diniy bag‘rikenglik tushunchasi

DOC 16 pages 122.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.5 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

9 – mavzu. o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar reja: 1. diniy bag‘rikenglik tushunchasi. 2. o‘zbekistonda davlat va din munosabatlari. 3. o‘zbekistonda rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan diniy konfessiyalar va tashkilotlar. tayanch tushuncha va iboralar tolerantlik, islomda ba`g`rikenglik, davlat va din munosabatlari, dunyoviy davlat, vijdon erkinligi. 1. diniy bag`rikenglik tushunchasi. «bag`rikenglik», «sabr - toqatlilik» va uning ziddi «toqatsizlik» tushunchalari ilmiy faoliyat va ijtimoiy hayotning turli sohalari, jumladan, siyosat va siyosatshunoslik, sostiologiya, filosofiya, ilohiyot, ijtimoiy axloq, qiyosiy dinshunoslik va hokazolarda ishlatiladi. lotincha «tolerare», ya’ni «chidamoq», «sabr qilmoq» ma’nosini anglatgan bu so’z, asosan bir insonning boshqa inson dunyoqarashiga toqat qilishini bildirsada, etimologik tahlil uning tom ma’nosini doim ham ochib beravermaydi. qiyosiy dinshunoslik nuqtai nazaridan qaraganda 2 xil, bir-biridan keskin farq qilgan bag`rikenglik tushunchasi mavjud: formal, tashqi ko’rinishdagi bag`rikenglik va ichki-pozitiv (ijobiy) bag`rikenglik. formal ravishdagi bag`rikenglik bu boshqa kishining diniy e’tiqodiga nisbatan oddiy toqatlilik ko’rsatish, uning e’tiqodiga qarshi kurashmaslikdir. ichki (ijobiy) bag`rikenglik esa muayyan diniy e’tiqodda …

2 / 16

g`rikenglik dini sifatida namoyon bo’ldi. jahon dinlarining ichida faqat islomda e’tiqod erkinligi ochiq-oydin e’lon qilingan: baqara surasining 256 oyatida «la ikraha fid-din» «dinda zo’rlash yo’q»-deyilgan. qur’onda payg`ambarlarning o’ziga xos shajarasi quyidagi tarzda keladi: “sen: “allohga va bizga tushirilgan narsaga, ibrohim, ismoil, is`hoq, ya`qub va asbotlariga tushirilgan narsalarga, muso va iyso va boshqa payg`ambarlarga robbilaridan berilgan narsaga iymon keltirdik, ulardan birortasini ajratmaymiz va ungagina musulmonmiz!” deb ayt! (oli imron surasi 84-oyat) . ko’pincha qur’on va hadislardagi ba’zi o’rinlarni, ayniqsa urush haqidagi, jihod to’g`risidagi ko’rsatmalarni noto’g`ri ravishda, jangarilik ruhida talqin qilishadi. vaholanki, haqiqiy islom nuqtai nazaridan qaralsa, bunday urush faqat mudofaa maqsadida olib borilgandagina shar’iy (qonuniy)dir. aks holda, hatto islom dinini tarqatish uchun bo’lganda ham urush muqaddas emasdir. qur’on oyatlarini sinchiklab o’rgangan kishi shak-shubhasiz shunday xulosaga kelishi muqarrar . professor gyustav lebon o`zining “arablar tamadduni” nomli kitobida yana shunday yozadi: “arablarning yurishlari va g`alabalari haqida bahs yuritar ekanmiz, har qanday o`quvchi qur`oni …

3 / 16

`icha bag`rikenglik ruhi bilan sug`orilgan. dunyodagi turli-tumanlik yaratganning irodasi va hikmati bilan bog`liq. alloh dastlab odamzotni bir ummat qilib yaratgandi, so’ngra ularni turli qabila, xalq va dinlarga ajratishni iroda qildi. “ey odamlar! biz sizlarni bir erkak va ayoldan yaratdik va sizlarni o`zaro tanishishingiz uchun xalqlar va qabilalar qilib qo`ydik. albatta, alloh oldida eng xurmatligingiz eng taqvodoringizdir. albatta, alloh biluvchi va xabardor zotdir”. (hujurot surasi 13- oyat) . bunday rangbaranglikdan maqsad-umumiy farovonlik yo’lida insonlar bir-birlari bilan musobaqa qilmoqlari darkor. boshqa jamoalar bilan hamjihatlikni chuqurlashtirish uchun musulmonlar ular bilan, ayniqsa, kitob ahli-yahudiylar va nasroniylar bilan muloqot qilmoqlari lozim . qur’on bu dunyoni barcha xalq va din vakillari tinch-totuv yashaydigan zamin deb e’lon qildi. dushman tinchlik-sulhni taklif qilsa, uni qabul qilish kerak. dinlarning turli-tumanligi yaratgan tomonidan o’rnatilgan ekan, uni bekor qilish yoki hammani bir din bayrog`i ostida zo’rlab birlashtirish mumkin emas. shuningdek, quro`n oyatlarda alloh payg`ambar muhammad (s.a.v)ga bu xususda qayta-qayta ko’rsatmalar beradi. …

