falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: g’arb falsafasi

DOC 1 стр. 84,0 КБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 84,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

3-mavzu. falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: g’arb falsafasi reja: 1.qadimgi yunonistonda falsafa ilmining shakllanishi. 2.ilk o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari va falsafiy tafakkur rivojida appologetika va patristika, sxolastika, nominalizm va realizm. 3. o‘rta asrlar yevropasida uyg‘onish davri va falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 4. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo‘nalishlari. 5. xx-xxi asr g‘arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. tayanch tushunchalar: qadimgi dunyo falsafasini chuqurroq o‘rgangan odam o‘sha davr mutafakkirlari hozirgi zamon sivshizatsiyasi qarshisida turgan barcha umumbashariy muammolardan odamlarni ogohlantirganligining guvohi bulishi mumkin. gap bu ogohlantirishni eshitish, ularni o‘zlashtirish va hayotning qonuniga aylantirishda edi, xolos. afsuski, odamzod nayeli o‘zi yaratgan buyuk daholarning barcha o‘gitlariga hamma vaqt ham quloq solavermagan. ilm va fanda necha-necha kashfiyotlar qilingan, ammo ulardan o‘z vaqtida kerakli tarzda foydalanilmaganiga ko‘hna tarix guvoh. bugun ham ajdodlarimizning vatan, tabiat, jamiyatni asrash, undagi tartib ea qoidalarni buzmaslik to‘g‘risidagi da’vatlari eskirgani yo‘q. yillar, asrlar o‘tishi ularning qadrini tushirmaydi. eley …

2 / 1

“biz hammamiz yerdan tug‘ilganmiz va yerga aylanamiz’u ksenofant qadimgi yunon faylasuflaridan birinchi bo‘lib, bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan. bu qadimgi yunon gnoseologiyasining rivojiga turtki bo‘ldi. ksenofant ilgari surgan g‘oyalar uning shogirdi eley falsafiy maktabining ko‘zga ko‘ringan namoyandalaridan biri, eramizdan avvalgi 504 yili tug‘ilgan parmenid tomonidan rivojlantirilgan. eley falsafiy maktabining namoyandalaridan biri parmenidning shogirdi va do‘sti zenon (490—430 yillar) o‘z ustozining ta’limotini himoya qildi va uni rivojlantirdi. sofistlar falsafasi. qadimgi yunon madaniyatida sofistlar falsafasi katta o‘rin tutadi sofistlar antropologiya (inson haqidagi fan) va gnoseologiya (bilish to‘g‘risidagi fan) muammolari bilan shug‘ullangan. sofistlar yangi kasblarning mohir ustalari, ya’ni o‘qituvchilar, diplomatlar, notikdar, sud mahkamalarida ishlovchi mutaxassislardan iborat bo‘lib, haqiqat, osoyishtalik, adolat o‘rnatishga xizmat qilgan. ularning ta’limoti suqrot falsafasiga ham ma’lum darajada ta’sir ko‘rsatgan. suqrot (asli sokrat) (eramizdan oldingi 469—399 yillar) — qadimgi yunon faylasufi. afinaning ijtimoiy hayotida faol ishtirok etgan, yoshlar tarbiyasi bilan shug‘ullangan, hurfikrli inson, kambag‘aldan chiqqan, tosh yo‘nuvchining o‘g‘li, o‘ta …

3 / 1

ot va uning shogirdlari afinada amal qilgan qonunlarni noto‘g‘ri va adolatsiz deb hisoblagan hamda ularni qattiq tanqid qilgan, ammo, shunday bo‘lsa-da, ularga bo‘ysungan. shu ma’noda, suqrot o‘zini aybdor deb topgan sud hukmiga itoat etgan va o‘zini uning ixtiyoriga topshirgan. "aflotun mening do‘stimu ammo qonun do‘stlikdan ustun turadi ”, degan hikmatli ibora o‘sha davr ma’naviyatining yaqqol ifodasidir. suqrot o‘z ta’limotini og‘zaki ravishda ko‘cha-ko‘yda, maydonlarda, xiyobonlarda shogirdlari va izdoshlari bilan birga shakllantirgan hamda xalq ongiga singdirishga harakat qilgan, lekin bironta ham asar yozmagan. uning falsafiy, axloqiy ta’limotlari mohiyatini shogirdlari ksenofant, aristofan va aflotunlarning asarlaridan bilib olishimiz mumkin. ksenofant “sukrot haqida esdaliklar” asarida o‘z ustozi haqida iliqso‘zlar aytib, uni olijanob, axloq-odob borasida haqqoniy fikr yuritgan inson sifatida ta’riflagan. yoshlarning axloqini buzgan deb unga siyosiy ayb qo‘yish — tuhmat ekanini alohida ta’kidlagan. aflotun esa uni chuqur mulohazali, insonni ulug‘lovchi donishmand, deya ta’riflagan, uning falsafiy qarashlarini o‘z asarlarida suqrot nomidan bayon etganusukrotning fikricha, falsafaning markazida …

