adabiy tanqid yangi bosqichda

DOC 18 pages 63.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.0 KB

File type DOC

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

reja: adabiy tanqid yangi bosqichda. adabiy tanqiddagi yangilanish tamoyillari va omulari. istiqlol davrida adabiy tanqid mctodologiyasining yangilanish ta moyillari. tanqid va adabiy jarayondagi izlanishlar. san’at va adabiyotda hayot hodisalarini gavdalantirishning umumiy yo’llari ijodiy metod deb yuritiladi. ijodiy metodga tadqiqotlarda “yozuvchining hayotiy faktlarni tanlash, umumlashtirish, baholash va badiiy obrazlarda aks yettirishda qo’llagan asosiy prinsiplari” (hotamov n.,sarimsoqov. adabiyoshunoslik terminlarining ruscha-o’zbekcha izohli lug’ati. – toshkent: o’qituvchi, 1983. – b.321); “san’atkorning anglanayotgan voqyelikka ijodiy munosabatlarining umumiy ijodiy prinsipi, ya’ni badiiy asarda voqyelikni qayta tiklash prinsipi” (sulton i. adabiyot nazariyasi. – toshkent: o’qituvchi, 1980. – b.356); “turmush hodisalarini tanlash, o’rganish, idrok yetish va tasvirlashning asosiy vositasi” (shukurov n., hotamov n., xolmatov sh., mahmudov m. adabiyoshunoslikka kirish. – toshkent: o’qituvchi, 1979. – b. 208), deb ta’rif beriladi. san’at va adabiyotdagi ijodiy metodlar aslida inson dunyosini ko’rsatish, uning ilgari anglanmagan jihatlarini ko’rsatish borasidagi izlanish yo’llaridir. tadqiqotlarda so’z san’atida inson dunyosini badiiy gavdalantirishning ikki yo’li: romantizm va realizm …

2 / 18

vozi, qobiliyati, irodasi kabi jihatlariga ko’ra bir-biridan aniq ajralib turadi. hatto bir ota-onaning farzandlari bo’lgan yegizaklar ham bir-biriga aynan o’xshamaydi. yozuvi aynan bir xil kishilarni topishga urinish ham befoyda. chunki har bir odamning o’ziga xos “xat”i bo’ladi. ijodkor uslubini ham ma’lum ma’noda ana shunday “xat” deyish mumkin. yozuvchi, shoirning “xat”i uning asarlari tilida, qahramonlarining so’zlash tarzida, voqyealarning tanlab olinishi va bayon yetilishida namoyon bo’ladi. shuning uchun ham f.dostoyevskiy romanlari bilan l.tolstoy yoki a.chexov asarlari bir-biridan farq qiladi. “qutlug’ qon” oybekning, “o’g’ri” va “bemor” abdulla qahhorning qalamiga mansubligi aniq bilinadi. she’riyatdan xabardor o’quvchilar abdulla oripov, yerkin vohidov, rauf parfi she’rlarini bemalol “tanishadi”. ijodkorlar asarlarining bunday o’ziga xos bo’lishi, avvalo, borliqning betakror yaratilishi bilan bog’liq bo’lsa, ikkinchidan, shoir, yozuvchi, dramaturglarning hayotiy tajribasi, turmushni kuzatishi, bilim darajasi, didi, saviyasi, dunyoqarashiga asoslanadi. uchinchidan, bu “xat”da shoir, yozuvchining qiziqishi, fe’l-atvori, ichki dunyosi akslanadi. har bir odam o’ziga xos olam bo’lgani singari ijodkorlar ham betakror dunyodir. …

3 / 18

urkiy “xamsa” muallifi g’azallaridan bobur bitgan g’azallar ham uslub turlichaligi bilan ajralib turadi. ijodkor uslubi shakllanishiga tashqi omillar ham ta’sir ko’rsatadi. masalan, har bir yozuvchi, shoir boshqa ijodkorlarning asarlaridan nimalarnidir o’qib o’rganadi, ularni ijodiy o’zlashtiradi. bu o’rganish uning hayot hodisalarini akslantirishi, inson obrazini gavdalantirishiga o’z ta’sirini ko’satadi. uslub – ijodkor xayolotining namoyon bo’lish tarzi ham sanaladi. yozuvchi, shoir voqyealarni, qahramonlarni, ular yashaydigan manzil manzaralarini qanday tasavvur qilsa, shunday ifodalaydi. oybek qahramonlari harakatlanadigan joylarni jamiki ko’rinishlari bilan keng bayon yetadi. personajlar qiyofa, holatini batafsil suratlantiradi. abdulla qahhor yesa qahramonlari turgan joyni ham, ularning holati, ahvolini ham ixcham, lo’nda, yeng muhim jihatlariga ye’tiborni qaratgan holda tasvirlaydi. adabiy tanqid yangi bosqichda. 0‘zbckiston mustaqillikka erish-gandan so‘r.g barcha sohalarda crkin rivojlanish boshlandi. bu hoi ilm-fan, adabiyot va san’at laraqqiyotida ham o’z ifodasini topdi. sho‘ro davri iskanjasidan va siyosatlashgan mafkura tazyiqidan qutui-gan badiiy tafakkur erkin ijod yo'liga o‘tdi. adabiy tanqid badiiy asarlaiga milliy g‘oya va umumbashariy …

