir kitobi to‘la ta’riflab berilgan. «avesto» haqida eng muhim manba ix asrga oid «denkard» (din amallari) asaridir. unda «avesto»ning yigirma bir kitobi to‘la ta’riflab berilgan. bu ta’riflar savobli ishlar yo‘riqnomasi, diniy marosimlar va rasm-rusumlar qoidasi; zardushtiylik ta’limoti asoslari; dunyoning ahuramazda tomonidan yaratilishi; oxirat kuni va undagi hisob-kitob; falakiyot; ijtimoiy-huquqiy qonunqoidalar; zardushtning tug‘ilishi va bolaligi; haq yo‘lini tutish; jamiyat a’zolarining haq-huquqlari; devlar, jinlar kabi yovuz kuchlarga qarshi o‘qiladigan duolar, amallar va boshqalardan iborat. uchinchi kitob «visparat» deb nomlangan. u yigirma to‘rt bobdan tashkil topgan va har bir bob alohida «karde» deb atalib, ma’budlar sha’niga o‘qilgan duolar va ibodat paytida ularga murojaatlar hamda olamni bilishga doir pand-nasihatlardan iboratdir. uni ibodat namozlari yig‘indisi ham deyishadi. ayni paytda u «yasna»ga qo‘shimcha hisoblanadi. to‘rtinchi kitob «yasht» deb ataladi. u «avesto»ning eng qadimiy qatlami bo‘lib, yigirma ikki bobdan iborat. har bir bob ahuramazdadan boshlab, u yaratgan va uning ma’lum vazifalarini bajaruvchi …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylik"

prezentatsiya powerpoint mavzu: zardushtiylik dini reja: zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik ta’limoti. ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal tamoyili. “avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. miloddan avvalgi 1- mingyillikda o’rta osiyoda zardushtiylik deb atalgan din keng tarqaladi. bu din hali odamlar tabiatni ilohiylashtirgan kezlarda kurtak yoza boshlagan edi. zardushtiylik miloddan avvalgi vii–vi asrlarda o‘rta osiyo va qadimiy eronda yuzaga kelgan. zardushtiylik dini e’tiqodiga ko‘ra payg‘ambar deb hisoblangan zardusht ismli shaxs nomiga nisbat berilib, shartli ravishda shunday atab kelinadi. aslida esa, uning muqaddas kitobi hisoblanmish “avesto”da “mazdayasna” dini deb atalgan. bu so‘zni “mazdaga sig‘inmoq” deb tarjima qilish mumkin. mazda so‘zi “donish, donis...

This file contains 28 pages in PPT format (2.7 MB). To download "zardushtiylik", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylik PPT 28 pages Free download Telegram