perspektiva fanining osnovalari.

DOC 10 pages 602.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 602.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

iv semestr 1-mavzu: perspektiva fanining maqsadi va vazifalari. perspektiva turlari. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. nuqtaning perspektivasi. reja: 1. perspektiva fanining maqsadi va vazifalari. 2. perspektiva turlari. 3. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. nuqtaning perspektivasi. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: perspektiva fanining maqsadi va vazifalarini, perspektiva turlarini tushuntirish va nuqtaning perspektivasini chizishni talabalarga o‘rgatish. vizual ma’ruza materiallar: 1. perspektiva fanining maqsadi va vazifalari. tevarak-atrofimizda joylashgan narsalarning ko‘zimizga asl holi- dan boshqacharoq ko‘rinishi va bu holatning sabablarini o‘rgnish perspektiva fanining shakllanishiga sabab bo‘ldi. masalan, turli ko‘za va chelaklarning aylana qismalari umumiy vaziyatda ellips yoki to‘g‘ri chiziq holatida, o‘zaro parallel bo‘lgan temiryo‘l rels- lari esa bizdan uzoqlashgan sari bir nuqtada uchrashgandek bo‘lib ko‘rinadi. balandliklari bir xil bo‘lgan simyog'ochlarning uzoqda joylashganlari boshidagilarga nisbatan kichik o‘lchamda ko‘rinadi. bunday hodisalar biror qonuniyatga asoslanishini «perspektiva» fani to‘laqonli yoritib beradi. ona tabiatdagi narsalarning ko‘zimizga o‘z shakliga nisbatan biroz o‘zgarib ko‘rinishi, rassomlarning yaratgan realistik …

2 / 10

ar orasidagi masofalar bilan bog‘liqdir. demak, insonning ko'rish xususiyatini hisobga olgan holda markaziy proyeksiyalash usulida bajarilgan tasvir perspektiva deb ataladi. perspektiva — tasviriy san’atning grammatikasidir, chunki yaratilgan har qanday realistik rassomlik asari perspektiva qonuniyatlari asosida bajariladi yoki bajarilishi shart. shundagina bu asarning to‘g‘ri qurilganligi yoki hayotiyligi ta’minlanadi. agar tasviriy san’at asari bu qoidalarga amal qilinmasdan yaratilsa, ilmli kuzatuvchilar «bu rasmda perspektiva yo‘q», oddiy kuzatuvchilar «bu rasmdagi narsalar o‘ziga o‘xshamabdi» deydilar. perspektiva fani realistik rasm yaratish uchun ilmiy manba vazifasini o‘taydi va narsalarni ko‘z o‘ngimizda qanday ko'rsak, shunday tasvirlashga yordam beradi. 2. perspektiva turlari. perspektiva turlari. avval aytib o‘tilganidek, perspektiva deb inson ko‘rish xususiyatlarini hisobga olgan holda markaziy proyek- siyalash usulida bajarilgan tasvirga aytiladi. perspektiva rassomlar amaliyotida rasm tuzilishini to‘g‘ri baja- rish, arxitekturada qurilayotgan binoning kompozitsiyasini loyiha bosqichida tekshirib, unga tuzatishlar kiritish, aerofotogeodeziyada yuqoridan olingan suratlar orqali obyekt o‘lchamlarini aniqlash, kriminalistikada awaldan harakatda bo‘lib to‘qnashgan mexanizm- larning harakatini tiklash uchun, shuningdek, …

3 / 10

a quyidagi turlarga bo‘linadi: 4.1. chiziqli perspektiva. bunda narsaning tasviri gorizontal te- kislikka nisbatan vertikal va ba’zan og‘ma bo‘lgan tekisliklarda yasaladi. 4.2. panoramali perspektiva. bunda narsaning tasviri silindr sirti- ning ichki tomonida yasalib, qarash nuqtasi sirt o‘qida olinadi. 4.3. dioramali perspektiva. agar prizma yog‘ida (qirrasida) panoramali perspektiva bilan o‘z kattaligidagi narsalar birga qo‘shib olin- sa, dioramali perspektiva hosil bo‘ladi. 4.4. qubbali (gumbazli) perspektiva. bunda narsaning tasviri sfera yoki ellipsoid sirtining ichki tomonida yasaladi. 4.5. relyefli perspektiva. bunda narsaning tasviri fazoning bir qismida bajarilib, undan tekislikda bo‘rttirilgan fazoviy tasvirlar yasashda va uncha chuqur bo‘lmagan sahnalarda chuqurlik fazosini oshirishda foydalaniladi. relyefli perspektiva qonunlaridan asosan haykaltaroshlar foydalanadi. 4.6. teatral perspektiva. bunda tasvir bir nechta sirtlarda yasalib, teatrlarda sahna bezash ishlarida qo‘lianiladi. bu perspektiva relyefli perspektiva prinsiplariga asoslangan bo‘lib, hajmli tasvirlar bir necha tekisliklar bilan almashtiriladi. bu perspektiva dekoratsiyalar yasash- ning nazariy asosi bo‘lib hisoblanadi. bunda perspektiv tasvir ket- ma-ket joylashtirilgan bir necha parallel …

