xordalilar tipi

DOCX 19 pages 1.9 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mundarija: kirish i bob. xordalilar tipi. 1.1. xordalilar tipining kelib chiqishi, yashash sharoitlari. 1.2. xordalilar tipi vakillari sistematikasi. ii bob. tip vakillariga umumiy tavsif. 2.1. chalaxordalilar kenja tipining tashqi tuzilishi, o’ziga xosliklari. 2.2. lichinkaxordalilar kenja tipiga umumiy tavsif. 2.3. boshskeletsizlar kenja tipi. 2.4. umurtqalilar kenja tipi vakillari. iii bob. xordalilarning umurtqasiz hayvonlar bilan solishtirma tavsifi. 3.1. xordalilar va umurtqasizlar o’rtasidagi o’xshashliklar. 3.2. xordalilar va umurtqasizlar o’rtasidagi farqlar. xulosa . foydalanilgan adabiyotlar. kirish xordalilar tipining mavjudligini mashhur rus zoologi a.o.kovalevskiy asoslab bergan. xordalilar tipi degan nom 1878 yilda bell tomonidan taklif etilgan. xordalilar (chordata) — ikkilamchi ogʻizli hayvonlar tipi. oʻq skeleti — xorda ichak ustida joylashgan. koʻpchilik xordalilar hayoti davomida xorda ustida joylashgan nerv nayi saqlanib qoladi. keyinchalik nerv nayidan bosh miya va orqa miya hosil boʻladi. suvda yashovchi xordalilar xalqumi devoridagi juft jabra yoriqlari hayot davomida saqlanadi. quruqlikda yashovchi oʻpka bilan nafas oladigan xordalilarda jabra yoriqlari ontogenezining boshlangʻich davrlarida boʻladi. …

2 / 19

onlarga nisbatan kam bo’lsada. gavdasining yirik bo'lishi, individlaming murakkab va xilma-xil tuzilganligi, fïziologik va ekologik xususiyatlarining turli tumanligi bilan ulardan keskin farq qiladi. umurtqali hayvonlar inson hayot faoliyatida katta ahamiyatga ega. yovvoyi umurtqali hayvonlar asosan go'shti, terisi, mo'ynasi, yog‘i uchun ovlanadi. yovvoyi umurtqali hayvonlardan uy hayvonlari zotlarini yaxshilash. mahsuldor hayvonlar zotlarini yaratish maqsadida ham foydalaniladi. shuning uchun noyob va yo'qolib borayotgan umurtqali hayvonlar turlarini muhofaza qilish orqali ulami saqlab qolish eng dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. bundan tashqari uy hayvonlarining deyarli hammasi xordalilar tipiga kiradi. uy hayvonlari inson uchun birinchi navbatda sifatli oziq-ovqat manbai hisoblanadi. odamlar qadim zamonlarda ulardan (it, ot, qo‘y, echki va h.k.) o‘z maqsadlarida foydalanib kelishgan. umurtqali hayvonlaming tuzilishi va yashash tar/ini o'rganish ekologiya, genetika. sistematika. qiyosiy anatomiya, fiziologiya. biogeografiya. evolutsion ta'limot va boshqa fanlaming ko'plab muammolarini tushunib olishga va yechimini topishga vordam bcradi. i.bob 1.1 xordalilar tipining kelib chiqishi, yashash sharoiti xordalilar tipiga dengizlarda o`troq holda yoki …

3 / 19

tarqalgan. bu tipga kiradigan hayvonlar suvda, quruqlikda, suvda va quruqlikda, dengiz tublarida qumga ko’milgan holda va havoda hayot kechirishadi. ularning o’q skleti xorda ichak ustida jaylashgan bo’lib, xorda ustidagi nerv nayi saqlanib qoladi va keyinchalik bosh miya va orqa miya hosil bo’lishida ishtirok etadi. xordalilarning yuragi 2-4 bo’lmali bo’ladi. gavdasining oldingi 3 ta bo’g’imlari bo’ylab o’tadigan sigmentlar tuban xordalilarning embrional rivojlanish davrida sezilarli darajada ko’zga tashlanadi. suvda va quruqlikda yashavchilarga baqalar va hakazo, sudralib yuruvchilarga ilonlar, kaltakesaklar va hakazolar kiradi.xordalilarning eng tuban vakili lansetnik hisoblanadi. birinchi bo’lib xorda lansetniklarda paydo bo’lgan. 1.2 xordalilar tipi sistematikasi. xordalilar tipiga 40000 dan (bobrinskiy va bosh., 1966: konstantinov, shatalova. 2004) 47000 tagacha tur (hickman va bosh., 2008: djerzinskiy, vasilev, malaxov, 2013) kiradi va ular quyidagi sistematik guruhlarga bo'linadi: tip. xordalilar - chordata i. kenja tip. chalaxordalilar - hemichordata sinf. ichak bilan nafas oluvchilar - enieropneusta sinf. qanotjabralilar - pterobranchia ii. kenja tip. lichinkaxordalilar - …

