ta'fakkur

DOC 1 sahifa 83,5 KB Bepul yuklash

1 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 83,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 1

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 1

9 - mavzu: tafakkur reja: 1. tafakkur haqida tushuncha 2. tafakkurning nerv-fiziologik asosi 3. tafakkur operatsiyalari 4. tafakkur shakllari tayanch iboralar:abstraktsiyalash, abstrakt- mantiqiy tafakkur, gipoteza, deduktsiya, klassifikatsiya, mantiqiy tafakkur, tanqidii tafakkur, xulosa chiqarish. tafakkur haqida tushuncha tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a'zolarimiz bilan bevosita aks ettirib bo'lmaydigan narsa va hodisalarni ongimizda aks ettiramiz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar o'rtasida ko'z bilan ko'rib, quloq bilan eshitib bo'lmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud. ana shu ichki bog'lanish hamda qonuniyatlarni biz tafakkur orqali bilib olamiz. demak, tafakkur deb narsa va hodisalar o'rtasidagi eng muhim bog'lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. aynan tafakur orqali biz moddiy olamdagi narsa va hodisalarning mohiyatini bilish imkoniga ega bo'lamiz. shu bois dunyoni bilishda bevosita sezish, idrok, tasavvur va bavosita tafakkur muhim rol o'ynaydi. tafakkurning nerv-fiziologik asosi tafakkur faoliyati muayyan maqsadga qaratilgan alohida ongli jarayon tariqasida sodir bo'ladi. bosh miyaning biror …

2 / 1

ozir bo'ladi, deb ta'kidlagan. ikkinchi signal tizimi asosida birinchi signal bilan o'zaro ta'sir qilish jarayonida dastlab umuminsoniy empirizmni va nihoyat odamning o'z tevaragidagi olamni va uning o'zini bilish uchun oliy qurol bo'lgan oliy tafakkur voq'e bo'ladi. tafakkurning muayyan bir narsaga qaratilishi uchun nerv-fiziologik asos bo'lgan orientirovka refleksi tafakkur jarayonlarida katta rol o'ynaydi. akademik i.p.pavlov ta'kidlaganidek, “avvalo umuminsoniy empirizmni nihoyat, atrof olamni va insonning o'zini ham bilish uchun oliy qurol bo'lgan fanni ham yaratuvchi maxsus insoniy oliy tafakkur zarurdir”. tafakkur operatsiyalari tafakkur jarayoni insonning bilishga bo'lgan ehtiyojlari, tevarak-atrofdagi olam va turmush to'g'risidagi o'z bilimlarini kengaytirishga va chuqurlashtirishga intilish sababli vujudga keladi. fikr qiluvchi kishining tafakkuri-ob'ektni anglashi, bilishi tafakkur jarayonining xarakterli xususiyatidir. odam o'zi idrok qilayotgan narsalar to'g'risida fikr qiladi. shuning uchun tushunchalar narsalarning butun bir sinfi, turkumi to'g'risida fikr qiladi, ya'ni bular tafakkurning ob'ekti bo'ladi. bir narsaga tayanmagan quruqdan quruq tafakkur bo'lishi mumkin emas. analiz, sintez, taqqoslash, abstraktsiyalash va umumlashtirish, tasniflash …

3 / 1

va tajribalarni inson tomonidan o'zlashtirib olish analizdan boshlanadi. dars jarayoni vaqtida tafakkurning analiz qilish faoliyati katta o'rin tutadi. chunonchi, savodga o'rgatish nutqni tahlil qilishdan, gapni so'zlarga, so'zlarni bo'g'inlarga, bo'g'inlarni tovushlarga ajratishdan boshlanadi. matematik masalani echish tahlil qilishdan, dastlab bir qancha ma'lum sonlarni topishdan boshlanadi. agarda inson oldiga avtomashina motorining tuzilishini bilish vazifasi qo'yilsa, u holda bu topshiriqni hal qilish u motorni ayrim qismlarga ajratib, har bir qismni o'z navbatida alohida olib tekshirish lozim bo'ladi va hokazo. yuqorida aytib, o'tilgan motor yoki boshqa qismlarning rolini tushunish uchun yolg'iz analizning o'zi kifoya qilmaydi. chunki tarkibiy qismlarni birlashtirgan holda bir-biriga ta'sir qilib turgan motor va mashinaning butunligicha olib tekshirgandagina uning motor yoki mashina ekanligini anglash mumkin. sintez – shunday bir tafakkur operatsiyasidirki, biz narsa va hodisalarning analizda bo'lingan, ajratilgan ayrim qismlarini, bo'laklarini sintez yordami bilan fikran va amaliy ravishda birlashtirib, butun holiga keltiramiz. sintez elementlarning, narsa va hodisalarning qismlari va bo'laklarini bir butun …

