tibbiy ta’lim tizida biologiyani tutgan o’rni

PPT 41 pages 1.9 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPT

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

slayd 1 fan: tibbiy biologiya. umumiy genetika. mavzu: tibbiy ta'lim tizimida biologiyaning tutgan o'rni 1-ma'ruza mavzu: tibbiy ta'lim tizimida biologiyaning tutgan o'rni reja: 1.biologiyaning predmeti va tekshirish usullari 2. biologiyaning rivojlanish bosqichlari 3. tiriklikning xossalari va darajalari 4.odamning biosotsial tabiati 5. shifokorlarni tayyorlashda biologiyaning o'rni biologiya atamasi (bios – hayot, logos – fan) degan ma'noni anglatadi. bu atamani bir-biridan bexabar holda frantsuz olimi j. b lamark va g.treviranuslar tomonidan tirik tabiatning alohida bir holati bo'lgan hayot xaqidagi fan deyilib xix asrning boshida kiritildi. bu atama t.rooze (1797) va k.burdax (1800) asarlarida ham qayd qilingan. biologiyaning vazifalari: tiriklikning barcha qonuniyatlarini, mohiyatini va tirik mavjudotlarning sistematikasini o'rganishdan iborat. o'quv fani sifatida biologiyaning predmeti bo'lib tiriklikning har xil ko'rinishlari: tuzilishi, fiziologiyasi, organizmlarning individual va tarixiy rivojlanishi, ularning bir-biri bilan va tashqi muhit bilan o'zaro munosabatlari hisoblanadi. • zamonaviy biologiya – fanlar majmui bo'lib, u quyidagi uchta yo'nalishlarga ega: • klassik biologiya – bunda …

2 / 41

biologiyaning tez rivojlanayotgan yunalishi bo'lib, ham nazariy ham amaliy jihatdan ahamiyatlidir. biologiyaning rivojlanish bosqichlari zamonaviy biologiya ildizlari qadim – qadimlarga borib taqaladi, bu fanning rivojlanishiga hissa qo'shgan olimlar ham ko'p, ularning ayrimlari haqida to'xtalamiz. • gippokrat (er. oldin 760 – 360 yillar) – birinchi bo'lib, hayvonlar va odamning tuzilishini tushintirdi va kasallik kelib chiqishida muhit omillari hamda irsiyatning o'rnini ko'rsatdi. gippokrat tibbiyotning asoschisi hisoblanadi. klavdiy galen – birinchi marta odam va maymunlarni anatomik jihatdan taqqoslab o'rgandi. u markaziy va periferik nerv sistemasini o'rgangan. leonardo da vinchi(1452 – 1519) – bo'g'imlarda suyaklarning bog'lanish uslublarini, yurak faoliyatini, ko'zning ko'rish funktsiyasini, odam va hayvonlar suyaklarining o'hshashligini o'rgangan. karl ber(1792 – 1876) – o'zining ishlarida gomologik organlar nazariyasi va homilalar o'xshashligi qonunlari haqida ko'p ma'lumotlar berdi uning bu ishlari embriologiya rivojlanishiga ilmiy asos bo'lib hizmat qiladi • barcha tirik mavjudotlarning kelib chiqishi bir ekanligini tasdiqlovchi eng muhim ilmiy dalil t.shvann va m.shleyden (1839) tomonidan …

3 / 41

an bog'liq bo'lib, a.n.severtsov, n.i.vavilov, r.fisher, s.s.chetverikov, s. rayt, i.i.shmalgauzenlarning ishlarida ko'rsatilgan, shu hisobiga ular xx asrning eng mahsulli ilmiy faoliyatlariga kiradi. l.paster, r.kox, i.mechnikovlarning ishlari asosida mikrobiologiya mustaqil fan sifatida shakllandi. • g.mendel (1865), g. de friz, k.korrens, k.chermaklar (1900), t.morgan (1910-1916). dj.uotson va f.krik (1953) lar tomonidan irsiyatning fundamental qonuniyatlarining ochilishi biologiyada juda katta yangilik bo'lib irsiy axborotlarning hujayradan hujayraga, hujayra orqali individdan individga uzatilishining umumiy mexanizmini tushuntirish imkonini berib, bu axborotlarni biologik tur chegarasida tarqalishini ham asoslab berdi. irsiyat qonuniyatlari haqidagi ma'lumotlar organik olam yagonaligi haqidagi fikrni asoslash uchun ham zarur, chunki bu qonuniyatlar hisobiga jinsiy ko'payish ontogenez va avlodlar almashinuvi kabi muhim biologik holatlarni tushunish imkoniyati to'g'ildi. biologiya fanini rivojlanishiga xissa qo'shgan olimlar v.i.sukachev – biotsenoz haqida, a.tensli – ekologik sistemalar haqida tushunchalar berib – tabiatda doimiy bo'lib turadigan tiriklik xossasi modda va energiya almashinuvini taminlovchi universal mexanizmini tushuntirdilar. • a.garrod odamlarda uchraydigan kasalliklarni o'rganishda genetik …

