falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari. g’arb falsafasi

PPT 39 pages 24.3 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.3 MB

File type PPT

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari. g’arb falsafasi falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari. g’arb falsafasi alijonova g.m. reja: 1. qadimgi yunoniston va antik davr rim falsafasi 2. rim imperiyasi davri va o’rta asrlar yevropa falsafasi 3. uyg’onish davri falsafasi 4. xx asr va hozirgi zamon falsafasi qadimgi yunoniston va antik davr rim falsafasi. qadimgi davr falsafasining bir silsilasi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar — antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktahi, eley falsafiy maktabi, fales, zenon, geraklit, pifagor, suqrot, aflotun, arastu, i )emokrit, epikur va boshqalarning falsafiy, tabiiy-ilmiy, ijtimoiy-axloqiy ta’limotlari muhim o‘rin egallaydi. yunonistonda dastlabki falsafiy ta’limotlar eramizdan avvalgi vii—vi asrlar o‘rtasida milet shahrida yuzaga kelgan va rivojlangan. milet maktabi vakillari: fales anaksimandr anaksimenlardir. fales (eramizdan avvalgi 624—547-yillarda yashagan). u yunon fani va falsafasining asoschisi bo‘lib, o‘z davrining yetuk siyosiy arbobi, faylasufi bolgan. fales ta’limotiga ko‘ra, tabiatdagi turli-tuman jism va hodisalar dastlabki ibtido suvdan paydo bo‘lgan va yana …

2 / 39

) kichik osiyoning g‘arbiy qirg‘og‘idagi efes shahrida zargar oilasida dunyoga kelgan. u stixiyali dialektikaga asos solgan, olov — olamning asosi, deb bilgan. uning fikricha, olamda hamma narsa harakatda. «oqar suvga bir soniyada ikki marta tushish mumkin emas, chunki suv har daqiqada yangilanib turadi». olamda turg‘unlik yo‘q. geraklitning fikricha, doimiy o‘zgarish, harakat va o‘zaro qarama-qarshi tomonlarga olish — jismlar sifatining nisbiyligi bilan bogliq. masalan, dengiz suvi inson iste’moli uchun yaroqsiz bolsa, baliqlar uchun ayni muddaodir. geraklitning qarashlari falsafiy tafakkur rivojiga katta ta’sir ko‘rsatgan. yunon falsafasida demokritning qarash lari ham muhim o‘rin tutadi. u haqiqiy borliq — moddiy dunyo, abadiy va poyonsiz, cheksiz-chegarasiz reallikdir, olam mayda moddiy zarrachalardan, ya’ni atomlardan va bo'shliqdan iborat deya ta’lim beradi. atomlar va bo‘shliq o‘zaro yaxlit abadiy ibtidodir. atomlar — bolinmas va o‘zgarmas, sifat jihatdan bir xil, uning miqdori shakli singari behisobdir. harakat, degan edi demokrit, atomlardan iborat moddaning abadiy, tabiiy holatidir. demokrit tasodifiyatni inkor etgan. u …

3 / 39

an. u ilohiyotning sistemali bayon qilinishi vazifasini bajaradi. «ilohiy summalar»ning birinchi qismi xudoning mavjudligi va borligl masalasida bahs yuritadi. ikkinchi qismi «xudoga qarab harakat» haqida hikoya qiladi. foma ta’limotidan keyinchalik «tomizm» oqimi shakllandi va u «neotomizm» tarzida g‘arbda hozir ham saqlanib qolgan. nemis mumtoz falsafasi. xviii asrning oxiri va xix asrning boshlarida germaniya boshqa g‘arbiy yevropa mamlakatlariga nisbatan iqtisodiy va siyosiy jihatdan qoloq edi. ammo fransuz inqilobining kuchli ta’siri ostida shunday falsafiy ta’limot vujudga keldiki, uning shakllanishida tabiatshunoslik va ijtimoiy fanlarning rivoji asosiy rolni egalladi. nemis falsafasining asoschilaridan biri immanuil kant (1724—1804) faqat mashhur faylasufgina bolib qolmasdan, yirik tabiatshunos olim hamdir. kant tomonidan yaratilgan gaz holatidagi ulkan tumanlikdan quyosh sistemasining kelib chiqishi haqidagi nazariya hozirgi davrda ham astronomiya sohasidagi eng muhim ta’limotlardan biridir. kantning tabiiy-ilmiy qarashlari tabiat hodisalarini metafizik ruhda tushuntiruvchi ta’limotlarga zarba berdi. kant falsafada katta o‘rin qoldirdi. uning vafotidan keyin nemis falsafasining rivoji hegel (1770—1831) ijodida o‘zining yuksak …

