atom mass-spektrometrlari

PDF 11 стр. 786,6 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 786,6 КБ

Тип файла PDF

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

1 oliy ta’lim,fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti fizika fakulteti f-2201 guruh talabasi samarboyev samandarning “atom fizikasi” fanidan mavzu: atom mass-spektrometrlari qabul qildi:______________________ 2 mundarija i.asosiy qism........................................................................................... 3 1.1 . izotoplar va mass-spektrometriya………………………………… 3 1.2. mass-spektrometrlarning tuzilishi va ishlash prinsipi........................ 7 1.3. mass-spektrometrlarning turlari, afzaliklari va kamchiliklari............ 8 iii. xulosa.................................................................................................. 10 iv.foydalanilgan adabiyotlar.................................................................. 27 3 izotoplar va mass-spektrometriya asosiy tushunchalar:  izotoplar deb protonlari soni bir xil, lekin neytronlari soni turlicha boʻlgan atomlarga aytiladi.  izotoplarning atom massalari har xil boʻladi.  izotopning nisbiy miqdori – tabiatda maʼlum bir atom massasi bilan mavjud boʻlgan element atomlarning foiz ulushi.  elementning oʻrtacha atom massasi elementning nisbiy miqdorlarini ularning atom massalariga koʻpaytirib, olingan koʻpaytmalarni bir-biriga qoʻshish orqali topiladigan oʻrtacha ogʻirlik.  har bir izotopning nisbiy miqdori mass-spektrometriyadan foydalanib aniqlanadi.  mass-spektrometriya atomlar va molekulalarni yuqori energiyali elektronlar oqimi bilan ionlarga aylantiradi, soʻng bu ionlar[m/z] nisbatlariga koʻra magnit maydonda …

2 / 11

$zarrachalardan tashkil topgan: bular protonlar, neytronlar va elektronlar. proton \[1\]\[+\], elektron \[1\]\[-\], neytron esa \[0\] zaryadga ega. proton va neytronlar atomning markazida boʻlgan yadroda joylashgan, elektronlar esa yadro atrofidagi orbitallarda joylashgan. elektronlar manfiy zaryadga ega boʻlgani uchun ular yadrodagi musbat zaryadli protonlarga tortiladi.biz atomni tashkil qilgan bu zarrachalarni (neytral geliy atomi misolida) soddalashtirilgan shaklda quyidagicha ifodalashimiz mumkin: 4 neytral geliy atomi diagrammasi. uning protonlari va neytronlari yadroda, elektronlari esa yadro atrofidagi "orbitalda" joylashgan. rasm wikispaces dan olingan, cc by-sa 3.0. yuqorida berilgan rasmdan shu maʼlumki, geliy atomi ikkita proton, ikkita neytron va ikkita elektrondan tashkil topgan ekan. proton va elektronlar sonining oʻz maʼnolari bor: geliy atomining atom soni [2], demak, geliy atomining yadrosida ikkita protoni boʻlishi kerak (agar shunday boʻlmaganda, u mutlaqo boshqa element atomi boʻlardi!). shuningdek, bu neytral atom boʻlgani sababli yadrodagi musbat zaryadni neytrallash uchun geliy atomida ikkita elektron bor umuman, neytronlarning atomlarda qanday ahamiyati bor? qarangki, bunday …$

3 / 11

$ababli atom massalari turlicha boʻladi. zarrachalarning massasi va massa atom birligi bitta atomning massasini qanday ifodalaymiz? atomlar juda ham kichik (elementar zarrachalar undan ham kichikroq!) boʻlgani uchun biz har doim foydalanib kelayotgan birliklar, yaʼni gramm va kilogrammlarni bu zarrachalarga qoʻllay olmaymiz. shuning uchun olimlar atom yoki molekulyar darajadagi massalar uchun umumiy massa atom birligi degan birlikni ishlab chiqishdi. taʼrifiga koʻra uglerodning keng tarqalgan izotopi, yaʼni uglerod-12 atomi massasining 1/12 qismiga teng. chiziqchadan keyin kelgan \[12\] raqami uglerodning ushbu izotopidagi protonlar va neytronlar yigʻindisi hisoblanadi.massa atom birligini elementar zarrachalarga qoʻllash, ularning massalarini tushunish va bir-biriga solishtirishni ancha osonlashtiradi. masalan, yuqorida berilgan jadvaldan koʻrinib turibdiki, protonlar va neytronlarning massalari elektronlarnikidan ancha ogʻirroq ekan (aniqroq qilib aytganda, deyarli 2000 marta!). demak, atomning asosiy massasi uning yadrosida joylashgan ekan. aslida, elektronlarning massalari proton va neytronlarning massalaridan shu qadar kichikki, elektronlar atomning umumiy massasiga sezilarli taʼsir qilmaydi. shuning uchun atom va molekulalarning massalarini hisoblaganimizda elektronlar …$

4 / 11

katta energiyaga ega boʻlgan elektronlar bilan bombardimon qilinadi. bunday elektronlar namuna atomidagi elektronlarni chiqarish uchun yetarli kuchga ega, shuning uchun atomdan elektronlar ajralib, kationlar hosil boʻladi. bu kationlar keyin yassi elektr plastinalar boʻylab tezlashtiriladi va magnit maydoni yordamida ogʻdiriladi. mass-spektrometr sxemasi. namuna asbobga kiritiladi, qizdirgich yordamida bugʻlatiladi, keyin yuqori energiyali elektronlar oqimida ionlashtiriladi. olingan ionlar parallel elektr plastinalar orqali tezlashtiriladi va ular detektorga borishdan avval, magnit maydonda ogʻdiriladi. rasm manbasi: "atom strukturasi va simvolizm: 5" , openstax chemistry, cc by 4.0. https://cnx.org/contents/havxkyvs@9.58:zv-isnqq@8/atomic-structure-and-symbolism https://cnx.org/contents/havxkyvs@9.58:zv-isnqq@8/atomic-structure-and-symbolism https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ 7 ionlar tezligi va zaryadiga qarab, ular turli miqdorda ogʻadi. sekinroq harakatlanayotgan ionlar (ogʻirroq ionlar) kamroq ogʻadi, tezroq harakatlanayotgan ionlar (yengil ionlar) esa koʻproq ogʻadi. (bouling toʻpini uloqtirish uchun sarflanadigan kuch bilan tennis toʻpini otish uchun sarflanadigan kuchni taqqoslab koʻring, albatta, tennis toʻpini otish ancha osonroq!). bundan tashqari, zaryadi yuqori boʻlgan ionlar zaryadi kichik boʻlgan ionlarga qaraganda magnit maydonda koʻproq ogʻadi. ogʻadigan ionlarning miqdori, ularning massalarining …

5 / 11

$boshlaydi, ushbu grafikda nisbiy miqdor bilan \[m/z\] oʻrtasidagi bogʻliqlik aks etadi. mass-spektrometrlarning tuzilishi va ishlash prinsipi mass-spektrometrning asosiy qism va prinsiplari quyidagilardan iborat: 1. ionlash tizimi: bu bosqichda modda ionlar holatiga o‘tkaziladi. molekulalar yoki atomlar ionlash uchun elektr tok, lazer nurlari yoki kimyoviy ionlash jarayonidan o‘tadi. asosiy ionlash usullari: elektron zarbasi ionlash (ei). kimyoviy ionlash (ci). elektrospray ionlash (esi). matritsa yordamida lazer desorbsiya ionlash (maldi). 8 2. ionlarni ajratish:ionlar o‘z massasiga (m) va zaryadiga (z) bog‘liq holda elektromagnit maydonda ajratiladi.m/z nisbati (massa/zaryad) ionlarni ajratishda asosiy ko‘rsatkichdir. 3. detektor:ionlar detektorga yetib borgach, ularning signali o‘lchanadi va qayta ishlanadi.detektorning vazifasi har bir ionni aniqlash va ularning nisbatini grafik ko‘rinishda ko‘rsatishdir (mass-spektrogramma). 4. ma’lumotlarni tahlil qilish:spektrogramma orqali modda tarkibi va strukturasi haqida ma’lumot olinadi. grafikda har bir pik ma’lum bir ionga mos keladi. mass-spektrometrlarning turlari 1. kvadrupol mass-spektrometrlari: oddiy va tezkor usul bo‘lib, asosan modda tarkibini aniqlash uchun ishlatiladi. o‘rta aniqlikdagi tadqiqotlarda qo‘llaniladi. …$

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "atom mass-spektrometrlari"

1 oliy ta’lim,fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti fizika fakulteti f-2201 guruh talabasi samarboyev samandarning “atom fizikasi” fanidan mavzu: atom mass-spektrometrlari qabul qildi:______________________ 2 mundarija i.asosiy qism........................................................................................... 3 1.1 . izotoplar va mass-spektrometriya………………………………… 3 1.2. mass-spektrometrlarning tuzilishi va ishlash prinsipi........................ 7 1.3. mass-spektrometrlarning turlari, afzaliklari va kamchiliklari............ 8 iii. xulosa.................................................................................................. 10 iv.foydalanilgan adabiyotlar..................................................................

Этот файл содержит 11 стр. в формате PDF (786,6 КБ). Чтобы скачать "atom mass-spektrometrlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: atom mass-spektrometrlari PDF 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram