sharq uyg‘onish davridagi pedagogika fikrlar

DOC 5 pages 57.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 57.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

mavzu: sharq uyg‘onish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlarning rivojlanishi. reja: 1. uyg‘onish davridagi ijtimoiy va madaniy taraqqiyot. 2. al – xorazmiy, abu nasr forobiyning pedagogik qarashlari. 3. abu rayhon beruniyning ma’rifiy, ijtimoiy, falsafiy qarashlari. ibn sinoning ijtimoiy-falsafiy va pedagogik qarashlari. arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta’sir etdi. madaniy hayotda yuz bergan ko‘tarinkilik ma’naviy hayotda ham o‘zgarishlar bo‘lishiga olib keldi. ana shu ko‘tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va o‘rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg‘onish davri deb ataldi. bu uyg‘onish jarayoni ix asrdan boshlab xv-xvi asrlargacha davom etdi. arab xalifaligida ix asrda vujudga kelgan uyg‘onish davri xalifalikning bag‘dod, damashq, xalab shaharlarida boshlangan. xalifalik yemirilishi jarayonida tashkil topgan mustaqil davlatlardagi madaniy rivojlanish xalifalik davridagi madaniy rivojlanishning davomi edi. xalifa xorun ar-rashid davrida (786-833 y.y.) va uning o‘g‘li al-ma’mun davrida bag‘dodda “bayt-ul-hikma” (“donishmandlik uyi”) (hozir akademiya ma’nosida) tashkil etiladi. mazkur akademiya barcha ilm …

2 / 5

adi va “bayt-ul-hikma” - donishmandlik uyi (“ma’mun akademiyasi”)da arab olimlari bilan hamkorlikda ilm-fan ravnaq topadi. qadimgi yaratilgan madaniy yodgorliklar, ular xoh yunon, xoh arab, xoh movarounnahr va xuroson xalqining eng qadimgi antik davrlar madaniyati bo‘lsin, uyg‘onish davri madaniyatining yaratilishi va rivojlanishiga asos bo‘lib xizmat qildi. yaqin va o‘rta sharq mamlakatla-rida madaniy yuksalish arab xalifaligiga bo‘ysungan mamlakatlarning xo‘jalik-iqtisodiy aloqalarining kuchayishi va turli madaniyatlar-hind, movarounnahr, eron, arab, misr, grek-yunon-rim madaniyatlarining yaqindan o‘zaro aloqasi va bir-biriga ta’sir etib borishi katta rol o‘ynadi. iqtisodiyot taraqqiy etdi, qishloq xo‘jaligi, hunarmandchilik rivojlandi. qishloq xo‘jaligida foydalaniladigan yer maydonlari kengaydi, ko‘plab sug‘oriladigan yerlar ochildi, sug‘orish inshootlari tiklandi, yangilari qurildi, paxta, zig‘ir, kanop ekilib, ularning tolasidan mato to‘qildi movarounnahrda, xususan, xorazm, urganch, farg‘ona, samarqand va buxoro to‘qimachilik mahsulotlari, ayniqsa samarqand va buxoro shoyisi dunyoga mashhur bo‘lgan x asrdan boshlab movarounnaxr va xurosonda mustaqil feodal davlatlar– toxiriylar, somoniylar, qoraxoniylar, g‘aznaviylar, saljuqiylar, xorazmshoxlar davlatlarining paydo bo‘lishida xalifalikning yemirilishi ham madaniy xayotning …

3 / 5

ltiriladi. · o‘sha davrda buxoroda katta kitob bozori bo‘lgan. kitob do‘konlarida olim va fozil kishilar uchrashib, ilmiy muloqot, munozaralar o‘tkazganlar. · buxoro amiri saroyida esa yirik kutubxona mavjud bo‘lgan. · amir kutubxonasini o‘sha davrdagi sheroz kutubxonasi bilan bellasha oladigan yagona kutubxona sifatida tan olganlar. somoniylar davrida rudakiy, firdavsiy, al-xorazmiy, al-farg‘oniy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar. x asrning ikkinchi yarmidan tashkil topgan qoraxoniylar davlatida ham ba’zi xonlar o‘z saroylarida kutubxonalar tashkil etdilar · bu davrda turkiy til shakllanib bordi · yusuf xos hojib, mahmud qoshg‘ariy kabi olimlar jahon ahamiyatiga ega bo‘lgan asarlarini yaratdilar. · muhammad al- xorazmiy (783-850) insonning kamolga yetishi va insoniy munosabatlarni yo‘lga qo‘yishda ilm-fanning muhim ahamiyatiga ega ekanligi to‘g‘risidagi g‘oyani ilgari suradi. · matematika sohasida yangilik yaratgan. · vavilion (bobil), yunoniston, hindiston, xitoy, misrdagi deyarli barcha matematiklarning kashfiyotlarini o‘rgandi va o‘zi hayotiy talablar nuqtai nazarida ulardan farq etuvchi yangi kashfiyot yaratdi. …