4 / 18

qomi berilishi naqidagi - yangi, toldirilib yanada boyitilgan qonunning qabul qilinishi o'zbek xalqi g‘ururiga g‘urur qo‘shdi. mustaqillik yillarida fitrat, cho'lpon, a.qodiriy, behbudiy, mu-naw ar qori abdurashidxonov, elbek, botu, usmon nosir hayoti va ijodini asl, tarixiy jihatdan haqqoniy ko‘rinishda tadqiq etish ada-biyotshunoslik va tanqidning dolzarb masalalariga aylandi. h.h.niyo-ziy, g ‘.g ‘ulom, oybek, h.olimjon, a .q ahhor kabi san’atkorlar asarlarini qayta va xolis baholashga o'tildi. mustaqillik yillarida tarixiy-biografik tadqiqotlar yaraiishga e’tibor kuchaydi. m.qo'shjonov, o.sharafiddinov, n .karimov, e.karimov, u.normatov, b.qosimov, a.aiiycv, sh.turdiycv, s.ahmcdov, a ja-lolov, i.haqqulov singari adabiyotshunoslar xx asr yozuvchilari ha-qida qator sermazmun tadqiqotlar yaratdilar. ularning safiga b.ka rimov, njabborov, d.quronov, u.hamdam, s.meliyev, sh.rizaycv kabi keyingi avlod vakillari o ‘zlarining yangi-yangi salmoqli izlanishlari bilan keiib qo'shildilar. adabiy tanqidda intellektual mushohada ortdi, balandparvwlik. madhiyabozlik yo‘qolib bormoqda. fikrni dalillash, ishontirish san’atiga, kitobxonda go‘zallik tuyg‘usini tarbiyalash masalalarida jiddiy siljishlar ro‘y bera boshladi. m.xolbekov tadqiqotlari misolida o ‘zbek adabiyotini jahon adabiyoti kontekstida o‘rganish tamoyillari yuzaga keldi. …

5 / 18

‘lgan an’analar yangi bosqichda ovrupo mezonlari asosida ilmiy tus oldi. bu davrga kelib, shuningdek, o‘zbek tanqidi va adabiyotshunosligiga baxtin ilmiy-nazariy qarashlarining sezilarii ta’sirini kuzatish mumkin. mustaqillik tufayli, ayniqsa, hur va crkin fikrlash imkoniyati yaratildi. um um an, keng kitobxonlar ommasi, xususan, barkamol avlodni fikr qulligidan ozod etishga harakat, mustaqil fikrlay oladigan kishilarni tarbiyalash adabiy tanqidning ham yetakchi masalasiga aylandi. bu matlab larbiya jarayoniga ham kirib keldi va o'qitishning avtoritar m etodidan shaxsga qaratilgan usuliga o‘tildi. ma'naviyat masalalariga davlat miqyosidagi e'tibor, adabiy tanqid muammolariga ham shu nuqtayi nazardan qarashni taqozo etdi. nashriyot masala-laridagi boshqaruv tizimining davlat monopoüyasidan chiqib, rang-baranglashuvi adabiy-tanqidiy va adabiyotshunoslik ishlarining chop etilishini jadallashtirish bilan bir qatorda, ularning yo‘nalishidagi turli xillikka ta’sir etdi. bu yo‘nalishda «ma’naviyat» va «meros» nashriyot-lari faollik ko‘rsatdilar. adabiy tanqid tabiati, avvalambor, badiiy asar va hayotga suyanadi. g ‘oya, ijtim oiyot, vazifalar ham ana shulaming zamiridan kelib chiqadi va ularga bog‘liq holda taraqqiy etadi. biroq bu …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiy tanqid yangi bosqichda"

reja: adabiy tanqid yangi bosqichda. adabiy tanqiddagi yangilanish tamoyillari va omulari. istiqlol davrida adabiy tanqid mctodologiyasining yangilanish ta moyillari. tanqid va adabiy jarayondagi izlanishlar. san’at va adabiyotda hayot hodisalarini gavdalantirishning umumiy yo’llari ijodiy metod deb yuritiladi. ijodiy metodga tadqiqotlarda “yozuvchining hayotiy faktlarni tanlash, umumlashtirish, baholash va badiiy obrazlarda aks yettirishda qo’llagan asosiy prinsiplari” (hotamov n.,sarimsoqov. adabiyoshunoslik terminlarining ruscha-o’zbekcha izohli lug’ati. – toshkent: o’qituvchi, 1983. – b.321); “san’atkorning anglanayotgan voqyelikka ijodiy munosabatlarining umumiy ijodiy prinsipi, ya’ni badiiy asarda voqyelikni qayta tiklash prinsipi” (sulton i. adabiyot nazariyasi. – toshkent: o’qituv...

This file contains 18 pages in DOC format (63.0 KB). To download "adabiy tanqid yangi bosqichda", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiy tanqid yangi bosqichda DOC 18 pages Free download Telegram