mantiq va ta'fakkur

PPTX 36 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

36 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 36

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 36

фалсафа категориялари. 7-мавзу: фалсафада мантиқнинг роли. маърузачи: фалсафа фанлари доктори, профессор исмоил саифназаров режа: тафаккурнинг мантиқий шакллари ва қонунлари. иқтисодий тафаккур. тушунчаларнинг шаклланиши ва қўлланиши. 3. тушунчалар билан бажариладиган мантиқий амаллар ва хатоликлар. “мантиқ” (грекча–logos) атамаси «фикр», «сўз», «ақл», «қонуният» каби маъноларга эга. формал мантиқ илми асосчиси аристотел ҳисобланади. 1. объектив олам қонуниятларини (масалан, «объектив мантиқ», «нарсалар мантиғи» каби ибораларда) ўрганади. 2. тафаккурнинг мавжуд бўлиш шакллари ва тараққиётини ўрганади. 3. тафаккур шакллари ва қонунларини ўрганади. мантиқнинг йўналишлари классик (аристотел мантиғи) мантиқ – тафаккур шакллари, усуллари ва қонунларини анъанавий методлар воситасида ўрганади. математик мантиқ тафаккурнинг тузилишини символлар билан ифодалаб математик методлар воситасида ўрганади 4 тафаккур — инсон аклий фаолиятининг юксак шакли; объектив воқеликнинг онгда акс этиш жараёни. тафаккур тил ва нутқ билан чамбарчас боғлиқ равишда намоён бўлади. фикрлаш фаолияти нутқ шаклида намоён бўлади. нутқ алоқаси жараёнида инсоннинг ҳиссий мушоҳада доираси кенгайиб қолмай, балки орттирилган тажриба бошқа кишиларга ҳам берилади. инсон ўзининг …

2 / 36

ккурнинг мантиқий шакллари тушунча мулоҳаза (ҳукм) хулоса мулоҳазанинг таркибий тузилиши предмет (s) яъни субъект предметга хос бўлган белги (p) предикат ). formal mantiqning asosiy qonunlari (printsiplari formal mantiq - fikrlar o’rtasidagi aloqani o’rganadi. bu aloqa va bog’lanishlar biz ularni bilishimiz yoki bilmasligimizdan qat'iy nazar mavjud bo’ladi. chunki bizning tafakkurimiz borliqning in'ikosidir. borliqdagi barcha narsa va hodisalar bir-biri bilan bеvosita va bilvosita aloqada bo’ladi. mana shu aloqadorlik bizning tafakkurimizda in'ikos etadi. formal mantiq qonunlari tafakkurga xos bo’lib fikrning to’g’ri tuzilishini, uning aniq, izchil, ziddiyatsiz va еtarli asosga ega bo’lishini ta'minlaydi. formal mantiq qonunlari ob'еktiv xaraktеrga ega. bu qonunlarga rioya qilish to’g’ri fikrlashni ta'minlaydi. 9 формал мантиқнинг асосий қонунлари қуйидагилардан иборат 1. айният қонуни. 2. нозидлик қонуни. 3. учинчиси истисно қонуни. 4. етарли асос қонуни. айният қонуни бирор буюм ёки ҳодиса ҳақида фикр юритилганда уларга хос бўлган барча муҳим белгилар, томонлар қамраб олинади. предмет ҳақидаги фикр неча марта ва қандай ҳолатларда такрорланишига …

3 / 36

зид хусусиятнинг тааллуқли бўлмаслиги тафаккурда нозидлик қонуни сифатида шаклланиб қолган. бу қонун фикрлаш жараёнида зиддиятга йўл қўймасликни талаб қилади ва тафаккурнинг зиддиятсиз ҳамда изчил бўлишини таъминлайди. нозидлик қонуни айни бир предмет ёки ҳодиса ҳақида айтилган икки ўзаро бир-бирини истисно қилувчи (қарама-қарши ёки зид) фикр бир вақтда ва бир хил нисбатда бирданига чин бўлиши мумкин эмаслигини, хеч бўлмаганда улардан бири албатта хато бўлишини ифодалайди. бу қонун «а ҳам в, ҳам в эмас бўла олмайди» формуласи орқали берилади. мулоҳазалар мантиғида бу қонун қуйидаги формула орқали ёзилади: "х (р (х)×(х)), яъни ҳар қандай р (х) мулоҳаза учун р (х) ва унинг инкори биргаликда чин бўлмаслиги тўғридир. нозидлик қонуни қарама-қарши ва зид мулоҳазаларга нисбатан қўлланилади. бунда қарама-қарши мулоҳазаларнинг ҳар иккаласи ҳам бир вақтда хато бўлиши мумкин; ўзаро зид мулоҳазалар эса бир вақтда хато бўлмайди, улардан бири хато бўлса, иккинчиси албатта чин бўлади. қарама-қарши мулоҳазаларда эса бундай бўлмайди, яъни улардан бирининг хатолигидан иккинчисининг чинлиги келиб …

