qo'zg'achan to'qmalar fiziologiyasi

DOCX 34 pages 113.7 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.7 KB

File type DOCX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

2-mavzu. qo'zg'achan to'qmalar fiziologiyasi. muskullar fiziologiyasi. reja 1. membrananing struktural mozaikasi. membrana komponentlari-ning funktsiyalari. 2. plazmatik membrana orqali moddalarning harakatlanishi. 3. plazmolemma hosilalari. 4. endotsitoz, fagotsitoz va ekzotsitoz. 5. qo'zg'aluvchan hujayra turlari. 6. qo'zg'aluvchan hujayralarning xususiyatlari (bioelektrik hodisa). 7. membrana potentsiallari yoki tinchlik toki. 8. membrananing ion o'tkazuvchanligi. 9. harakat potentsiali. 10. depollyarizatsiyaning kritik darajasi. lokal javob. 11. refrakterlik. 12. qo'zg'alishning o'tkazuvchanligi. 13. skelet muskullarning tuzilishi. 14. skelet muskullarining mexanikasi. 15. muskul haraqatlarining boshqarilishi 16. silliq va yurak muskullari. tayanch so'z va iboralar: biologik membranalar, membrananing tuzilishi, suyuq mozaika modeli, membranadan moddalarning o'tishi, faol va passsiv transport, hujayra qobig'i, glikokaliks, hujayralararo aloqalar, adgeziya, xivchin, kiprik, mikrotukchalar, fagotsitoz, pinotsitoz, depollyarizatsiya, repolirizatsiya, refrakterlik, labilik, harakat potentsiali. tsitoplazmatik membrananing strukturaviy tuzilishi, kimyoviy tarkibi va vazifasi. tsitoplazmatik membrana - xamma hujayralar uchun universal bo'lgan murakkab va o'ta maxsus, o'ziga xos tuzilmalar bo'lib, hujayraning hayotiy jarayonini belgilab turadi. membranalar hujayraga moddalarning kirishi va chiqishini, membranalar …

2 / 34

rana orqali suvdan tezroq o'tishi kuzatilgan. bu esa membrana qutbsizlikka ega yoki boshqacha qilib aytganda tarkibida lipidlar borligi taxmin qilingan. keyinchalik bu taxmin kimyoviy tahlil natijasida isbotlandi. malum bo'ldiki, membrana tarkibi deyarli faqat oqsil va lipidlardan iborat ekan.1925 yilda daniyalik biologlar e. gorter va f. grendellarning ishlari chop etilgan bo'lib, ular plazmatik membranani bilipid qavatdan iboratligini va ular bir-biriga gidrofob uchlari bilan qaraganligini aytadilar. hozirgi vaqtda biologik membrananing tuzilishini talqin etuvchi turli xil nazariyalar mavjud. bularning ichida eng keng tarqalgani membraning qavatli tuzilishini ifodalovchi davson va danielli nazariyasidir. 1935 yilda ular membrana tuzilishining “sendvich” modelini taklif qiladilar. bu olimlar boshqa tadqiqotchilarni eritrotsit membranasining lipid va oksidlardan iborat degan fikrini davom ettirib, lipidlar biomolekulyar parda shaklida membrana markazida joylashishini, oqsil molekulalari esa membrananing tashqi tarafida joylashishini talqin etdilar. lipid molekulalari bir-biriga parallel joylashib, ularning gidrofil (polyar) qismlari oqsil molekulalariga qarab yotadi. lipid molekulasining gidrofob (nopolyar) qismlari esa bir-biriga qarab yotadi.shunday qilib, …

3 / 34

ranalar tuzilishini ifodalovchi boshqa nazariyalar ham paydo bo'ldi. bu membranalarning globulyar subbiriklaridan tashkil topganligini talqin etuvchi mitsellyar nazariyadir. bu subbirliklar lipoproteid komplekslaridan iborat bo'lib, oqsil molekulalari shu subbirlik tashqarisida, lipid esa ichida joylashadi. ko'pchilik olimlarning fikricha, oqsil molekulalari aminokislotalarning polyar gruppalari va fosfolipidlarning boshchalari o'rtasida hosil bo'ladigan elektrostatik kuch oqsil molekulasini lipid tashqarisida joylanishini belgilaydi. 1972 yilda olimlar s.singer va g.nikolsonlar tomonidan membrana tuzilishining universal “suyuq mozaika modeli” taklif qilinadi. nazariya esa oqsil va lipidlarning o'zaro munosabatini o'zgacha tasvirlaydi. bunda ham membrana ikki qavat suyuq lipidlardan tashkil topgan bo'lib, lekin davson va danielilarning “sendvich” modelidan farq qilib, oqsil molekulalari lipid qavatining yuzasida emas, ularning orasida joylashadi. bu nazariya bo'yicha oqsil globulalarining ayrimlari “ko'llar”da erkin suzib yursa, ba'zi bir oqsil molekulalari membrananing ichki tarafigacha egallab yotadi. plazmatik membranani asosiy tashkil etuvchilari: oqsil (—60%), lipid (-40%) va uglevodlar (~1%). biologik membranalar oqsil, lipid va uglevoddan tashqari, noorganik ionlar va suv tutadi. membrana …