4 / 10

hajmh bo‘lib ko‘rinadi. 4.8. plafonli perspektiva. bunda narsaning tasviri gorizontal tekislikda yasalib, asosan bino shiftlariga ishlanadi. 5. kinoperspektiva. bu grafik usulda foto-kino suratlari va kino- filmlar bo‘yicha harakatlanuvchi obyektning tezligi va tezlanishi ha- qidagi ma’lumotlarni o‘rgatuvchi alohida fan. 6. aeroperspektiva. bu perspektiva samolyotdan turib yerdagi obyektlarning tasvirini yasashda yoki aerofoto usul bilan surat olish- da qo‘llaniladi. keltirib o‘tilgan perspektiva turlari uzoq tarixdan hozirgi kun- gacha rivojlanib keldi va bundan keyin ham rivojlanib boradi. 3. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. nuqtaning perspektivasi. narsalarning fazodagi holati va ularning shaklini qanday ko‘r- sak, tekislikda huddi o‘shanday ko‘rinadigan qilib ilmiy asosda tas- virlashni o‘rgatadigan fan perspektiva fanidir. perspektiv tasvir qurishda «chizma geometriya» fanida o‘rga- niladigan markaziy proyeksiyalash usuliga asoslaniladi (1.1-rasm). bu usulning moliiyati shundaki, fazodagi narsaning, masalan, gugurt qutisini soddalashtirib, uni parallelepipedga (prizmaga) almashtirib olingan ko‘rinishini o markaziy nuqta orqali biror p tekislikka proyeksiyalashda o nuqta bilan prizma uchlari 1, 2, …

5 / 10

sqacha perspektiva deyiladi. kh — kartina asosi. u kartinaning narsalar tekisligi bilan kesish- gan chizig‘i. s — ko‘rish nuqtasining fazodagi geometrik o‘rni. uning balandligi perspektiv tasvirlar yasovchi (kuzatuvchi)ning qayerdan qarab bajarishiga bog‘liq. s1 — ko‘rish nuqtasi s ning h dagi asosi. p — kartinaning bosh nuqtasi. bu nuqta s ko‘rish nuqtasidan kartinaga o‘tkazilgan perpendikular to‘g‘ri chiziq orqali aniqlanadi. ya’ni s dan k ga o‘tkazilgan perpendikular chiziqning k bilan kesishgan nuqtasidir. u — ufq tekisligi. s ko‘rish nuqtasi orqali k kartinaga perpendikular qilib o‘tkaziladi. h — ufq (gorizont) chizig'i. u ufq tekisligining k bilan o‘zaro kesishgan chizig'i. sp — bosh yoki distansion masofa. u tanlab olingan kartina diagonalining 1,5—2 baravariga teng qilib olinadi. bu distansion masofa asosan ko‘rish burchagiga bog‘liq bo'lib, ko‘rish maydoni orqali tanlanadi. n — neytral tekislik. bu tekislik s ko'rish nuqatasidan k kartinaga parallel qilib o‘tkaziladi. kartina va neytral tekisliklar fazoni uch qismga bo‘ladi. bu hosil bo‘lgan fazolar …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "perspektiva fanining osnovalari."

iv semestr 1-mavzu: perspektiva fanining maqsadi va vazifalari. perspektiva turlari. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. nuqtaning perspektivasi. reja: 1. perspektiva fanining maqsadi va vazifalari. 2. perspektiva turlari. 3. perspektiva yasashning geometrik apparati va uning asosiy terminlari. nuqtaning perspektivasi. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: perspektiva fanining maqsadi va vazifalarini, perspektiva turlarini tushuntirish va nuqtaning perspektivasini chizishni talabalarga o‘rgatish. vizual ma’ruza materiallar: 1. perspektiva fanining maqsadi va vazifalari. tevarak-atrofimizda joylashgan narsalarning ko‘zimizga asl holi- dan boshqacharoq ko‘rinishi va bu holatning sabablarini o‘rgnish perspektiva fanining shakllanishiga sabab bo‘ldi. masalan, turli k...

This file contains 10 pages in DOC format (602.5 KB). To download "perspektiva fanining osnovalari.", click the Telegram button on the left.

Tags: perspektiva fanining osnovalari. DOC 10 pages Free download Telegram