4 / 1

nadi. xix-xx asrlarda yashagan olim k.d.ushinskiy taqqoslash jarayoni borasida quyidagilarni ta'kidlagan: “agar siz tabiatni bir narsasini ravshan tushunib olishni istasangiz, uning o'ziga juda o'xshash bo'lgan narsalardan tafovutini topingiz va uning o'zida juda uzoq bo'lgan narsalar bilan o'xshashligini topingiz. ana shunda siz shu narsaning eng muhim belgilarini payqab olasiz, demak shu narsani tushunib olasiz”. narsa va hodisalar o'rtasidagi o'xshashlik yoki farqni, teng yoki tengsizliklarni, ayniyat yoki ziddiyatlarni aniqlashdan iborat bo'lgan fikr yuritish operatsiyasi, bilishning dastlabki va zarur vositasi bo'lib hisoblanadi. ajdodlarimiz taqqoslashning ta'limdagi roli to'g'risida shunday fikrlarni bildirgan edi. taqqoslash har qanday tushunishning va har qanday tafakkurning asosidir. olamdagi narsalarning hammasini taqqoslab ko'rish yo'li bilan bila olmasak, boshqa yo'l bilan bila olmaymiz, agar biz hech narsa bilan solishtirishimiz va farqini bilib olishimiz mumkin bo'lmagan biron bir narsaga duch kelganimizda edi, u holda biz shu narsa to'g'risida hech qanday fikr qila olmagan bo'lar edik. taqqoslash operatsiyasi ikki xil yo'l bilan amalga oshishi …

5 / 1

ko'z bilan kuzatish evaziga emas, balki fikr yuritish orqali, mantiq yordamida anglaniladi. ular o'rtasida o'xshash va farqli alomat hamda belgilar nazariy taqqoslash asosida ajratiladi. demak, inson olayotgan keng ko'lamdagi axborotlar farqini fikran taqqoslash yordamida anglab etadi. jumladan, o'quvchilar dilda o'ylayotgan narsalarni fikran solishtirib ko'radilar. ba'zan turli yoshdagi kishilar o'z tengdoshlari xarakterida, qiziqishida, yurish turishida, muomalasida va boshqa xususiyatida o'xshashlik va tafovut borligini topadilar. abstraktsiya – shunday fikr tafakkur operatsiyasidirki, bu operatsiya yordami bilan moddiy dunyodagi narsa va hodisalarning muhim xususiyatlarini farqlab olib, ana shu xususiyatlardan narsa va hodisalarning muhim bo'lmagan ikkinchi darajali xususiyatlarini fikran ajratib tashlaymiz. abstraktsiya jarayonida ob'ektdan ajratib olingan belgi, alomatning o'zi tafakkurning mustaqil ob'ekti bo'lib qoladi. abstraktsiya operatsiyasi tahlil natijasida vujudga keladi. masalan, sinf devorini tahlil qilish jarayonida uning faqat bir belgisini, ya'ni oqligini ajratib olish mumkin va oq devor to'g'risida emas, balki devorning oqligi to'g'risida, keyin esa umuman oqlik haqida fikr yuritish mumkin. kishilar quyosh, oy, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 1 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ta'fakkur" haqida

9 - mavzu: tafakkur reja: 1. tafakkur haqida tushuncha 2. tafakkurning nerv-fiziologik asosi 3. tafakkur operatsiyalari 4. tafakkur shakllari tayanch iboralar:abstraktsiyalash, abstrakt- mantiqiy tafakkur, gipoteza, deduktsiya, klassifikatsiya, mantiqiy tafakkur, tanqidii tafakkur, xulosa chiqarish. tafakkur haqida tushuncha tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi a'zolarimiz bilan bevosita aks ettirib bo'lmaydigan narsa va hodisalarni ongimizda aks ettiramiz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar o'rtasida ko'z bilan ko'rib, quloq bilan eshitib bo'lmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud. ana shu ichki bog'lanish hamda qonuniyatlarni biz tafakkur orqali bilib olamiz. demak, tafakkur deb narsa va hodisalar o'rtasidagi eng mu...

Bu fayl DOC formatida 1 sahifadan iborat (83,5 KB). "ta'fakkur"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ta'fakkur DOC 1 sahifa Bepul yuklash Telegram