amaliy ekonometrik modellar

DOC 21 pages 533.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 533.5 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

amaliy ekonometrik modellar 8-ma’ruza amaliy ekonometrik modellar reja: 8.1. ichlab chiqarish modellari 8.2. iqtisodiyotda chiziqli modellar 8.3. iqtisodiy tahlilda elastiklik 8.4. iqtisodiyot dinamikasi modellari 8.1. ishlab chiqarish modellari har qanday iqtisodiy ishlab chiqarish jarayonini hamda butun xalq xo’jaligi, moddiy ishlab chiqarish sohasi, iqtisodiy hudud, ishlab chiqarish birlashmasi yoki alohida korxona bo’lishidan qat’iy nazar har qanday ishlab chiqarish birligining ishlab chiqarish texnologiyasini modellashtirish moddiy ishlab chiqarish qonuniyatlari, taqsimoti va iste’mol asosida amalga oshiriladi. bu maqsadga erishishda ishlab chiqarish funktsiyalari muhim rol o’ynaydi. ishlab chiqarish funktsiyasi ishlab chiqarish faoliyati natijalarining ularni taqozo etgan ko’rsatkich-omillarga boѓliqligining iqtisodiy-matematik ifodasidir. iqtisodiy sharoitlarda ishlab chiqarish jarayoni natijasi ko’p sonli turli, ya’ni iqtisodiy, ijtimoiy, texnik, tabiiy omillarning ta’siri bilan aniqlanadi. bu omillarning hammasini ham ishlab chiqarish funktsiyasida hisobga olish mumkin emas, chunki omillarning ba’zilari miqdoriy jihatdan ifodalanmaydi, boshqalarining ta’siri esa amalda juda kichik. shuning uchun ishlab chiqarish funktsiyasi o’rganilayotgan ko’rsatkichga hal qiluvchi ta’sir ko’rsatadigan omillarni o’z ichiga …

2 / 21

a hajm o’sishining kamayishi) iqtisodiyot nazariyasining kamayuvchi samaradorlik qonuni deb ataluvchi asosiy qoidasini aks ettiradi. ichf bir faktorli ishlab chiqarish funktsiyalari keng sinfining tipik vakili bo’ladi. ichflar turli qo’llanilish sohalariga ega bo’lishi mumkin. «xarajatlar – ishlab chiqarish» tamoyili ham mikro-, ham makroiqtisodiy darajada amalga oshirilishi mumkin. alohida korxona (firma), tarmoq, tarmoqlararo ishlab chiqarish majmuasi mikroiqtisodiy darajada ishlab chiqarish tizimi sifatida qatnashishi mumkin. bu holda ishlab chiqarish funktsiyalari asosan tahlil va rejalashtirish masalalarini, shuningdek bashoratlash masalalarini echish uchun quriladi va ishlatiladi. makroiqtisodiy darajada esa ishlab chiqarish tizimi sifatida hudud yoki butun mamlakat (aniqroѓi, hudud yoki mamlakatning xo’jalik tizimi) qatnashadi. bu holda ishlab chiqarish funktsiyalari uchchala ko’rinishdagi (tahlil, rejalashtirish va bashoratlash) masalalarni echish uchun quriladi va faol ishlatiladi. ishlab chiqarish funktsiyalari statik i dinamik ishlab chiqarish funktsiyalariga bo’linadi. statik ishlab chiqarish funktsiyalarida vaqt o’rganilayotgan boѓlanishning asosiy tavsiflarini o’zgartiradigan omil sifatida hisobga olinmaydi. dinamik ishlab chiqarish funktsiyalari vaqt omilini o’z ichiga oladi: ularda …

3 / 21

tistik ma’lumotlar asosida qayta ishlash sanoatidagi ishlab chiqarilgan mahsulot va unga ta’sir etuvchi kapital va mehnat xarajatlarining boѓlanishini aks ettiruvchi matematik modelni qurishdi. kdichf o’zining sodda tuzilishi tufayli turli-tuman nazariy va amaliy masalalarni echish uchun faol ishlatiladi. kdichfning tatbiqlarida ishlatilayotgan asosiy kapital hajmiga, esa mehnat xarajatlariga teng bo’lganda kdichf adabiyotlarda ko’pincha ishlatiladigan ko’rinishini oladi. bu erda > 0, aqshning 1899–1922 yillardagi iqtisodiy holati bo’yicha statistik ma’lumotlari asossida embed equation.3 parametrlarning son qiymatlari topilib, kdichf ekanligi aniqlangan. 1960-1985 yillar davridagi sobiq sssr iqtisodiyoti bo’yicha ma’lumotlar asosida embed equation.3 parametrlarning son qiymatlari hisoblangan va kdichf ko’rinishga ega bo’lgan. yuqoridagi parametrlar vaqt bo’yicha qatorlar (resurslar va ishlab chiqarish hajmining yillar davomida o’zgarishi) asosida aniqlanganligi uchun kdichf dinamik xarakterga ega bo’lib, uning yordamida makroiqtisodiyotni bashoratlash masalasini echish mumkin. agar kdichfning parametrlari t0 vaqt davomidagi ma’lumotlar bo’yicha baholangan bo’lsa, bashoratlash davrini t0 /3 davrgacha olish tavsiya etiladi. 8.2. iqtisodiyotda chiziqli modellar matritsalar algebrasining elementlaridan foydalanish …

