shredinger mushugi

PDF 7 pages 257.9 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 257.9 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

shredinger mushugi reja 1.shredinger mushugi eksperimenti 2.kvant mexanikasi asoslari 3.shredinger mushugi va reallikning falsafiy muammolari shredinger mushugi eksperimenti kvant mexanikasi doirasidagi eng mashhur fikriy tajribalardan biridir. bu eksperiment kvant mexanikasidagi superpozitiya va o’lchashga oid muhim falsafiy va ilmiy muammo sifatida ervin shredinger tomonidan 1935-yilda taklif qilingan. ushbu eksperiment shredingerning albert enshteyn bilan olib borgan munozaralari jarayonida yuzaga kelgan bo’lib, u kvant mexanikasi ta’sirlaridagi noaniqliklarni ko’rsatishga qaratilgan edi. 1935-yilda shredinger “kvant mexanikasining hozirgi holati” nomli maqolasida ushbu mushuk misolini taklif qilgan. u kvant mexanikasi prinsplari, xususan, superpozitsiya tushunchasi, makroskopik obyektlarga qanday tatbiq etilishini savol ostiga qo’ygan. shredingerning asosiy maqsadi kvant mexanikasining g’ayrioddiyliklarini yorqinroq namoyish qilish edi. ushbu yilda shredinger va enshteyn orasidagi munozara kvant mexanikasi va kopengagen interpretatsiyasining ziddiyatlarini ta’kidlashga qaratilgan edi. kopengagen interpretatsiyasiga ko’ra, kvant holati o’lchob bajarilmagunicha aniqlanmaydi va tizim bir vaqtning o’zida bir nechta superpozitsiyalarda bo’lishi mumkin. shredinger bu g’oyani makroskopik obyektlarga, ya’ni oddiy hayotdagi obyektlarga qo’llash orqali …

2 / 7

h yoki o’lchash amalga oshirilganda, to’lqin funksiya “qulaydi”, zarracha faqat bitta aniq holatda paydo bo’ladi. bu jarayon to’lqin funksiyasining “kollapsi” den ataladi.masalan electron bir vaqtning o’zida ikki xil vaziyatda bo’lishi mumkin. uni aniq vaziyatini faqat kuzatganimizdagina aniqlashimiz mumkin. misol uchun:yorug’likning ikkita tirqish orqali o’tishi. fotonlar ikkita tirqishdan bir vaqtning o’zida o’ta oladi, interferensiya manzarasi hosil bo’ladi. faqat kuzatilgandagina foton faqat bitta tirqishdan o’tadi. ushbu eksperiment shartlari: 1.mushuk yopiq qutida saqlanadi. 2.qutida kvant hodisasiga bog’liq bo’lgan mexanizm joylashtirilgan. masalan radioaktiv atom geiger hisoblagichi, sianid bilan shisha idish. radioaktiv atomning parchalanish ehtimoli bor lekin u kvant superpozitsiyada yani ham parchalangan ham parchalanmagan holatda bo’ladi. geiger hisoblagich atom parchalanganda kapsulani ochib mushukni zaharlaydi. ya’ni mushuk ham superpozitsiyada—bir vaqtning o’zida ham tirik ham o’lik bo’ladi. mushukning qanday holatda ekanini aniqlash uchun qutini ochish kerak. 3.agar atom parchalanib ketadigan bo’lsa (kvant hodisasi sodir bo’lsa) mexanizm mushukni o’ldiradi. aks holda mushuk tirik qoladi. bu natijalar makroobyektlar …

3 / 7

qayd etishimiz mukin bo’ladi. biz qutini ochgandagina mushukni bu ikki holatdan qay birida ekanini aniqlaymiz. biz hech qachon istalgan sistemada (mikroskopik elektron va makroskopik mushuk bo’lsin) ikki xil xolatni ko’ra olmaymiz va qayd qila olmaymiz. kvant fizikasi bizga sistemalar ikki xil holatda bo’la olishini oddiy tahmin qilib ko’rdi va bu ehtimollik juda katta statistic hisob kitoblardan so’ng o’z isbotini topdi. pauli prinspi bizga ikkita bir xil ajratib bo’lmaydigan fermion qismlari bir vaqtning o’zida bir xil joyda bo’lolmasligini aytdi. chigallik prinspining talqini esa alohida qismlar ikki xil joyda bo’la oladi deydi. dirakning superpozitsiya prinspi ham bir vaqtning o’zida ikki xil joyda bo’lishini aytmagan, lekin hodisa ro’y berish ehtimolligini nolga teng emasligini takidlagan. enshteyn shredingerga yozga xatida tasodifiy nurlanish g’oyasida yadroning katta portlashiga olib kelishini yozdi. parchalanish hali ma’lum bo’lmagan paytda , enshteyn parchalanadigan va parchalanmaydigan yadrolar portlaydigan va portlamaydigan moddalarning superpozitsiyasi degan g’oya ustida bahslar olib bordi. bu bo’lmadi. kvant mexanikasi …

