chidamlilik va uni rivojlantirish metodikasi

DOCX 15 pages 1.9 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

2-mavzu. chidamlilik va uni rivojlantirish metodikasi chidamlilik, deb harakat faoliyatini yoki harakat aktini belgilangan suratda, intinsivlikda uzoq vaqt davomida samaradorligini pasaytirmasdan bajara olish qobiliyatiga aytiladi. bu harakat sifati “umumiy” hamda “maxsus”chidamlilik deb farqlanadi. ayrim adabiyotlarning mualliflari* chidamlilik atamasini “bardoshlilik”atamasi bilan almashtirishni tavsiya qilmoqdalar.[footnoteref:1] [1: goncharova o.v., “yosh sportchilarning jismoniy qobiliyatlarini rivojlantirish”: o'quv qo'llanmacb. toshkent, 2005, 176-sahifa.] chidamlilik asosan shiddati past, uzoq vaqt davomida ko‘proq siklik harakatlar sifatida bajariladigan mashqlar bilan rivojlantiriladi. 15-rasm. chidamlilik harakat sifatining tavsifi (k.d.chermit bo‘yicha 2005)[footnoteref:2] [2: goncharova o.v. yosh sportchilarning jismoniy qobilitlarni rivojlantirish. o'quv qo'llanma. t.: 2005. 142 - sahifa.] 16-rasm. chidamlilikni rivojlantirishning asosiy vositalari va uslubiyotlari (k.d.chermit bo‘yicha 2005)[footnoteref:3] [3: goncharova o.v. yosh sportchilarning jismoniy qobilitlarni rivojlantirish. o'quv qo'llanma. t.: 2005. 143 - sahifa.] ular: yurish, yugurish, velosipedda yurish, suzish, eshkak eshish va boshqalar. ularni bajarishdagi jadallik, intensiv lik, bajarishni uzoq vaqt davom etishi dam olish intervali ning uzunligi, dam olishninig xarakteri (aktiv yoki passiv …

2 / 15

olatdir. chidamliligi yuqori deb hisoblanadiganlarni ishchanlik darajasi yuqori bo‘lgan shaxslar deb tan olinadi. ular “aerob” – ya’ni organizmimiz ish bajarayotganda, uning a’zolariga yetarli darajadagi kislorodni yetkazib berilishi bilan jismoniy ish bajaradilar. ular uzoq masofaga yuguruvchilar, eshkak eshuvchilar, velosipedchilar va boshqa sport turlarining vakillari bo‘lib, o‘z faoliyatlarida yuqori darajadagi chidamlilikni namoyon qilishlariga to‘g‘ri keladi. uning aksi, “anaerob” holat, ya’ni ishlayotgan organla rimizga yetarli darajadagi kislorod yetkazib berilmay, jismoniy yoki kasbiy faoliyat namoyon qiluvchi, kislorod yetishmasligi holatida ish bajaruvchilar ham ma’lum daraja dagi chidamlilikni namoyon qiladilar(sprinterlar, nafasni ushlash bilan ish bajaruvchilar va boshqalar). ularda jismoniy yuklama yurak qisqarish chastotasi (yuqch) intensiv ligiga qarab chegaralanadi. organizmni dam oldirish yoki sarflagan energiyasini tiklash maqsad qilib qo‘yilib mashq qilinsa, yuqch 130 marta atrofida yoki undan ortmasligi (nolli zona deyiladi) lozim. yetarli daraja kislorod bilan ta’minlanish orqali ish bajarilib, chidamlilikni rivojlantirish uchun mashq qilinsa (“aerob”), yuqch 130 dan 150 marta qisqaradigan yuklama rejalashtirilish kerak (1-zona). anaerob …

3 / 15

muskul ishi faoliyatida yoki jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish davomida, charchoqqa qarshilik ko‘rsata olish darajasiga qarab, chidamlilik sifatiga baho beramiz. 4- jadval mashg‘ulotlardagi chidamlilikni rivojlantirish uchun jismoniy yuklama intensivligining yuqch bo‘yicha zonalari yuqchning zonalari “nol”ga teng zona 1- zona 2- zona 3- zona yuqchsi 130 tagacha yuqchsi 131- 150 tagacha yuqchsi 151- 180 tagacha yuqchni 180 dan ortiqligi aktiv dam olish, kun davomida sarflagan energiyani tiklashni maqsad qilib mashq qilinganda tavsiya qilinadi organizm “aerob”rejimda, kislorod bilan to‘la ta’minlangan holda bajaradigan ishlar, mashqlarni bajarishni rejalashtirsa kislorodga maksimal muhtojlik bilan bajariladigan mashqlar, ishlar rejalashtirilsa chidamlilikni rivojlantirishni yuqori pog‘onasi rejalashtirilsa jismoniy mehnat, sport faoliyati trenirovkasining mashqlarni bajarayotgan shaxs sekin asta o‘z faoliyatni davom ettirishi qiyinlashayotganligini sezadi. uning tashqi alomatlari quyidagicha namoyon bo‘ladi: ter yirik tomchilar tarzida quyuilib oqa boshlaydi, avvaliga yuzida qizillik kuchayadi, so‘ng rangi o‘zgaradi, muskullarida noxushlik, horg‘inilik sezadi, harakat koordinatsiyasi, harakat texnikasi va uning tarkibidagi elementlarning bajarish ketma-ketligi buziladi, nafas olishi ritmi …