4 / 1

in do‘sti va shogirdi bo‘lgan. aflotun “g‘oyalar dunyosi va soyalar dunyosi ” ta’limotining asoschisidir. uningcha, g‘oya haqiqiy borliq, biz biladigan va yashaydigan dunyo esa uning soyasidir. haqiqiy o‘zgarish va taraqqiyot g‘oyalar dunyosiga xos, soyalar dunyosidagi harakat esa uning aksidir. g‘oyapar dunyosining qonuniyatlarini hamma ham bilolmaydi. ularni biladigan zotlar nihoyatda kam uchraydi, ular ulkan aql egasi bo‘ladi va tarixda chuqur iz qoldiradi. aksariyat kishilar esa soyalar dunyosi bilan kifoyalanadi. u aflotunning jamiyat va davlat to‘g‘risidagi ta’limoti uning dunyoqarashida markaziy o‘rinlardan birini tashkil etadi. u faqat antik davr falsafasi — ontologiya va gnoseologiyaning klassigi bo‘lib qolmay, mumtoz antik siyosiy nazariya va pedagogikaning bilimdoni ham bo‘lgan) aflotun ijtimoiy-siyosiy masalalarga doir “davlat” “qonunlar”, “siyosat” va “kritiy” nomli asarlar yozib qoldirgan. “davlat” asarida jamiyat haqida, uning ideal siyosiy tuzumi to‘g‘risidagi qarashlarini markaziy ta’limoti — g‘oyalar nazariyasi bilan uzviy bog‘liqholda ilgari surgan. uning fikricha, davlatning to‘rtta shakli mavjud: teokratiya; oligarxiya; demokratiya; tiraniya. aflotunning ideal davlat to‘g‘risidagi …

5 / 1

arastuning xizmatlari beqiyos bo‘lgan. filippning o‘limidan keyin aleksandr taxtga o‘tirgach, arastu afinaga qaytib kelib, 50 yoshlarida “likkey” nomli maktab ochgan. ilmiy faoliya tining samarali bo‘lishida, umuman, yunonistondagi ilm-fan rivojida aleksandr tomonidan ko‘rsatilgan himmat va rag‘batlar muhim ahamiyat kasb etgan. aleksandr makedonskiy vafotidan keyin unga qarshi kuchlar bosh ko‘tarib, arastuni dahriylikda ayblashgan va sudga tortishgan. suddan oldin evbey oroliga ko‘chib ketgan arastu, ko‘p o‘tmay, o‘sha yerda vafot etgan. arastu zabardast olim bo‘lib, mantiq, psixologiya, falsafa, axloq, notiqlik san’ati, tabiiy fanlar bo‘yicha o‘lmas, bebaho asarlar yozib qoldirgan. uning barcha asarlari borliqni o‘rganishga qaratilgan. mantiqqa oid asarlarining barchasini “organon” (“kurol”) nomli asariga jamlagan. faylasuf barcha fanlarni ikki turga —nazariy va amaliy fanlarga bo‘lgan. amaliy fanlar shogirdlarga yo‘l-yo‘riqko‘rsatishga, biror bir foydali ishni amalga oshirishga yo‘naltirilgan. u nazariy fanlarni uch qismga — falsafa (metafizika), matematika va fizikaga ajratgan. faylasuf ta’limotiga ko‘ra, olamdagi narsa va hodisalar to‘rtta sababga ega. bular — moddiy sabab, ya’ni modda (materiya); …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: g’arb falsafasi"

3-mavzu. falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: g’arb falsafasi reja: 1.qadimgi yunonistonda falsafa ilmining shakllanishi. 2.ilk o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari va falsafiy tafakkur rivojida appologetika va patristika, sxolastika, nominalizm va realizm. 3. o‘rta asrlar yevropasida uyg‘onish davri va falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 4. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo‘nalishlari. 5. xx-xxi asr g‘arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. tayanch tushunchalar: qadimgi dunyo falsafasini chuqurroq o‘rgangan odam o‘sha davr mutafakkirlari hozirgi zamon sivshizatsiyasi qarshisida turgan barcha umumbashariy muammolardan odamlarni ogohlantirganligining guvohi bulishi mumkin. gap bu ogohlantirishni eshitish, ularni o‘zlashtiris...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOC (84,0 КБ). Чтобы скачать "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari: g’arb falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafiy tafakkur taraqqiyot bo… DOC 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram