surdopedagogika fanining predmeti maqsadi va vazifalari va metodlari

DOCX 10 pages 22.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.7 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

surdopedagogika fanining predmeti maqsadi va vazifalari va metodlari 1.surdopedagogika fanining predmeti. 2.surdopedagogika fanining maqsadi va vazifalari 3.surdopedagogika fanining metodlari 4.xulosa nutq — murakkab ruhiy faoliyatdir. u ruhiy jarayonlarning tarkib topishiga va bolaning umuman barkamol bo‘lib o‘sishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. nutq eshituv organlari vositasi bilan idrok etishga asoslangan bo‘lib, atrofdagilarga taqlid etish yo‘li bilan rivojlanib boradi. og‘zaki nutqning shakllanishida eshituv analizatori, nutqni harakatga keltiruvchi analizator ishtirok etadi. nutqni harakatga keltiruvchi analizator eshituv analizatori bilan mahkam bog‘langan holda ishlaydi, eshituv analizatorining rivojlanish darajasi esa ko‘p jihatdan talaffuzga bog‘liq. bola nutqining o‘sib borishi tovushlar talaffuzi, fiziologik va fonematik eshitishning kamol topib borish darajasi bilangina xarakterlanib qolmay, balki eng muhimi — o‘z nutqi va atrofdagilar nutqidagi so‘zlarning tuzilishini, tovush tarkibini farqlay olish qobiliyati bilan ham xarakterlanadi. so‘z tarkibini anglab olishdan iborat bu qobiliyat grammatik va leksik komponentlarning rivojlanishida ham muhim ahamiyatga ega. ikkala signal sistemasi, shuningdek, idrok bilan so‘zning o‘zaro aloqada bo‘lishi aqliy rivojlanishning …

2 / 10

‘lgandan so‘ng yaxshi eshitmaydigan bo‘lib qolgan bolalar kech kar bo‘lib qolganlar guruhiga kiradi. bu nuqson nutq tarkib topganidan so‘ng vujudga kelsa ham, quloqdagi nuqson tufayli eshitishga xos kamchiliklar bo‘laveradi, eshitishida nuqsoni bo‘lgan shaxslarning ta’limi va tarbiyasini tashkil etishni o‘rganuvchi fan surdopedagogika fani hisoblanadi. surdopedagogika – (lotincha surdos – kar) bu maxsus pedagogikaning tarkibiy bo‘limi bo‘lib, surdopedagogikaning umumiy maqsadi muloqot va bilish subyekti sifatida eshitishida nuqsoni bo‘lgan shaxsning jismoniy, ruhiy va ijtimoiy sifatlarini rivojlantirishdir. ta’limiy vazifalar -eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilarda ta’limga bo‘lgan qiziqishni uyg‘otish, ularning rivojlanish va mustaqil bilim olishga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirish uchun shart sharoitlar yaratish. -eshitishida nuqsoni bo‘lgan shaxslarning dunyoqarashini shakllantirish va kengaytirish. -kar va zaif eshituvchi bolalar tafakkurining rivojlanishini ular imkoniyatlarini hisobga olgan holda ta’minlash, ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish. -o‘quv faoliyati ko‘nikma va malakalarini shakllantirish, og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirish, maqsadga yo‘naltirilgan ta’lim sharoitida kognitiv jarayonlarni faollashtirish. -kasbiy faoliyatga tayyorlash, zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarda mehnat faoliyati uchun lozim bo‘lgan tasavvur, …

3 / 10

gan holda sensor perseptiv faoliyatni rivojlantirish, og‘zaki nutqni idrok etish va tushunish malakalarini takomillashtirish. eshitish nuqsoniga ega shaxsning ijtimoiy muhit bilan buzilgan bog‘lanishlarini tiklash, individual xususiyatlarni hisobga olgan holda mehnat reabilitatsiyasini amalga oshirish, ijtimoiy maishiy moslashuvni ta’minlash, eshitish nuqsoniga ega shaxslarning barcha yosh guruhlari uchun yagona ta’lim muhitini tashkil etish. kar va zaif eshituvchi bolalar bilan sog‘lomlashtirish ishlarini olib borish, ularda rivojlanishning ikkilamchi nuqsonlarini paydo bo‘lishini oldini olish, sog‘lom psixologik muhitni yaratish. surdopedagogika fanining rivojlanishida katta xissa qo‘shgan olimlardan v.i. beltyukov, f.f. rau, m.i. t.s. zikova, ye.p. kuzmichyova, ye.g. rechiskaya, r.m. boskis, l.v. neyman, v.i. luboskiy a.g. zikeev, k.g. korovin, k.v. komarova. a.m. goldberg, l.e. fingerman, k.i. tudjanova, e.i. leongard, l.p. noskova, a.d. salaxova, l.a. golovchis, f.f. rau, n.f. slezina, o.i.kukushkina, t.k. korolevskaya t.a. vlasova, f.f. rau, b.d. korsunskaya kabi olimlar eshitishida muammosi bo‘lgan bolalarni maktabgacha va maktab yoshidagi bolalarni ta’lm-tarbiyasi haqida ishlarini olib borish, ularda rivojlanishning ikkilamchi nuqsonlarini paydo …

