tog' jinslar haqida

DOCX 7 pages 163.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 163.2 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

amaliy mashgulot №1 tog' jinslar haqida umumiy tushunchalar va ularning genetik tasnifi erning litosfera qobig'i har xil tog' jinslaridan iborat. tog' jinslari deb er po'stida sodir bo'ladigan geologik jarayonlar natijasida hosil bo'lgan bir necha minerallar birikmasidan iborat tabiiy birikmalarga aytiladi. tog' jinslar bir mineraldan tarkib topgan bo'lsa monomineralli (gips, dolomit ), bir necha mineraldan tarkib topgan bo'lsa polimineralli (granitkvarts, dala shpati, slyuda minerallaridan tashkil topgan) tog' jinslari deb ataladi. tog' jinslari birlamchi va ikkilamchi minerallardan tashkil topgan bo'lishi mumkin. tog' jinslarining tuzilishini ularning strukturasi va teksturasi belgilaydi. struktura-jinslarni tashkil etuvchi mineral zarrachalar va agregatlarining ichki tuzilishi, shakli va o'lchami, miqdoriy nisbati va bu zarrachalarning bir-biri bilan o'zaro bog'liqligiga aytiladi. masalan: donador, chala kristallangan, shishasimon; zarralarning o'lchamiga ko'ra yirik, juda yirik, mayda va boshqa strukturalar. tekstura deb tog' jinslarini tashkil etuvchi mineral zarracha va agregatlarning jinslarda fazoviy joylashiga va jinslarning yaxlitlik darajasiga aytiladi: zich, massiv, qatqat, yo'l-yo'l, g'ovakli va hakazo teksturalar. …

2 / 7

ishini, odatda er qa'ridagi radiogen issiqlik bilan bog'lashadi, ba'zi olimlar magma qiyin eruvchan va tez uchuvchan modddalardan tarkib topgan aralashmalardan iborat deb hisoblaydilar. magma sio2, al, fe, mn, ca, na, k, o2, h, s, cl, f, b va boshqa elementlardan tarkib topadi. er po'stining yoriq va darzlari orqali magma yuqorida joylashgan qatlam orasiga kirib qotishi yoki er yuzasiga otilib chiqishi mumkin. magma er yuzasiga otilib chiqmasa, u asta-sekin sovib, erning chuqur qismlarida qotadi. bundan hosil bo'lgan magma mahsulotlari intruziv jinslar deb ataladi (rasm 2.1-a). magma er yuzasiga otilib chiqib qotganda effuziv jinslar hosil bo'ladi (rasm 2.1-b). tog jinslarining genetik klassifikattsiyasi . umumiy malumotlar. insoniyat tafakkuri usib, boshpana kurish darajasiga etgach, bino va inshootlarni tabiiy tosh materiallar asosida kura boshlagan. toshlarga ishlov berishning eng sodda usullari - yorib bulaklash, tarashlash, chopish va x.k. paleolit (lotindan paleo - kadimgi, grekchadan litos - tosh), ya'ni tosh davri odamlari yashagan asrga, eramizdan 20 - …

3 / 7

ti ularning yopik govakli strukturaga ega bulgan turlarining ishlatilganligidadir. moskva shaxri va uning atrofidagi tarixiy obidalarda moskva viloyati xududidagi ohaktosh koni tosh buyumlari kuplab ishlatilgani bunga misoldir. ushbu ohaktosh asosida xiii asrdan boshlab barpo etilgan binolar xozirgi kungacha yaxshi saklangan. jetibay chiganokli ohaktosh asosida kozogistonda barpo etilgan arxitektura yodgorliklari (irgizboy mavzoleyi, amir temur kurdirgan obidalar) bir - necha yuz yilliklardan beri uz kurinishini yukotmagan. bmt yunesko bulimi umuminsoniy kadriyatlar ruyxatiga kiritgan va 2002 yilda 2700 yilligi nishonlangan shaxrisabz shaxri (kadimgi kesh) arxitektura yodgorliklarining poydevorlari, kabr toshlari, mastabalar ushbu xudud tabiiy tosh materiallari asosida kurilgan. misol tarikasida dor-us- saodat majmuasi xovlisida 700 yil avval kumtoshlardan kurilgan er osti amur temur mastabasini keltirish mumkin (1.5-rasm). 1.2-rasm. amir temur o'ziga atab qurdirgan mastaba. shaxrisabz sh. shaxrisabzdagi ok-saroy obidasi poydevori 200- 300 mpa markali xarsang toshlardan barpo etilgan ekan. toshtaroshlik xunardmandchiligining yakkol namunasini samarkanddagi bibi - x,onim majmuasi xovlisida joylashgan kur'oni - karim kuyib …

4 / 7

rfir va sh.k.) er yuzida tezlik bilan sovushi natijasida tula kristallanmagan buladi. sovush davrida gazsimon moddalarning ajrab chikishi govak toshlarni (pemza, tuf) xosil kiladi. magmatik jinslarni xosil kiluvchi asosiy minerallarga kvarts, dala shpatlari, temir-magnezialli silikatlar kiradi. kvarts (sio2) kristall tuzilishga ega bulib, uta zich, mustaxkam va agressiv muxitlarga chidamli. kvartsning sikilishdagi mustaxkamligi 2000 mpa gacha, chuzilishdagi mustaxkamligi esa 100 mpa gacha buladi. kattikligi jixatidan topaz, korund va olmosdan keyin turtinchi urinda turadi. erish xarorati 17000s. kvarts kum sifatida chukindi tog jinsi asosini tashkil etadi. dala shpati magmatik jinslarning 60-70% tashkil etadi. dala shpatining ortoklaz (k2o'al2o3'6sio2) va plagioklaz (na2o'al2o3'6sio2-albit, saoal2o3'2sio2-anortit) turlari mavjud. dala shpatining mustaxkamligi (120-170mpa) va chidamliligi kvartsga nisbatan kamrok buladi. dala shpati emirilishidan glina kabi chukindi jinslar xosil buladi. temir-magnezialli silikatlarga olivin, piroksenlar, amfibolalar, magnezialli silikatlarga ikkalamchi minerallar-serpentinlar, xrizotil asbest va boshkalar kiradi. alyumosilikatlarga muskavit, flogopit va biotit, gidroslyudalar-gidromuskovit, gidrobiotit kiradi. temir magneziallarni va alyumosilikatlarni rangli minerallar (yashil, tuk …

5 / 7

vchanligi juda kam buladi. ularning sikilishga mustaxkamligi 100300 mpa, urtacha zichligi 2600-3000 kg/m , suv shimuvchanligi 1% kam (xajmiga nisbatan), issik utkazuvchanlik koeffitsienti 3 vt/ (m0s) atrofida buladi. tog jinslarining chukurlikda xosil bulishi, ularni zich, mustaxkam, chiroyli teksturali bulishini ta'minlaydi. granit-kvarts (25-30%), dala shpati (ortoklaz, 35-40%) va slyudadan (510%) iborat. u och kulrang, kulrang, pushti, koramtir-kizil, sarik ranglarda buladi. granitning sikilishdagi mustaxkamligi-120-250 mpa. u murt material bulgani uchun zarbiy ta'sirlardan saklash kerak. granitning govakligi 1,5% atrofida bulib, suv shimuvchanligi xajm buyicha 0,5%. granit ok, sarik,kulrang, pushti, kizil ranglarda bulib, teksturasi juda chiroyli buladi. uning mustaxkamligi, sovukka chidamliligi va edirilishdagi karshiligi yukori bulgani uchun bino tsokollarida, fontan va kirgok koplamlarida, kislotaga chidamlilik talab etilgan joylarda xamda yukori mustaxkamlikdagi beton tayyorlashda yirik tuldiruvchi sifatida ishlatiladi. sienit-kaliyli (50-70%) va natriyli (10-30%) dala shpatlari, rangli minerallardan (10-20%) tashkil topgan. sienit tarkibida kvarts (10-15%) bulsa, sienit kvartsli sienit deb yuritiladi. sienit pushti, kulrang, kukimtir ranglarda …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tog' jinslar haqida"

amaliy mashgulot №1 tog' jinslar haqida umumiy tushunchalar va ularning genetik tasnifi erning litosfera qobig'i har xil tog' jinslaridan iborat. tog' jinslari deb er po'stida sodir bo'ladigan geologik jarayonlar natijasida hosil bo'lgan bir necha minerallar birikmasidan iborat tabiiy birikmalarga aytiladi. tog' jinslar bir mineraldan tarkib topgan bo'lsa monomineralli (gips, dolomit ), bir necha mineraldan tarkib topgan bo'lsa polimineralli (granitkvarts, dala shpati, slyuda minerallaridan tashkil topgan) tog' jinslari deb ataladi. tog' jinslari birlamchi va ikkilamchi minerallardan tashkil topgan bo'lishi mumkin. tog' jinslarining tuzilishini ularning strukturasi va teksturasi belgilaydi. struktura-jinslarni tashkil etuvchi mineral zarrachalar va agregatlarining ichki tuzilishi, shakli v...

This file contains 7 pages in DOCX format (163.2 KB). To download "tog' jinslar haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: tog' jinslar haqida DOCX 7 pages Free download Telegram