4 / 34

yatiga ko'ra membrana oqsillarini 3 guruhga ajratish mumkin: fermentlar. retseptorlar, strukturaviy oqsillar. membrana tarkibiga kiruvchi fermentlarning turi hujayraning bajaradigan vazifasiga qarab o'zgarib turadi. retseptor oqsillari biror modda bilan birikib, tanib olish vazifasini bajaradi. masalan, gormonlarni, qo'shni hujayralarni tanib oladigan retseptorlar. strukturaviy oqsillar tabiati oxirigacha o'rganilmagan bo'lib, taxmin qilinishicha ular membranani stabillashtirib turish vazifasini bajaradi. hujayra membranasida lipidlarning asosan 3 guruhi: fosfolipid-lar, sfingomielinlar, steroidlar uchraydi. steroidlar guruhini tashkil qiluvchi lipidlar orasida membrana tarkibida xolesterin ko'p uchraydi. u juda muxim bo'lib membrananing suyuqlik darajasini boshqarib turadi. o'simlik hujayralarida xolesterin o'rnini fitosterin egallaydi. hujayraning turli membranalari bir-biridan lipidlarining miqdori bilan ajralib turadi. plazmatik membrana tarkibida ular 35-40% ni tashkil etsa, mitoxondriyalar membranasida 27-29% ni, nerv hujayralarining mielin qobigida 80% ni tashkil etadi. membrana uglevodlariga oqsil molekulalari bilan birikkan va glikoproteinlarni tashkil etgan guruh kiradi. membranalar murakkab va o'ta maxsus, o'ziga xos tuzilmalar bo'lib, hujayraning hayotiy jarayonini belgilab turadi. membranalar hujayraga moddalarning kirishi va …

5 / 34

atlanishi. plazmolemma yarim o'tkazuvchanlik xususiyatiga ega bo'lib, uning yuzasidan turli kattalikdagi molekulalar turli tezlikda harakat qiladi.hujayra va atrof-muhit o'rtasidagi moddalar almashinuvi plazmatik membrananing moddalarni tanlab o'tkazishi bilan ro'y beradi. bu membrana hujayra tarkibining turgunligini tartibga solib turishda o'ta muhim rol o'ynaydi. chunki hujayra pardasi orqali unga barcha to'yimli moddalar kiradi va hujayraning faoliyati natijasida hosil bo'lgan mahsulot ( masalan, sekrektor kiritmalar) hamda chiqindi moddalar chiqariladi. hujayra membranasi ayrim moddalarning kirishiga monelik qilish bilan bir qatorda boshqalariga to'sqinlik qilmaydi.moddalar hujayraga diffuz yo'li bilan kirishi mumkin. ma'lumki diffuziya xodisasi-bu moddaning yuqori kontsentratsiyali joydan past kontsentratsiyali o'ringa tarqalishidir. shunga, binoan osmos hodisasi ya'ni erituvchi modda molekulalarining yarim o'tkazuvchi membrana (masalan, hujayra plazmatik membranasi) orqali diffuziyasi ro'y beradi. yarim o'tkazuvchi membranalar orqali suvning harakati osmos deyiladi. moddalarning bunday transporti passiv transport bo'lib, modda kontsentratsiyasi gradienti bo'ylab, ya'ni kam tomondan ko'p tomonga harakat qiladi. lekin membranada modda kontsentratsiyasiga qarshi transport ham mavjud bo'lib u aktiv …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qo'zg'achan to'qmalar fiziologiyasi"

2-mavzu. qo'zg'achan to'qmalar fiziologiyasi. muskullar fiziologiyasi. reja 1. membrananing struktural mozaikasi. membrana komponentlari-ning funktsiyalari. 2. plazmatik membrana orqali moddalarning harakatlanishi. 3. plazmolemma hosilalari. 4. endotsitoz, fagotsitoz va ekzotsitoz. 5. qo'zg'aluvchan hujayra turlari. 6. qo'zg'aluvchan hujayralarning xususiyatlari (bioelektrik hodisa). 7. membrana potentsiallari yoki tinchlik toki. 8. membrananing ion o'tkazuvchanligi. 9. harakat potentsiali. 10. depollyarizatsiyaning kritik darajasi. lokal javob. 11. refrakterlik. 12. qo'zg'alishning o'tkazuvchanligi. 13. skelet muskullarning tuzilishi. 14. skelet muskullarining mexanikasi. 15. muskul haraqatlarining boshqarilishi 16. silliq va yurak muskullari. tayanch so'z va iboralar: biologik membranala...

This file contains 34 pages in DOCX format (113.7 KB). To download "qo'zg'achan to'qmalar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qo'zg'achan to'qmalar fiziologi… DOCX 34 pages Free download Telegram