4 / 10

ajasining yuqorilashuviga, eshitish va nutq muammosining erta korreksiya qilinishi orqali erta ijtimoiy moslashuviga samarali ta’sir ko‘rsatmoqda. milliy surdopedagogikada olib borilgan tadqiqotlarda u.yu.fayziyeva, n.h.dadaxo‘jayeva, f.j.alimxodjayeva, n.sh.bekmurodov, x.m.gaynutdinov, d.r.nazarova, f.u.qodirova, z.n.mamarajabova, r.rustamova eshitishida muammosi bo‘lgan o‘quvchilar ta’lim-tarbiyasi jarayonini takomillashtirish orqali ularning ijtimoiy moslashuvlari darajasini ko‘tarishning yo‘l va vositalari asoslab berildi.7maxsus ta’lim sohasida eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilar nutqini rivojlantirish, maktabgacha yoshdagi zaif eshituvchi bolalar nutqini rivojlantirish masalalari umumiy tarzda o‘rganilgan, eshitishida muammosi bo‘lgan o‘quvchilar ta’lim-tarbiyasi jarayonini takomillashtirish orqali ularning ijtimoiy moslashuvlari darajasini ko‘tarishning yo‘l va vositalarini asoslab berish bo‘yicha olib borilgan ilmiy izlanishlari diqqatga sazovordir.8 turg‘un eshitish nuqsonlari kelib chiqish sabablariga ko‘ra tug‘ma va orttirilgan bo‘lishi mumkin. l.v. neyman tadqiqodlariga ko‘ra eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning 25—30 foizida eshitish nuqsonlari tug‘ma bo‘ladi. bunga sabab: onaning xomiladorlik davrida turli kasalliklar, masalan, gripp bilan kasallanishi, ota-onalarning ichkilik ichib turishi, onaning xomiladorlik davrida bilar-bilmas dori-darmonlarni iste’mol qilishi (ayniqsa streptomitsin, xinin, singari dorilarni), xomilaning shikastlanishi; irsiyat, genetik faktorlar …

5 / 10

rajalardagi zaif eshitishga olib kelishii mumkin. hozirgi kunda ekologiya masalalalarning keng o‘rganilishi eshitish nuqsonlarining oldini olishda ham katta ahamiyatga ega. eshitish analizatoriga turli zaxarli kimyoviy dorilar juda kuchli ta’sir etib, ayniqsa analizatorning o‘tkazuvchi nevrlarini ishdan chiqaradi, natijada bola yaxshi eshita olmaydigan bo‘lib qoladi. eshitish nuqsonlariga ega bo‘lgan bolalar alohida yordamga muhtoj bolalar toifasiga kiradi, chunki bu nuqson bolaning umuman rivojlanib, kamol topib borishiga, dastur materiallarini o‘zlashtirishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. karlik – eshitishning mutlaqo yo‘qligi (mutlaqo eshitmaslik) yoki pasayishining shunday shakliki, unda og‘zaki nutq faqat qisman, eshitish apparatlari (moslamalari) yordamida idrok etiladi. zaif eshitish – har ikkala quloq bilan eshitishning pasayishi, unda nutqni idrok etishda qiyinchiliklar yuzaga keladi, biroq ovoz kuchaytirilganda uni idrok etish mumkin bo‘ladi. kech kar bo‘lganlar - nutqni egallaganidan keyin, ya’ni 2-3 yoshda qandaydir kasallik yoki jarohat oqibatida eshitish qobiliyatini yo‘qotgan bolalar. bunday bolalarda eshitish qobiliyatining yo‘qotilishi turlicha: total, yoki karlikka yaqin, yoki zaif eshitadigan bolalarda kuzatiladiganiga yaqin …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "surdopedagogika fanining predmeti maqsadi va vazifalari va metodlari"

surdopedagogika fanining predmeti maqsadi va vazifalari va metodlari 1.surdopedagogika fanining predmeti. 2.surdopedagogika fanining maqsadi va vazifalari 3.surdopedagogika fanining metodlari 4.xulosa nutq — murakkab ruhiy faoliyatdir. u ruhiy jarayonlarning tarkib topishiga va bolaning umuman barkamol bo‘lib o‘sishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. nutq eshituv organlari vositasi bilan idrok etishga asoslangan bo‘lib, atrofdagilarga taqlid etish yo‘li bilan rivojlanib boradi. og‘zaki nutqning shakllanishida eshituv analizatori, nutqni harakatga keltiruvchi analizator ishtirok etadi. nutqni harakatga keltiruvchi analizator eshituv analizatori bilan mahkam bog‘langan holda ishlaydi, eshituv analizatorining rivojlanish darajasi esa ko‘p jihatdan talaffuzga bog‘liq. bola nutqining o‘sib borishi tov...

This file contains 10 pages in DOCX format (22.7 KB). To download "surdopedagogika fanining predmeti maqsadi va vazifalari va metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: surdopedagogika fanining predme… DOCX 10 pages Free download Telegram