4 / 19

- mammalia chalaxordalilar, lichinkaxordalilar va boshskeletsizlar kenja tiplari, odatda tuban xordalilar, umurtqalilar kenja tipi esa yuksak xordalilar deb ataladi. shuningdek, yashashi suv bilan bog'liq umurtqalilar (to'garak og'izlilar. baliqlar va suvda hamda quruqlikda yashovchilar) tuban umurtqalilar. quruqlikda yashovchi umurtqalilar (sudralib yuruvchilar, qushlar va sutemizuvchilar) esa yuksak umurtqalilar deyiladi. umurtqalilar zoologiyasi hayvonot dunyosining faqatgina 1 ta tipini, ya’ni xordalilar (chordata) tipini o’rganadi. bu tip hayvonot olami ichida alohida o’rin tutadi. xordalilar tipi vakillari o’zining yuqori darajada tuzilganligi, turli sharoitlarda yashashga moslashganligi bilan xarakterlanadi. ularni sayyoramizning barcha uchastkalarida uchratish mumkin. ular inson hayotida katta o’rin tutadi, chunki uy hayvonlarining deyarli barchasi xordalilar tipi vakillaridir. ular orasida oziq-ovqat mahsulotlari, jun, teri olinadigan, meditsinada, transport, qo’riqlovchi va sport vositalari sifatida va boshqa maqsadlarda foydalaniladigan turlari oz emas. xordalilar har tomonlama o’rganilgan, chunki inson paydo bo’lgandan buyon dastlab xordali hayvonlar bilan muloqotda bo’lib kelgan. odamlar qadim zamonlardan boshlab itlardan qo’riqchi; ot, eshak, tuya va boshqalardan esa …

5 / 19

ayotgan turlarni muhofaza qilish orqali ularni saqlab qolish eng dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. xordalilarning foydasi bilan bir qatorda zarari ham oz emas. ko’p turlari – yumronqoziq, sichqon, dala sichqonlari qishloq xo’jalik zararkunandalaridir. ko’plari vabo, tulyaremiya, entsefalit, brutsellyoz singari havfli kasalliklarni tarqatuvchilardir.bundan tashqari, xordali hayvonlar turli ilmiy tekshirishlarda asosiy material bo’lib xizmat qiladi (pavlov tajribalari, baqaning kosmosga uchirilishi, belka va strelkaning parvozi va x.k). bundan tashqari ch.darvin ta’limotida ham xordali hayvonlar asosiy materiallardan biri bo’lib xizmat qilgan. rossiyada esa darvinist olimlardan akademik a.n.severtsov (hayvonot dunyosi filogeniyasi) ta’limoti yaratilishida ham asosiy material va kuzatishlarini xordalilar ustida olib bordi. ii bob. tip vakillarining umumiy tavsifi 2.1. chalaxordalilar kenja tipi chalaxordalilar (hemichordata) kenja tipi vakillari tuban tuzilgan ikkilamchi og'izli hayvonlar hisoblanadi. ularning 100 ga yaqin turi ma'lum. dengizlarda yakka holda suv tubidagi loyga ko'milib yoki koloniya bo'lib yashaydi. tanasi bilaterial simmetriyali bo’lib, xartum (bosh qalqoni), yoqacha va gavdadan tashkil topgan. selom bo’shlig’i xartumida bitta, …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xordalilar tipi"

mundarija: kirish i bob. xordalilar tipi. 1.1. xordalilar tipining kelib chiqishi, yashash sharoitlari. 1.2. xordalilar tipi vakillari sistematikasi. ii bob. tip vakillariga umumiy tavsif. 2.1. chalaxordalilar kenja tipining tashqi tuzilishi, o’ziga xosliklari. 2.2. lichinkaxordalilar kenja tipiga umumiy tavsif. 2.3. boshskeletsizlar kenja tipi. 2.4. umurtqalilar kenja tipi vakillari. iii bob. xordalilarning umurtqasiz hayvonlar bilan solishtirma tavsifi. 3.1. xordalilar va umurtqasizlar o’rtasidagi o’xshashliklar. 3.2. xordalilar va umurtqasizlar o’rtasidagi farqlar. xulosa . foydalanilgan adabiyotlar. kirish xordalilar tipining mavjudligini mashhur rus zoologi a.o.kovalevskiy asoslab bergan. xordalilar tipi degan nom 1878 yilda bell tomonidan taklif etilgan. xordalilar (chordata) — ikkil...

This file contains 19 pages in DOCX format (1.9 MB). To download "xordalilar tipi", click the Telegram button on the left.

Tags: xordalilar tipi DOCX 19 pages Free download Telegram