4 / 36

тларда қўлланилади: 1. алоҳида олинган якка буюмга нисбатан бир хил вақт ва муносабат доирасида ўзаро зид фикр билдирилганда. масалан, тошкент-ўзбекистоннинг пойтахти. тошкент-ўзбекистоннинг пойтахти эмас. етарли асос қонуни тўғри фикрлашга хос бўлган муҳим хусусиятлардан бири исботлилик, ишончлиликдир. фикрлаш жараёнида буюм ва ҳодисалар ҳақида чин муҳокама юритибгина қолмасдан, бу муҳокаманинг чинлигига ҳеч қандай шубҳа бўлмаслиги учун, уни исботлашга, асослашга ҳаракат қилинади. бунда чинлиги аввалдан маълум бўлган ва ўзаро мантиқий боғланган мулоҳазаларга асосланилади, яъни баён қилинган фикрнинг чинлиги аввалдан маълум бўлган, тасдиқланган бошқа бир фикр, мулоҳаза билан таққосланади. тафаккурнинг бу хусусияти етарли асос қонуни орқали ифодаланади. инсон тафаккурига хос бўлган бу қонунни биринчи марта немис файласуфи ва математиги г. лейбниц таърифлаб берган. унинг таъкидлашича, барча мавжуд нарсалар ўзининг мавжудлиги учун етарли асосга эга. ҳар бир буюм ва ҳодисанинг реал асоси бўлгани каби, уларнинг инъикоси бўлган фикр-мулоҳазалар ҳам асосланган бўлиши керак. етарли асос қонунининг бу талаби қуйидаги формула орқали ифодаланади: «агар в мавжуд бўлса, …

5 / 36

ndagina u o’quvchilar uchun ishonarli bo’ladi. 16 иқтисодий тафаккур тушунчаси иқтисодий тафаккур - иқтисодий муносабатларнинг инсон онгида акс этиши, улар томонидан иқтисодий билимларни ўзлаштириш ва уларнинг онгида, иқтисодий фаолиятда намоён бўлиши жараёни. иқтисодий тафаккурнинг таркибий тузилмаси куйидаги уч асосий кисмлардан иборат: 1. иқтисодий фаолият моҳиятини англаш; 2.ижтимоий ишлаб чикаришнинг акс этиши, турлари ва конуниятлари тўғрисида умумлашган маълумотларни ўзлаштириш; 3.назарий ғояларнинг амалий ҳаракатларга айланиши, иктисодий тафаккурнинг фаолиятига тадбик килиш. иқтисодий тафаккурнинг асосий белгилари ҳар бир инсон ҳаёти давомида иқтисодий тафаккури орқали танловни амалга оширади. иқтисодий танлов масаласи иқтисодиётниг асосий масалаларидан биридир. . иқтисодий танлов биринчи навбатда индивидуал шахс томонидан амалга оширилади. иқтисодий танлов иқтисодий тафаккур соҳасидаги асосий тушунчадир. рационал қарор қабул қилиш. ҳар бир киши муқобил оқилона танловни амалга оширишга интилади. яъни максимал даражада фойда олиш учун харажатлар ва фойдаларни таққослаб самарадорликка эришишга ҳаракат қилади. иқтисодий танлов тўлиқ эркин равишда амалга оширилмайди. у жамиятдаги иқтисодий муносабатларга, иқтисодий қонун ва қоидаларга боғлиқ. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 36 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mantiq va ta'fakkur"

фалсафа категориялари. 7-мавзу: фалсафада мантиқнинг роли. маърузачи: фалсафа фанлари доктори, профессор исмоил саифназаров режа: тафаккурнинг мантиқий шакллари ва қонунлари. иқтисодий тафаккур. тушунчаларнинг шаклланиши ва қўлланиши. 3. тушунчалар билан бажариладиган мантиқий амаллар ва хатоликлар. “мантиқ” (грекча–logos) атамаси «фикр», «сўз», «ақл», «қонуният» каби маъноларга эга. формал мантиқ илми асосчиси аристотел ҳисобланади. 1. объектив олам қонуниятларини (масалан, «объектив мантиқ», «нарсалар мантиғи» каби ибораларда) ўрганади. 2. тафаккурнинг мавжуд бўлиш шакллари ва тараққиётини ўрганади. 3. тафаккур шакллари ва қонунларини ўрганади. мантиқнинг йўналишлари классик (аристотел мантиғи) мантиқ – тафаккур шакллари, усуллари ва қонунларини анъанавий методлар воситасида ўрганади. ма...

Этот файл содержит 36 стр. в формате PPTX (1,5 МБ). Чтобы скачать "mantiq va ta'fakkur", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mantiq va ta'fakkur PPTX 36 стр. Бесплатная загрузка Telegram