4 / 21

i paydo bo’ladi. birinchi marta bu muammo matematik model ko’rinishida 1936 yilda aqshdagi 1929–1932 yillar iqtisodiy depressiyasining sabablarini tahlil qilib ko’rishga uringan mashhur amerikalik iqtisodchi v.leontevning asarlarida bayon etildi. bu model matritsalar algebrasiga asoslanib, matritsalar tahlilining apparatidan foydalanadi. soddalik uchun xo’jalikning ishlab chiqarish sohasi har biri o’zining bir jinsli mahsulotini ishlab chiqaruvchi p ta tarmoqdan iborat deb hisoblaymiz. har bir tarmoq o’zining ishlab chiqarishini ta’minlash uchun boshqa tarmoqlarning mahsulotiga muhtoj (ishlab chiqarish iste’moli). odatda ishlab chiqarish jarayoni ma’lum bir vaqt davrida qaraladi; ko’p hollarda bunday birlik sifatida bir yil olinadi. quyidagi belgilashlarni kiritamiz: — i nchi tarmoq jami mahsulotining hajmi (uning yalpi ishlab chiqarishi); — i nchi tarmoq mahsulotining j nchi tarmoqda hajmdagi mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarflanadigan hajmi; — i nchi tarmoq mahsulotining noishlab chiqarish sohasida o’zlashtirish (iste’mol) uchun mo’ljallangan hajmi, yoki yakuniy iste’mol mahsuloti. unga fuqarolarning shaxsiy iste’moli, ijtimoiy ehtiyojlarni qondirish, davlat institutlarini ta’minlash va hokazolar kiradi. turli …

5 / 21

ishlab chiqarish texnologiyasi ancha uzoq vaqt davomida bir xil darajada turadi va, demak, j nchi tarmoqda hajmdagi mahsulotni ishlab chiqarish uchun i nchi tarmoq mahsulotining iste’mol qilinadigan hajmi texnologik konstanta (o’zgarmas son)dan iborat bo’ladi. bunda sonlar bevosita (to’ѓri) xarajatlar koeffitsientlari deb ataladi. ko’rsatilib o’tilgan faktga asosan (8.2) ga ega bo’lamiz. u holda (8.1) tenglamalarni (8.3) tenglamalar sistemasi ko’rinishida yozish mumkin. ishlab chiqarilgan mahsulot hajmlarining ustun-vektori (yalpi ishlab chiqarish vektori), yakuniy iste’mol mahsuloti hajmlarining ustun-vektori (yakuniy iste’mol vektori) va bevosita xarajatlar koeffitsientlari matritsasi , , (8.4) larni kiritamiz. u holda (9.3) tenglamalar sistemasi matritsa shaklida (8.5.) ko’rinishga ega. chiziqli tarmoqlararo balans tenglamasidan ikki maqsad uchun foydalanish mumkin. yalpi ishlab chiqarish vektori ma’lum bo’lgan birinchi, eng sodda holda yakuniy iste’mol vektori ni hisoblash talab qilinadi. ikkinchi holda rejalashtirish maqsadlari uchun chiziqli tarmoqlararo balans tenglamasidan masalaning quyidagi shaklida foydalaniladi: vaqt davri (masalan, bir yil) uchun yakuniy iste’mol vektori ma’lum bo’lib, yalpi ishlab chiqarish …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amaliy ekonometrik modellar"

amaliy ekonometrik modellar 8-ma’ruza amaliy ekonometrik modellar reja: 8.1. ichlab chiqarish modellari 8.2. iqtisodiyotda chiziqli modellar 8.3. iqtisodiy tahlilda elastiklik 8.4. iqtisodiyot dinamikasi modellari 8.1. ishlab chiqarish modellari har qanday iqtisodiy ishlab chiqarish jarayonini hamda butun xalq xo’jaligi, moddiy ishlab chiqarish sohasi, iqtisodiy hudud, ishlab chiqarish birlashmasi yoki alohida korxona bo’lishidan qat’iy nazar har qanday ishlab chiqarish birligining ishlab chiqarish texnologiyasini modellashtirish moddiy ishlab chiqarish qonuniyatlari, taqsimoti va iste’mol asosida amalga oshiriladi. bu maqsadga erishishda ishlab chiqarish funktsiyalari muhim rol o’ynaydi. ishlab chiqarish funktsiyasi ishlab chiqarish faoliyati natijalarining ularni taqozo etgan ko’rsatkich...

This file contains 21 pages in DOC format (533.5 KB). To download "amaliy ekonometrik modellar", click the Telegram button on the left.

Tags: amaliy ekonometrik modellar DOC 21 pages Free download Telegram