xalqaror radiatsion doza kalibratsiya zanjiri

PPTX 19 pages 1.0 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

xalqaro radiatsion doza kalibratsiya zanjiri iskandarova aziza ergasheva shaxlo reja: 1.xalqaro radiatsion doza kalibratsiya zanjiri 2.formalizmlar 3.birlamchi standart dozimetriya laboratoriyalari(psdls) 4.ikkilamchi standart dozimetriya laboratoriyalari(ssdls) 5.foydalanuvchi o`zaro kalibrlashi. kalibratsiya-bu o`lchov asboblarining aniqligini va ishonchliligini ta’minlash maqsadida ularni standartlarga mos ravishda sozlash jarayonidir. uning maqsadlari: 1.aniqlikni oshirish; 2.ishonchliligini oshirish; 3.standartlarga moslik; xalqaro radiatsiya dozasi kalibrlash zanjirida ishtirok etadigan asboblar bor. ular ishlashiga qarab 2 turga bo`linadi. 1. birlamchi standartlar; 2. ikkilamchi standartlar;  1. birlamchi standartlar: bular eng aniq asboblar bo`lib, ko`pincha milliy metrologiya institutlari(masalan,aqshda nist)tomonidan saqlanadi.ular quyidagilarni o`z ichiga oladi.  *ionlash kameralari: bular gazda hosil bo`ladigan ionlanishni aniqlash orqali radiatsiyani o`lchaydi. ular turli shakl va o`lchamlarda bo`ladi, ko`pincha aniq geometriyaga ega ishlash prinsipi. rasmda ko'rsatilgan asbob - bu ionlash kamerasidir, aniqrog'i, yopiq turdagi ionlash kamerasi bo'lib, radiatsiya manbasining faolligini o'lchash uchun ishlatiladi. keling, uning ishlash prinsipini qismlarga bo'lib tushuntirib beramiz: 1. asosiy tuzilishi: * namuna ushlagich (sample holder): o'lchanadigan radioaktiv …

2 / 19

d tomonidan yig'ilgan ionlardan hosil bo'lgan juda kichik tokni kuchaytirish uchun ishlatiladi. * radionuklidni tanlash va displey (radionuclide selection and display (bq)): o'lchanadigan radionuklidni tanlash va uning faolligini (bq - bekerel birligida) ko'rsatish uchun ishlatiladi. * nol sozlash (zero adjustment): asbobning nol ko'rsatkichini sozlash uchun ishlatiladi. * yuqori kuchlanish (hv): tashqi elektrodga zarur bo'lgan yuqori kuchlanishni ta'minlaydi. 2. ishlash prinsipi: * namuna joylashtiriladi: o'lchanadigan radioaktiv namuna namuna ushlagichiga joylashtiriladi. * radiatsiya ionlanishni hosil qiladi: namuna chiqaradigan radiatsiya kameraning ichidagi gaz molekulalarini ionlaydi, ya'ni ulardan elektronlarni ajratib oladi va musbat ionlar hosil qiladi. * ionlar harakatlanadi: yuqori kuchlanish (hv) tufayli, musbat ionlar ichki elektrodga, elektronlar esa tashqi elektrodga harakatlanadi. * tok hosil bo'ladi: ichki elektrodga yetib kelgan ionlar juda kichik tokni hosil qiladi. * tok kuchaytiriladi: uzliksiz tok kuchaytirgich bu kichik tokni kuchaytiradi va uni o'lchash uchun yetarli darajaga olib keladi. * faollik aniqlanadi: kuchaytirilgan tok radionuklidni tanlash va displey qismiga …

3 / 19

irlamchi standartlarga nisbatan kalibrlanadiva boshqa asboblarni kalibrlash uchun ishlatiladi *doza kalibratorlari: bular yadro tibbiyotida radioaktiv manbalarning faolligini o`lchash uchun ishlatiladi *termolyuminescent dozimetrlar(tld): bular radiatsiyadan energiyani saqlaydi va qizdirilganda uni yorug`lik sifatida chiqaradi. rasmda ko'rsatilgan asbob termolyuminescent dozimetr (tld) deb ataladi. u radiatsiya ta'sirini o'lchash uchun ishlatiladi. 1. asosiy tuzilishi: * termolyuminescent material: asosiy qismi - bu radiatsiya energiyasini saqlab qoladigan maxsus material (masalan, litiy ftorid). * isitish elementi: materialni qizdirish uchun ishlatiladi. * yorug'lik detektori: qizdirilganda materialdan chiqadigan yorug'likni o'lchaydi. * o'qish moslamasi: o'lchangan yorug'lik miqdorini radiatsiya dozasiga aylantiradi va natijani ko'rsatadi. 2. ishlash prinsipi: * radiatsiya ta'siri: tld radiatsiya ta'siriga uchraganda, termolyuminescent material o'z ichida radiatsiya energiyasini saqlab qoladi. bu energiya materialning kristal panjarasida "nuqsonlar" hosil qiladi, bu yerda elektronlar ushlanib qoladi. * qizdirish: radiatsiya ta'siridan so'ng, tld o'qish moslamasida qizdiriladi. qizdirilganda, ushlangan elektronlar qo'zg'aladi va o'zlarining asosiy holatlariga qaytadilar. * yorug'lik chiqarish: elektronlar asosiy holatlariga qaytayotganda, ular yorug'lik …

4 / 19

niyati: o'qishdan so'ng, tld qayta ishlatilishi mumkin (lekin bu uchun maxsus protseduralar talab qilinadi). 4. asbobning qo'llanilishi: * radiatsion xavfsizlik: radiatsiya bilan ishlaydigan xodimlarning radiatsiya ta'sirini o'lchash uchun. * yadro tibbiyoti: radiatsiya terapiyasida bemorlarning radiatsiya dozasini o'lchash uchun. * atrof-muhit monitoringi: atrof-muhitdagi radiatsiya darajasini o'lchash uchun. tldlar radiatsiya ta'sirini aniq va ishonchli o'lchash uchun keng qo'llaniladigan asbob hisoblanadi. dozimetriyada "formalizmlar" deganda, radiatsiya dozasini aniqlash va hisoblash uchun ishlatiladigan matematikaviy usullar, protokollar va tizimlar tushuniladi. bu formalizmlar radiatsiya o'lchovlarining aniqligi, izchilligi va xalqaro miqyosda taqqoslanishini ta'minlash uchun ishlab chiqiladi. dozimetriyadagi formalizmlar odatda quyidagi elementlarni o'z ichiga oladi: * birlamchi standartlar: radiatsiya dozasining asosiy o'lchovlari milliy metrologiya institutlari (masalan, nist, bipm) tomonidan saqlanadi. bular eng aniq o'lchovlarni ta'minlaydi. * kalibrlash protokollari: dozimetrlar va boshqa o'lchov asboblarini birlamchi standartlarga nisbatan kalibrlash usullari. bu protokollar o'lchovlarning izchilligini ta'minlaydi. * hisoblash algoritmlari: radiatsiya o'lchovlaridan dozani aniqlash uchun ishlatiladigan matematik formulalar va algoritmlar. bu algoritmlar turli …

5 / 19

or xavfsizligi: radiatsiya terapiyasida dozaning aniq o'lchanishi bemorga to'g'ri doza berilishini ta'minlash uchun juda muhimdir. * radiatsion xavfsizlik: radiatsiya bilan ishlaydigan xodimlarning radiatsiya ta'sirini o'lchash va baholash uchun aniq dozimetriya muhimdir. * ilmiy tadqiqotlar: radiatsiya bilan bog'liq tadqiqotlarning ishonchliligi va taqqoslanishi uchun aniq dozimetriya zarurdir. * xalqaro taqqoslash: dozimetriya formalizmlari o'lchovlarning xalqaro miqyosda taqqoslanishini ta'minlaydi, bu esa xalqaro hamkorlik va standartlashtirish uchun muhimdir. dozimetriyadagi formalizmlar doimo rivojlanib boradi, chunki yangi o'lchov usullari, texnologiyalar va radiatsiya terapiyasi usullari ishlab chiqilmoqda.  grafit kolorimetr-bu kolorimetrdan inorat bir xil mos yozuvlar blokiga kiritilgan bir nechta konsentrik jismlardan, odatda uchtadan(ichkidan tashqariga: yadro,qobig`i va qalqon). yadro detektorining sezgir qismi bo`lib, u yerda radiatsiya ta`sirida harorat ko`tarilishi aniqlanadi. hisobot qilingan energiyadan ushbu elementda so`rilgan o`rtacha dozaning qiymatini aniqlash uchun uning massasi to`liq ma’lum bo`lishi kerak. diametri 6mm dan 30mm gacha bo`lgan yadrolari bilan bir nechta grafit kolorimetrlari qurilgan.  ushbu o`rnatilishning turli jismlari bir-biri bilan to`g`ridan-to`g`ri …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaror radiatsion doza kalibratsiya zanjiri"

xalqaro radiatsion doza kalibratsiya zanjiri iskandarova aziza ergasheva shaxlo reja: 1.xalqaro radiatsion doza kalibratsiya zanjiri 2.formalizmlar 3.birlamchi standart dozimetriya laboratoriyalari(psdls) 4.ikkilamchi standart dozimetriya laboratoriyalari(ssdls) 5.foydalanuvchi o`zaro kalibrlashi. kalibratsiya-bu o`lchov asboblarining aniqligini va ishonchliligini ta’minlash maqsadida ularni standartlarga mos ravishda sozlash jarayonidir. uning maqsadlari: 1.aniqlikni oshirish; 2.ishonchliligini oshirish; 3.standartlarga moslik; xalqaro radiatsiya dozasi kalibrlash zanjirida ishtirok etadigan asboblar bor. ular ishlashiga qarab 2 turga bo`linadi. 1. birlamchi standartlar; 2. ikkilamchi standartlar;  1. birlamchi standartlar: bular eng aniq asboblar bo`lib, ko`pincha milliy metrologiya ins...

This file contains 19 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "xalqaror radiatsion doza kalibratsiya zanjiri", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaror radiatsion doza kalibr… PPTX 19 pages Free download Telegram