4 / 7

elektronlar) ba’zan to‘lqin, ba’zan zarracha sifatida namoyon bo‘ladi. masalan, yorug‘lik fotonlar deb ataluvchi zarrachalardan iborat, lekin ayni paytda u to‘lqin xususiyatiga ham ega. 3. heisenbergning noaniqlik prinsipi: zarrachalarning joylashuvi va impulsini bir vaqtning o‘zida aniq o‘lchash mumkin emas. masalan, elektronning qayerda ekanini qanchalik aniq bilsak, uning impulsini shunchalik noaniq bilamiz va aksincha. 4. schrödinger tenglamasi: kvant mexanikasining asosiy matematik modeli bo‘lib, zarrachalarning to‘lqin funksiyasini (ψ) tasvirlaydi. ushbu tenglama zarrachalarning vaqt o‘tishi bilan qanday rivojlanishini aniqlaydi. 5. superpozitsiya prinsipi: kvant tizimlari bir vaqtning o‘zida bir nechta holatda bo‘lishi mumkin. masalan, elektron bir vaqtning o‘zida turli energetik holatlarda bo‘lish imkoniyatiga ega. 6. kvantilangan spin: elektron kabi zarrachalarning o‘ziga xos xususiyatlari bor, masalan, "spin" deb ataladigan ichki burchak momenti. spin qiymatlari faqat kvantilangan shaklda bo‘ladi. kvant mexanikasining asosiy tushunchalari 1. kvant holati: kvant tizimining holati to‘lqin funksiyasi bilan ifodalanadi, bu esa zarracha haqida barcha mumkin bo‘lgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi. 2. o‘rtacha qiymat …

5 / 7

erlar: ma’lumotni kvant bitlar (qubitlar) orqali qayta ishlash texnologiyalari kvant mexanikasidan foydalanadi. 5. supero‘tkazuvchanlik va superfluidlik: ushbu hodisalar past haroratlarda kvant mexanik hodisalari bilan tushuntiriladi. tuzuvchilar va rivojlantiruvchilar max planck: kvant nazariyaga asos soldi (1900). albert einstein: foton nazariyasini ishlab chiqdi (1905). niels bohr: atom modeli va kvant postulatlarini taklif qildi. werner heisenberg: matritsa mexanikasi va noaniqlik prinsipini ishlab chiqdi. erwin schrödinger: schrödinger tenglamasini taklif qildi. paul dirac: kvant elektrodinamikasi va antimateriyaning nazariyasini rivojlantirdi. kino va multfilmlar, [12.12.2024 22:56] falsafiy muammolar schrödinger mushugi tajribasi faqat ilmiy emas, balki falsafiy savollarni ham o‘rtaga qo‘yadi: 1. reallikning tabiati mushuk haqiqatda o‘lganmi yoki tirikmi, yoki u faqat biz o‘lchash qilmaguncha noaniq holatdami? bu savol kvant mexanikasi asosidagi reallikning obyektivligiga bo‘lgan munosabatni sinovdan o‘tkazadi 2. kopenhagen interpretatsiyasi ushbu interpretatsiyaga ko‘ra, kvant tizimlari faqat o‘lchash momentida aniqlanadi. mushukni o‘lchashgacha "tirik va o‘lgan holatlarda bir vaqtning o‘zida" deb qaraladi. 3. ko‘p dunyo interpretatsiyasi hugh everettning ko‘p …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shredinger mushugi"

shredinger mushugi reja 1.shredinger mushugi eksperimenti 2.kvant mexanikasi asoslari 3.shredinger mushugi va reallikning falsafiy muammolari shredinger mushugi eksperimenti kvant mexanikasi doirasidagi eng mashhur fikriy tajribalardan biridir. bu eksperiment kvant mexanikasidagi superpozitiya va o’lchashga oid muhim falsafiy va ilmiy muammo sifatida ervin shredinger tomonidan 1935-yilda taklif qilingan. ushbu eksperiment shredingerning albert enshteyn bilan olib borgan munozaralari jarayonida yuzaga kelgan bo’lib, u kvant mexanikasi ta’sirlaridagi noaniqliklarni ko’rsatishga qaratilgan edi. 1935-yilda shredinger “kvant mexanikasining hozirgi holati” nomli maqolasida ushbu mushuk misolini taklif qilgan. u kvant mexanikasi prinsplari, xususan, superpozitsiya tushunchasi, makroskopik obyektl...

This file contains 7 pages in PDF format (257.9 KB). To download "shredinger mushugi", click the Telegram button on the left.

Tags: shredinger mushugi PDF 7 pages Free download Telegram