4 / 39

omlariga «nео», ya’ni yangi, zamonaviylashgan degan ma’noni anglatuvchi qo‘shimchani qo‘shganlar. masalan, neopozitivizm, neotomizm va boshqalar shular jumlasiga kiradi. ikkinchisi — antistsientizm, ya’ni fan taraqqiyoti jamiyat hayotiga salbiy ta’sir ko‘rsatishini asoslovchi falsafiy dunyoqarash. bunday dunyoqarash ekzistensializm, frankfurt ijtimoiy-falsafiy maktabi, rim klubining bir qator tarmoqlarini, ba’zi diniyfalsafiy oqimlarning fanga munosabatini ifodalaydi. antistsientizm ilm-fan taraqqiyotining natijalarini nazorat ostiga olish, bu masalada jamiyat hayotini xavf ostiga qo‘ymaslik talabi bilan bog‘liqdir. yangicha falsafiy tafakkurga asos solgan olimlar orasida ko‘pchilik nemis olimi artur shopengauer (1788—1860) qarashlarini tilga oladi. shopengauer olamdagi barcha mavjud narsalarni irodaning namoyon bo‘lishi, irodani esa ongsiz ko‘r-ko‘rona intilish tarzida tushunadi. maxluqotlarning instinktlari, xattiharakatlari — irodaning namoyon bolishidir. inson faoliyati ham aqldan begona bolgan irodaning natijasidir. shuning uchun inson mohiyati irratsional asosga ega. aql esa tasodifiydir. inson hayoti doimo aylanib turgan iroda g’ildiragiga bogliqdir. shopengauer ta’limotini davom ettirgan nemis faylasufi fridrix nitsshe (1844—1900) fikricha, «borliqning eng chuqur mohiyati hokimiyatga erishish uchun bolgan irodadir». nitsshe …

5 / 39

strukturaviy usulning ahamiyatini mutlaqlashtiradi. bu oqim tarafdorlari narsa va hodisaning strukturasini bilish uning obyektiv mohiyatini bilish demakdir, deb hisoblaydilar. masalan levi stross mifologik tafakkurni tahlil etib, turli joylarda yashagan qadimgi qabilalar va xalqlar yaratgan afsonalarning umumiy strukturaga ega ekanligini isbot qildi. uning fikricha, bu afsonalarning asosiy mazmuni bir-biriga to‘la muvofiq keladi. insoniyatning ilmiy tafakkuri ham bu ta’limotga ko‘ra shunday prinsipga, umumiy mantiqqa ega. germenevtika — qadimgi yunon afsonalaridagi xudolarning xohish va irodasini insoniyatga tushuntirib berish uchun yerga yuborilgan elchisi — germes nomi bilan ataladi. demak, germenevtika — tushunish, tushuntirish, tahlil etish g‘oyalariga asosiy diqqatini qaratadi. jamiyat, bu ta’limotga ko‘ra, kishilar o‘rtasidagi muloqotga asoslanadi. muloqot jarayonida madaniy, tarixiy va ilmiy qadriyatlar yaratiladi. shuning uchun falsafaning asosiy vazifasi hayotning ma’nosini, mohiyatini kishilar o‘rtasidagi muloqotdan qidirishdan iborat. bu oqim vag‘illari shleyermaxer va diltey fikricha, biror-bir tarixiy manbaning to‘g‘ri tahlil etilishi tadqiqotchining davr xususiyatlarini to‘la his etishi, tushunishi bilan bog‘liq. hozirgi davrda bu ta’limotning …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari. g’arb falsafasi"

falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari. g’arb falsafasi falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari. g’arb falsafasi alijonova g.m. reja: 1. qadimgi yunoniston va antik davr rim falsafasi 2. rim imperiyasi davri va o’rta asrlar yevropa falsafasi 3. uyg’onish davri falsafasi 4. xx asr va hozirgi zamon falsafasi qadimgi yunoniston va antik davr rim falsafasi. qadimgi davr falsafasining bir silsilasi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar — antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktahi, eley falsafiy maktabi, fales, zenon, geraklit, pifagor, suqrot, aflotun, arastu, i )emokrit, epikur va boshqalarning falsafiy, tabiiy-ilmiy, ijtimoiy-axloqiy ta’limotlari muhim o‘rin egallaydi. yunonistonda dastlabki falsafiy ta’limotlar eramizdan avvalgi vii—vi asrla...

This file contains 39 pages in PPT format (24.3 MB). To download "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari. g’arb falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur taraqqiyot bo… PPT 39 pages Free download Telegram