4 / 15

ish qobiliyatining vaqtinchalik susayishi charchoq deyiladi. bir xil ish faoliyati davomida charchoq turli kishilarda turlicha bo‘lishi amaliyotda isbotlangan. chunki, har bir individ chidamliligining rivojlanganligi turlichadir. bobkalonimiz abu ali ibn sinoning ilmiy merosida charchash mavzusiga katta e’tibor berilgan. bir minginchi yili yozishni boshlab, bir ming yigirma to‘rtinchi yili mukammal tarixiy ilmiy asarga aylangan «kitob ul qonun fit tib”[footnoteref:4]da surunkali jismoniy mashq bajarish charchoqni vujudga kelti-rishiga to‘xtalib, uni to‘rt xilga ajratib izoh bergan: [4: abu ali ibn sina “kanon vrachebnoy nauki” izd., “fan” uzssr, tashkent, 1985 g. str 323 ] 1. yarali charchash – unda terini yuzida yoki tagida yara kabi narsa seziladi. 2. qotib charchash – unda kishi go‘yo gavdasini ezilgan yoki majag‘langan gumon qilib, tanasida issiqlik va bo‘shashishni sezadi. 3. shishli charchash – bunda tana odatdagidan qizarganroq bo‘lib, g‘ovlaganga o‘xshash hissiyot sezadi. 4. ozib charchash – unga uchragan kishi gavdasini qurigan va kovjiraganroq sezadi. x asrgacha o‘rta osiyo xalqlari jismoniy …

5 / 15

laniladi. sportda - uzoq masofaga (10.000 m; 20.000 m) yugurish uchun sarflangan vaqtiga qarab chidamlilikka baho beriladi. insonning harakat faoliyatini turli-tumanligi turlicha charchashga sabab bo‘ladi. charchoqning xarakteri va mexanizmiga qarab, maxsus va umumiy chidamlilik, deb farqlanadi. tanlab olingan (ixtisoslik) sport turi yoki aniq mehnat turi (kasb-hunar) faoliyati uchun talab qilinadigan chidamlilikni maxsus chidamlilik, boshqa hayotiy sharoitdagi faoliyat uchun lozim bo‘lgan chidamlilikni umumiy chidamlilik deyiladi. amaliyotda bokschining maxsus chidamliligi, futbolchining umumiy chidamliligi degan iboralar dan foydalaniladi. yugurish, suzish, chang‘ida yurish, qayiqda suzishdek sport turlarida deyarli barcha muskullar harakat faoliyatida ishtirok etadi. shuning uchun charchoq ayrim muskullar guruhida hamda organizmning barcha muskullarida bo‘lishi chidamlilikni maxsus va umumiyligini keltirib chiqaradi va shakl jihatdan bir xil bo‘lgan mashqlarni turli intensivlikda bajarish imkonini yaratadi. bunda chidamlilik ham turlicha namoyon bo‘ladi. shuning uchun jismoniy mashqlarni bajarishda organizmning charchoqqa nisbatan talabi turlicha bo‘ladi. chidamlilik talab qilinadigan mashqlarni bajarishda insonning funksional imkoniyatlari, bir tomondan, lozim bo‘lgan harakat malakalari …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chidamlilik va uni rivojlantirish metodikasi"

2-mavzu. chidamlilik va uni rivojlantirish metodikasi chidamlilik, deb harakat faoliyatini yoki harakat aktini belgilangan suratda, intinsivlikda uzoq vaqt davomida samaradorligini pasaytirmasdan bajara olish qobiliyatiga aytiladi. bu harakat sifati “umumiy” hamda “maxsus”chidamlilik deb farqlanadi. ayrim adabiyotlarning mualliflari* chidamlilik atamasini “bardoshlilik”atamasi bilan almashtirishni tavsiya qilmoqdalar.[footnoteref:1] [1: goncharova o.v., “yosh sportchilarning jismoniy qobiliyatlarini rivojlantirish”: o'quv qo'llanmacb. toshkent, 2005, 176-sahifa.] chidamlilik asosan shiddati past, uzoq vaqt davomida ko‘proq siklik harakatlar sifatida bajariladigan mashqlar bilan rivojlantiriladi. 15-rasm. chidamlilik harakat sifatining tavsifi (k.d.chermit bo‘yicha 2005)[footnoteref:2] [2: ...

This file contains 15 pages in DOCX format (1.9 MB). To download "chidamlilik va uni rivojlantirish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: chidamlilik va uni rivojlantiri… DOCX 15 pages Free download Telegram