4 / 5

m ahamiyatga ega edi. shu asar tufayli” nomi lotincha transkripsiyada “al-xorazmiy “algoritmi” shaklini oldi, keyin “algoritmus” va nihoyat hozirgi zamon hisoblash matematikasining asosiy tushunchasi “algoritm” (“algorifm”) ga aylandi. · “hind arifmetikasi haqida kitob” (“hisob al-hind”)dir. asar o‘nlik tizim raqamlari (1,2.3,4,5,6.7,8,9)ga bag‘ishlangan. · “kitob surati-al-ard” (“yevropa surati kitobi”) birinchi yozilgan geografiyaga oid kitob sanaladi. 827-yilda xorazmiy rahbarligida yer kurrasining kattaligini aniqlash maqsadida yer meridianining bir gradusi o‘lchab chiqildi. bag‘dodda yozilgan trigonometriyaga oid dastlabki asar ham xorazmiyga tegishli bo‘lib, unda sinus, tangenslarning o‘zgarish qonuniyati ko‘rsatiladi. muhammad al-xorazmiyning tarix va musiqaga oid, quyosh soatlari to‘g‘risida ham asarlari bo‘lib, “tarix kitobi” (“kitob at-tarix”) xalifalik tarixiga oid va xalifalikning birinchi tarixchilaridan sanaladi. “al-kitob al-muxtasar fi hisob al-jabr va-al muqobala” asarida olimlarni uch guruhga bo‘lib shunday yozadi: ulardan biri o‘zidan avvalgilar qilgan ishlarni amalga oshirishda boshqalardan o‘zib ketadi va uni o‘zidan keyin qoluvchilarga meros qilib qodiradi. boshqasi o‘zidan avvalgilarning asarlarini sharhlaydi va bu bilan qiyinchiliklarni osonlashtiradi, …

5 / 5

olishdan uzoq bo‘lishi, - haq va haqiqatni, odil va haqgo‘y odamlarni sevadigan, yolg‘onni va yolg‘onchilarni yomon ko‘radigan, – o‘z qadrini biluvchi va oriyatli bo‘lishi, – mol dunyo ketidan quvmaydigan, – adolatparvar, – qatiyatli, sabotli, jur’atli, jasur bo‘lishi muhimligini qayd etadi. forobiy “bizning mavjud holatimiz tarbiya tufayli vujudga kelgan”, “tarbiya hamma narsaga qodir”. tarbiya maqsadi sifatida “har bir kishi baxtli-saodatli bo‘lishi kerak”, - degan g‘oyani “millat baxt-saodatli bo‘lishi kerak” degan g‘oya bilan birlashtira oladigan vatanparvarni yetishtirishda deb tushunildi va “milliy tarbiya rejasi”ni ishlab chiqdi. bundan tashqari, «baxt saodatga erishuv yo‘llar haqida risola» asarida «davlatning vazifasi insonlarni baxt – saodatga olib borishdir, - deb yozadi. u, - bu esa ilm va yaxshi axloq yordamida qo‘lga kiritadi». abu nasr farobiy o’zining “baxt saodatga erishuv” nomli asarida ta’lim-tarbiya berish usulini ikki turga bo’ladi: rag‘batlantirish va jazolash (majbur qilish). u mazkur usullarni izohlar ekan, o’qituvchining pedagogik mahoratiga ham to’xtalib o’tadi: “bolalar ustida turgan odam esa …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg‘onish davridagi pedagogika fikrlar"

mavzu: sharq uyg‘onish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlarning rivojlanishi. reja: 1. uyg‘onish davridagi ijtimoiy va madaniy taraqqiyot. 2. al – xorazmiy, abu nasr forobiyning pedagogik qarashlari. 3. abu rayhon beruniyning ma’rifiy, ijtimoiy, falsafiy qarashlari. ibn sinoning ijtimoiy-falsafiy va pedagogik qarashlari. arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta’sir etdi. madaniy hayotda yuz bergan ko‘tarinkilik ma’naviy hayotda ham o‘zgarishlar bo‘lishiga olib keldi. ana shu ko‘tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va o‘rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg‘onish davri deb ataldi. bu uyg‘onish jarayoni ix asrdan boshlab xv-xvi asrlargacha davom etdi. arab xalifaligida ix asrda vujudga kelgan uy...

This file contains 5 pages in DOC format (57.0 KB). To download "sharq uyg‘onish davridagi pedagogika fikrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg‘onish davridagi pedag… DOC 5 pages Free download Telegram