statistika fanining predmeti va usullari

DOC 13 pages 117.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 117.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

statistika fanining predmeti va usullari 1-ma’ruza statistika fanining predmeti va usullari reja: 1.1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi 1.2. statistika fan sifatida 1.3. statistik ilovalarning turlari 1.4. statistikaning asosiy unsurlari 1.5. ma’lumotlarning turlari 1.6. ma’lumotlarni yig’ish 1.7. tanqidiy fikrlash va statistikaning etikadagi ahamiyati 1.1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi statistikaning paydo bo’lishi uzoq tarixiy ildizga ega bo’lib, barcha tarixiy formatsiyalarda namoyon bo’ladi va iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi bilan birga taraqqiy etadi va takomillashadi. statistik hisoblarning rivojlanishi to’g’risidagi ma’lumotlar qadimgi hindiston, xitoy, misr va boshqa davlatlarda yaratilgan tarixiy asarlarda o’z aksini topgan. davlatlarning paydo bo’la boshlashi bilan, davlat yig’imlarni to’plash uchun, yer egalarida qancha yeri borligini, undan qancha daromad olishini, urush olib borish uchun qancha aholi va shundan qanchasi katta yoshdagi erkaklar va boshqalarni bilish zaruriyati tug’iladi. bu ishlar qadimgi statistik ishlardan farq qiladi, ya’ni u faqat ro’yhatga olish emas, balki statistik hisob-kitoblarni amalga oshirishni talab etadi va ularni boshlanganligidan dalolat beradi. …

2 / 13

angliyalik biolog f.galton (1822-1911), k.pirson (1857-1936), v.gosset va r.fisherlardir. statistikani rivojlanishida rus olimlari ham o’zlarining munosib hissalarini qo’shganlar: v.n.tatishev (1686-1750), k.i.krilov (1689-1737), d.p.juravskiy, semenov tyan-shanskiy (1827-1914), yu.e.yanson (1835-1893), a.i.chuprov (1842-1908), v.i.ulyanov (1870-1924); a.a.chuprov (1874-1926), a.a.kaufman (1864-1919) va boshqalar. sobiq ittifoq davrida ijod qilgan va statistikani rivojlanishiga o’zlarining munosib hissalarini qo’shgan statistik olimlar: s.g.strumilin, v.s. nemchinov, v.n.starovskiy, m.n.smit, b.s.yastremskiy, s.m.yugenburg (ko’p yillar samarqand kooperativ instituti statistika kafedrasida ishlagan), a.ya.boyarskiy, a.i.gazulov, a.i.petrov, t.v.ryabushkin, v.m.simchera, n.n.ryauzov va boshqalarni kiritish mumkin. o’zbekiston respublikasida statistikaning rivojlanishida va uni o’zbek xalqiga o’rgatishda diqqatga sazovor ishlar qilingan. birinchi “statistika” kafedrasi 1932 yilda toshkent, keyinchalik samarqand va boshqa shaharlarda tashkil etilgan. hozirgi paytda deyarli hamma iqtisodiy institut va fakultetlarda statistika kafedralari mavjud. ularda o’zbek statistikasini yaratgan va yaratayotgan ajoyib olimlar faoliyat ko’rsatmoqda. o’zbekiston respublikasi mustaqillikka erishgandan so’ng, bu fanni o’zbekistonda rivojlantirishda professorlar n.soatov, e.akramov, i.ermatov, x.nabiyev, s.sirojiddinov, yo.abdullaev, r.alimov, m.hamroyev, x.shodiyev, a.ayubjanov, b.usmonov, a.nabixo’jayev, x.xujaqulov kabi olimlarning ham …

3 / 13

matda, tabiiy va gumanitar fanlarida keng qo’llanilishi deyarli cheksizdir. biz, shuningdek, statistikadan qachonki suiste’mol qilinganda faqat o’shanda u yolg’on bo’lish mumkinligini ko’rsatishni istaymiz. nihoyat, sinfda, mashg’ulotlarda, ishda yoki kundalik hayotda bo’ladimi, tanqidiy fikrlash asosiy rolni o’ynayotganligini biz namoyish qilishni istaymiz. bizning maqsadimiz – sizga mazkur mavzuni o’rganishga sarf etgan vaqtingiz ko’p munosabatlarda to’ldiradi degan taassurotni qoldirish istagidamiz. random house college lug’ati statistikani “yig’ish, tasniflash, tahlil qilish va axborot yoki ma’lumotlarni talqin qilish bilan shug’ullanadigan fan” sifatida belgilaydi. shunday qilib, statistik – beysbol o’yinlarida o’rtachani hisoblaydigan yoki gallup ijtimoiy so’rovlar natijalarini yozadigan oddiy kimsa emas. professional statistiklar statistika fanidan tahsil oladilar. ya’ni, ular ma’lumotlar shaklida axborotni to’plash, ma’lumotlarni tahlil qilish va ulardan xulosa qilish bilan o’rganadi. bundan tashqari, statistiklar tegishli masalaga qanday ma’lumot kerakligini va tadqiqot bo’yicha qilingan xulosalarga ishonish mumkin yoki mumkin emasligini aniqlaydi. 1.3. statistik ilovalarning turlari “statistika” ko’pchilik odamlar uchun “raqamli tasvir” degan ma’noni anglatadi. ma’lumotlar ko’p hollarda …