4 / 41

iya allergologiya epidemiologiya terapiya tibbiyot genetikasi stomatologiya nevrologiya parazitologiya psixiatriya endokrinologiya bolalar kasalligi yuqumli kasalliklari xx asrning ikkinchi yarmiga kelib biologiyada fizika, kimyo, matematika va kibernetikaning fikr va uslublaridan keng foydalanib, kuzatuv ob'ekti sifatida mikroorganizmlardan keng foydalanildi, natijada biofizika, biokimyo, molekulyar biologiya, radiatsion biologiya, bionika kabi fanlar paydo bo'lib tez rivojlana boshladi. • genomika va zamonaviy molekulyar genetik texnologiyalar odamlarda gen kasalliklarini dnk ning nukleotidlar ketma-ketligi darajasida diagnostika qilishga yo'l ochdi hamda bir qator og'ir somatik patologik holatlarga (astma, diabet) odamlarda irsiy moyillik bo'lishi mumkinligini tushintirishdi. odamlardagi kasalliklarni gen darajasida diagnostika qilishning o'sib borishi irsiy materialni genoterapiya va genoprofilaktika qilish imkoniyatlarini ochdi. fanning yuqorida keltirilgan yo'nalishlarining rivojlanishi va yutuqlari natijasida molekulyar biologiya va genetik injeneriya fani yutuqlari tibbiyot uchun ishlaydigan ishlab chiqarish – tibbiyot biotexnologiyasi paydo bo'lishiga olib keldi va bu yunalish xxi asrda istiqbolli yutuqlarga ega bo'lishi kutilmoqda. hayot evolyutsiyasi. moslashish. progress. energiya va axborotlar bilan ta'minlanish • birinchi …

5 / 41

idan fotosintez mexanizmining paydo bo'lishi bilan ikkinchidan esa eukariot tipidagi organizmlarning paydo bo'lishiga bog'liq. biologiyaning o'rganish usullari • 1. kuzatish yoki tasviriy usul • 2. solishtirma yoki taqqoslash usuli • 3. tarixiy usul • 4. biologik tajriba (eksperimental) usul • 5. matematik modellashtirish usuli kuzatish yoki tasviriy usul • kuzatish usuli – eng qadimgi usul bo'lib, organizmlarni ilk o'rgan- ishdan boshlab bu usuldan foydalanilgan. kuzatish hisobiga organizm- larning belgilari, ularning guruhi va turlari ko'rsatiladi. k.linney bu usuldan foydalanib, turni tushuntirib berishda juda katta yutuqlarga erishdi. bu usul uzoq vaqtgacha tirik tabiatni o'rganishda asosiy usul bo'lib hizmat qildi, ammo u holatlarni chuqur o'rganish imkoniyatlarini bermaydi. kuzatish usuli bugungi kunda ham o'z ahamiyatini yo'qotmadi undan yangi turlarni o'rganishda, zamonaviy usullardan – elektron mikroskopdan foydalanib hujayraning nozik tuzilishi va o'lchamlari haqida ma'lumotlar olishda keng foydalaniladi. taqqoslash usuli – xvii – xviii asrlardan boshlab qo'llanilib uning yordamida organizm va uning qismlarini o'xshashligi va farqli …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiy ta’lim tizida biologiyani tutgan o’rni"

slayd 1 fan: tibbiy biologiya. umumiy genetika. mavzu: tibbiy ta'lim tizimida biologiyaning tutgan o'rni 1-ma'ruza mavzu: tibbiy ta'lim tizimida biologiyaning tutgan o'rni reja: 1.biologiyaning predmeti va tekshirish usullari 2. biologiyaning rivojlanish bosqichlari 3. tiriklikning xossalari va darajalari 4.odamning biosotsial tabiati 5. shifokorlarni tayyorlashda biologiyaning o'rni biologiya atamasi (bios – hayot, logos – fan) degan ma'noni anglatadi. bu atamani bir-biridan bexabar holda frantsuz olimi j. b lamark va g.treviranuslar tomonidan tirik tabiatning alohida bir holati bo'lgan hayot xaqidagi fan deyilib xix asrning boshida kiritildi. bu atama t.rooze (1797) va k.burdax (1800) asarlarida ham qayd qilingan. biologiyaning vazifalari: tiriklikning barcha qonuniyatlarini, mohiyatini ...

This file contains 41 pages in PPT format (1.9 MB). To download "tibbiy ta’lim tizida biologiyani tutgan o’rni", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiy ta’lim tizida biologiyan… PPT 41 pages Free download Telegram