o’zbekiston tarixiy geografiyasi - 8

DOC 62 pages 485,0 KB Free download

62 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 485,0 KB

Fayl turi DOC

Pages 62

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 62

aziz o'quvchi o’zbekiston tarixi y geografiyasi - 8 kirish:8-sinf "o’zbekiston tarixi" darsligida xvi asrdan xix asrning o’rtalarigacha vatanimizning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy-madaniy hayoti tarixi yoritilgan. qariyb 350 yilcha davom etgan bu davrda mamlakatimiz hududidagi ijtimoiy-siyosiy hayot, hokimiyat uchun kurash nihoyatda keskinlashadi. buni siz so’nggi temuriy shahzodalar o’rtasidagi taxt uchun kurash oqibatida siyosiy inqirozning vujudga kelishi, bobur mirzo bilan muhammad shayboniyxon o’rtasidagi kurash, tinimsiz davom etgan ichki nizo, taxt uchun kurash misolida bilib olasiz. darslikda bu jarayon tarixiy voqealar misolida ochib berilgan bo’lib, uni o’rganish orqali siz yurt tinchligi va barqarorligini ta’minlash qanchalik zarur ekanligi haqida saboq chiqarib olasiz, deb umid qilamiz. darslikda turkistonning uch xonlikka bo’linib ketishi; bo’linishning sabablari va oqibatlarini yoritishga alohida e’tibor berilgan. siz buxoro xonligi (amirligi), xiva xonligi va qo’qon xonligi misolida, ularning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy-madaniy hayoti, davlat boshqaruvi, xonliklar o’rtasidagi o’zaro munosabatlarda ahillik, hamkorlik bo’lmaganligini anglash bilan birga, tegishli xulosalar ham chiqarib olasiz, albatta. xvi-xvii …

2 / 62

arayonida qoloqlikning sabablari va oqibatlarini bilib olishga e’tibor bering. 1-xv – asr oxiri – xvi asr boshlarida turkistonda siyosiy vaziyat xuroson hukmdori shohruh 1447-yili vafot etgach, toj-u taxt uchun kurash avjiga chiqdi. natijada, xuroson davlati o’n bir qismga bo’linib ketdi. ularning har biri o’zini mustaqil davlat deb hisoblar edi. 1469-yilda amir temurning ikkinchi o’g’li umarshayxning nabirasi sulton husayn boyqaro xuroson taxtini egalladi. salkam 40 yil hukmronlik qilgan sulton husayn boyqaro davrida ham mamlakatda to’la osoyishtalik o’rnatilmagan bo’lsa-da, xuroson davlatining xo’jalik va madaniy hayoti ancha yuksak darajada rivojlandi. mamlakat obodonchiligi yo’lida katta ishlar amalga oshirildi. movarounnahrga nisbatan siyosiy barqarorlik ta’minlandi. bunda husayn boyqaroning hukmdorlik salohiyati muhim o’rin tutdi. vazir alisher navoiyning xizmatlari ham benihoya katta bo’ldi. 1506-yilda sulton husayn boyqaro vafot etdi. shundan keyin mamlakatda qo’shhokimiyatchilik vujudga keldi. marhum sultonning ikki o’g’li (badiuzzamon va muzaffar husayn) bir vaqtda hukmdor deb e’lon qilindi. bu hol shuningsiz ham og’ir kunlami boshidan kechirayotgan xuroson …

3 / 62

’g’li mironshohning chevarasi edi. u 1483-yilning 14-fevralida andijon shahrida tug’ilgan. bolalik va yoshlik yillari andijon va axsi shaharlarida o’tgan. u otasi umarshayx mirzo (1456-1494) saroyida o’z davriga yarasha barcha zarur bilimlarni egallagan. umarshayx mirzoni otasi abu said mirzo hukmronligi davrida, dastlab, kobul viloyatiga, so’ng farg’ona viloyatiga hukmdor etib tayinlagan. keyinchalik akasi sulton ahmad hukmronligi davrida toshkent va sayram ham umarshayx mirzoga berilgan. biroq o’zaro ichki kurashlar natijasida umarshayx mirzo qo’l ostida faqat farg’ona, xo’jand va o’ratepagina qolgan. umarshayx mirzo 1494-yilda baxtsiz hodisa tufayli halok bo’lgach, farg’ona taxtiga 12 yoshli bobur mirzo o’tqazildi. yodda tuting. bobur yosh bo’lganligi uchun davlat ishlarini ishonchli beklardan hojiqozi va o’qimishli, oqila onasi qutlug’nigorxonim yordamida boshqarardi. bobur mirzoning siyosat maydoniga chiqishi temuriylar saltanatida harbiy-siyosiy vaziyat nihoyatda og’irlashgan sharoitga to’g’ri keldi. bu holat farg’onadagi siyosiy vaziyatda ham o’z ifodasini topdi. chunonchi, 1494-yili bobur mirzoning amakisi sulton ahmad mirzo farg’ona ustiga yurish boshladi. samarqand qo’shini quvasoy ko’prigidan o’tayotganda …