4 / 16

beistisno barchasi sof mudofaa maqsadlariga xizmat qilgan. badr (624 y.), uxud (625 y.) va xandaq (627 y.) janglarida makkalik mushriklar hujumkor, madinalik musulmonlar esa aksincha mudofaa mavqeida bo’lganlar. 628 yilda payg`ambar tinch maqsadda makkaning ziyorati uchun otlanganda mushriklar bunga ruxsat bermadilar. oqibatda xudaybiya sulhi imzolandi va musulmonlar madinaga qaytishga majbur bo’ldilar. 630 yilda ushbu sulh sharti buzilgach, makkaga musulmonlarning yurishi (fath) yuz berdi va shahar deyarli qarshiliksiz olindi. manbalarga ko’ra 630-632 yillardagi g`azotlar ham asosan mudofaa janglari yoki shartnoma buzilgani sababli sodir qilingan. umuman olganda qur’oni karimning 50 dan ortiq surasidagi yuzlab oyatlarda musulmonlar mo’min-qobillik, tinchlikparvarlik va boshqa e’tiqod vakillariga nisbatan bag`rikenglikka da’vat etilganlar . o’zbekiston diniy bag`rikenglik o’lkasi. xalqimizga azaldan xos bo’lgan xislat-bag`rikenglik biz uchun an’anaviydir. markaziy osiyo xalqlari dinlarining rivojlanib borishi o’ziga xosdir. bu tarixiy jarayonning mazmunini dinning qadimgi shakllari va elementlari ( totemizm, fetishizm, animizm, shamanizm, ko’ktangrichilik, otashparastlik, buddaviylik, xristianlik va islomdan tashkil topgan dinlarning tarixi tashkil …

5 / 16

t so’yadilar, deb ham yozilganini ko’rib hayron bo’lmaslik kerak. chunki ajdodlarimizdan biri bo’lgan bu xalq (ayniqsa hayotning ko’chmanchiligi davrida) sir, amu, kaspiy bo’ylaridan tortib hindiston, pomir tog’larida ham yashagani aytiladi. ularning bir yerdagisi zardusht, ikkinchi yerdagisi otashparast bo’lishi hech gap emas. markaziy osiyo axolisi ilk o’rta asrlardayoq diniy bag’rikenglikni o’zida namoyon qildi. buni kushonlar davrida buddaviylik davlat dini deb e’lon qilinganligi, lekin oddiy odamlar o`zlarining dinlarida bo`lishiga mone`lik qilinmagan. shuningdek, barcha dinlar paralel mavjud bo’lganligida ko’rishimiz mumkin. ix asrdan boshlab hozirgi o’zbekiston hududida islom dini sunna yo’nalishining hanafiy (imom a’zam) mazhabi qaror topdi. bu ham bejiz bo’lmasa kerak, zero imom a’zam mazhabi o’zga dinlar va mahalliy urf-odatlarga nisbatan erkinlik berish bilan boshqa mazhablardan ajralib turadi. hanafiylik ta’limotini takomulga etkazgan vatandoshlarimiz - al-moturidiy, abul mu’in nasafiy va al-marg`inoniy kabi allomalar musulmonlar orasidagi g`oyaviy tarafkashlikka barham berish, islom dinining «ahli sunna va jamoa» yo’li barqaror bo’lib qolishiga katta hissa qo’shdilar. nafaqat buyuk …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diniy bag‘rikenglik tushunchasi"

9 – mavzu. o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar reja: 1. diniy bag‘rikenglik tushunchasi. 2. o‘zbekistonda davlat va din munosabatlari. 3. o‘zbekistonda rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan diniy konfessiyalar va tashkilotlar. tayanch tushuncha va iboralar tolerantlik, islomda ba`g`rikenglik, davlat va din munosabatlari, dunyoviy davlat, vijdon erkinligi. 1. diniy bag`rikenglik tushunchasi. «bag`rikenglik», «sabr - toqatlilik» va uning ziddi «toqatsizlik» tushunchalari ilmiy faoliyat va ijtimoiy hayotning turli sohalari, jumladan, siyosat va siyosatshunoslik, sostiologiya, filosofiya, ilohiyot, ijtimoiy axloq, qiyosiy dinshunoslik va hokazolarda ishlatiladi. lotincha «tolerare», ya’ni «chidamoq», «sabr qilmoq» ma’nosini anglatgan bu so’z, asosan bir insonning boshqa inson dunyoqarashig...

This file contains 16 pages in DOC format (122.5 KB). To download "diniy bag‘rikenglik tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: diniy bag‘rikenglik tushunchasi DOC 16 pages Free download Telegram