4 / 13

) ni ta’riflash. shunday qilib, statistikaning qo’llanilishini ikkita asosiy sohaga bo’lish mumkin: tasviriy statistika va analitik statistika. 1.4. statistikaning asosiy unsurlari statistik usul (metod) lar esperimental birliklarning bosh to’plamini o’rganish, tahlil qilish va bilim olish uchun foydalidir. masalan, bosh to’plam o’z ichiga (1) aqshdagi barcha yollangan xodimlarni, (2) kaliforniyada barcha ro’yhatdagi saylovchilarni, (3) oits xastaligidan har bir aziyat chekayotganlarni, (4) muayyan yig’ish liniyasidan o’tgan yili ishlab chiqarilgan barcha avtomobillarni, (5) united airlines ga texnik xizmat ko’rsatish obyektidagi ehtiyot qismlarning butun zaxirasini, (6) ma’lum yil davomida makdonalds restoranining darchasidan yo’lovchilar tomonidan jami qilingan xaridlarni, yoki (7) ta’til mavsumi davomida shtatlar orasidan o’tadigan avtomagistralning muayyan qismida sodir bo’ladigan barcha halokatlar to’plamini oladi. e’tiboringizni shularga jalb qilsangiz, bosh to’plamning birinchi uchta misoli (1-3) to’plam (guruh) larni ifodalasa, keyingi ikkitasi (4-5) obyektlar to’plamini, keyingisi (6) operatsiyalar to’plamini va so’nggisi (7) hodisalar to’plamini ifodalaydi. shuni unutmangki, har bir guruh o’z ichiga bosh to’plamning barcha birliklarini …

5 / 13

im yordamchi rolni bajaradi. biz, masalan, ro’yhatdagi saylovchilarga savol berib, prezidentning unumdorligini 1 dan 10 gacha shkala bo’yicha baholab, o’lchashimiz mumkin. yoki biz amerikaning ishchi kuchi yoshini o’lchash uchun har bir xodimga “siz necha yoshdasiz?” deb shunchaki so’rab o’lchashimiz mumkin. boshqa holatlarda o’lchash sekundomer, tarozi va krontsirkullar kabi asboblardan foydalanishni taqozo etadi. agar biz o’rganishni xohlaydigan bosh to’plam kichik bo’lsa, unda bosh to’plamning har bir birligi uchun o’zgaruvchanlikni o’lchash mumkin. masalan, abiturentlarni qabul qilish uchun siz gpani o’lchayotgan bo’lsangiz, bu hech bo’lmaganda agar har bir gpa olsa amalga oshadi. qachonki, biz bosh to’plamning har bir birligi uchun o’zgaruvchanlikni o’lchasak, uni bosh to’plamni ro’yhatga olish deb ataladi. odatda, ko’p holatlarda bosh to’plam juda katta bo’lib, minglab birliklar sonidan tashkil topgan bo’lishi mumkin. bosh to’plamning shunday guruhlari uchun ro’yhat o’tkazish juda ko’p mehnat va ko’p mablag’ sarf qilishni taqozo etadi. shuning uchun muqobil ravishda oqilona ish yuritib, bosh to’plam birliklarining bir qismini …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistika fanining predmeti va usullari"

statistika fanining predmeti va usullari 1-ma’ruza statistika fanining predmeti va usullari reja: 1.1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi 1.2. statistika fan sifatida 1.3. statistik ilovalarning turlari 1.4. statistikaning asosiy unsurlari 1.5. ma’lumotlarning turlari 1.6. ma’lumotlarni yig’ish 1.7. tanqidiy fikrlash va statistikaning etikadagi ahamiyati 1.1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi statistikaning paydo bo’lishi uzoq tarixiy ildizga ega bo’lib, barcha tarixiy formatsiyalarda namoyon bo’ladi va iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi bilan birga taraqqiy etadi va takomillashadi. statistik hisoblarning rivojlanishi to’g’risidagi ma’lumotlar qadimgi hindiston, xitoy, misr va boshqa davlatlarda yaratilgan tarixiy asarlarda o’z aksini topgan. davlatlarning paydo...

This file contains 13 pages in DOC format (117.5 KB). To download "statistika fanining predmeti va usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: statistika fanining predmeti va… DOC 13 pages Free download Telegram