4 / 62

d mirzoning ikkinchi o’g’li boysung’ur mirzo (1495-1497) o’tqazildi. shunday qilib, andijonda bobur mirzo, samarqandda boysung’ur mirzo, toshkentda sulton mahmudxon, hirotda esa sulton husayn boyqaro hukmron edilar. bobur mirzo ham barcha taxt da’vogarlariga xos xususiyatlardan xoli emasdi. u ham saltanat tuzish, buning uchun, avvalo, ulug’bobosi amir temur saltanatining markazi-samarqand taxtini egallash ishtiyoqi bilan yonar edi. tez orada boysung’ur mirzo bilan ukasi sulton ali mirzo o’rtasida toj-u taxt uchun kurash boshlandi. bundan xabar topgan bobur mirzo 1496-yilning 17-iyunida qo’shini bilan samarqand qamaliga tutinadi. qamalda boysung’urga qarshi uning akasi buxoro hukmdori sulton ma’sud mirzo va ukasi sulton ali mirzolar ham qo’l ko’tardilar. ayni paytda, bobur mirzo tog’asi-toshkent hukmdori sulton mahmudxondan yordam oladi. biroq qish yaqinlashib qolganligi tufayli ittifoqchi shahzodalar samarqand qamalini to’xtatib, yurtlariga qaytishga majbur bo’ldilar. 1497-yilning may oyida bobur mirzo ikkinchi marta samarqandga yurish boshlaydi va ikkinchi marta samarqand qamali boshlanadi. bu vaqtda shahar ichida oziq-ovqat tanqisligi yuz bergani tufayli boysung’ur mirzo …

5 / 62

hvoli, o’zaro urushlar oqibatida nochor holatga tushib qolganligini ko’rib qaytdi. samarqand qamali 7 oydan ziyod davom etdi. shayboniyxondan yordam ololmagan boysung’ur mirzo kam sonli qo’shini va yaqinlari bilan qunduz hukmdori xusravshoh huzuriga qochdi. bobur mirzo 1497-yilning noyabr oyi oxirida samarqand taxtini egallashga muvaf- faq bo’ldi. biroq bu hol uzoqqa bormadi. boburning andijonga yuborgan ishonchli begi uzun hasan boburning dushmani ahmad tanbal bilan til biriktirib, boburning ukasi jahongir mirzoni andijon taxtiga o’tqazish harakatiga tushgan edilar. ular o’z maqsadlariga erishdilar ham. vujudga kelgan harbiy-siyosiy tanglikni tushungan bobur mirzo qanday bo’lmasin andijonni saqlab qolishga qaror qildi va samarqandni yuz kun idora etgandan song uni tark etishga majbur bo’ldi. samarqand taxtini sulton ali mirzo egalladi. ayni paytda, bobur mirzoning kichik ukasi nosir mirzo andijonga hujum qildi va uzun hasan hukmronligiga barham berib, hokimiyatni bobur mirzoga topshirdi. biroq vaziyat hamon og’irligicha qolaverdi. chunonchi, jahongir mirzo hali taxt da’vosidan voz kechmagan edi. qolaversa, ahmad tanbal ham …

Want to read more?

Download all 62 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "o’zbekiston tarixiy geografiyasi - 8"

aziz o'quvchi o’zbekiston tarixi y geografiyasi - 8 kirish:8-sinf "o’zbekiston tarixi" darsligida xvi asrdan xix asrning o’rtalarigacha vatanimizning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy-madaniy hayoti tarixi yoritilgan. qariyb 350 yilcha davom etgan bu davrda mamlakatimiz hududidagi ijtimoiy-siyosiy hayot, hokimiyat uchun kurash nihoyatda keskinlashadi. buni siz so’nggi temuriy shahzodalar o’rtasidagi taxt uchun kurash oqibatida siyosiy inqirozning vujudga kelishi, bobur mirzo bilan muhammad shayboniyxon o’rtasidagi kurash, tinimsiz davom etgan ichki nizo, taxt uchun kurash misolida bilib olasiz. darslikda bu jarayon tarixiy voqealar misolida ochib berilgan bo’lib, uni o’rganish orqali siz yurt tinchligi va barqarorligini ta’minlash qanchalik zarur ekanligi haqida saboq chiqarib o...

This file contains 62 pages in DOC format (485,0 KB). To download "o’zbekiston tarixiy geografiyasi - 8", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekiston tarixiy geografiyas… DOC 62 pages Free download Telegram