mavzu: tizimlarning tasnifi. 1. tizim tasnifi. 2. tizimlarni tashkil qilish.

DOCX 1 page 35.6 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.6 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

mavzu: tizimlarning tasnifi. 1. tizim tasnifi. 2. tizimlarni tashkil qilish. tizim tushunchasi va uning turli ta’riflari tizim tushunchasi juda xam keng tarqalgan termin boʻlib, juda xam koʻp ma’noni anglatadi. koʻp xollarda texnika vositalari va dasturlari yigindisiga "tizim" deb ataladi. tizim tushunchasiga "axborot" soʻzini qoʻshsak u xolda "tizimning" yaratilish maqsadi va ishlash prinsipi tushuniladi. axborot tizimi foydalanuvchilarga istalgan muhitdagi axborotlarni saqlash, qayta ishlash, qidirish imkonini yaratadi. informatikada "tizim" tushunchasi koʻproq texnik vositalar va dasturlar toʻplamiga nisbatan ishlatiladi. kompyuterning texnik qismini "tizim" deb tasavvur etish mumkin. xuddi shunday hisobotlarni tayyorlash va elektron hujjatlar oqimini boshqarish kabi amaliy vazifalarni echish uchun moʻljallangan dasturlar toʻplamini ham "tizim" deb hisoblash mumkin. xoʻsh, bunday vaziyatda "bu axborotlardan qanday foydalanish kerak.?" degan tabiiy savol koʻndalang turadi. bunday savolga javob berishda malum ketma-ketlikda ish yuritishimiz lozim boʻladi. shuning uchun ishni axborotlarni olish, ularni saqlash va bir joydan boshqa joyga uzatish, xullas, axborot tizimlardan boshlaymiz. belgilangan maqsadga erishish uchun …

2 / 1

izimlar. aralash tizimlar - ta’biy va sun’iy tizimlarni oʻz ichiga oladi. ergonomik tizimlar — bu, «mashina — inson- operator» majmui. biotexnik tizimlar — tirik organizmlar va texnik qurilmalar kiradigan tizimlardir. tashkiliy tizimlar — bu, zaruriy vositalar bilan jixozlangan kishilar jamoasidan tashkil topgan tizimlar sanaladi. 2.tizimlarning faoliyatini va rivojlanishini xarakterlovchi asosiy tushunchalar. bugungi axborotlashgan jamiyatning har bir a‟zosining axborotga bo„lgan ehtiyoji, uning rivojlanishi, aniqligi, tezligi, sifati va boshqa hususiyatlariga bo„lgan talabi ortib bormoqda. ushbu talab va ehtiyojdan kelib chiqib, axborot texnologiyalari, ularni qo„llash va foydalanish tizimlari kun sayin rivojlanib, hayotga tadbiq qilib kelinmoqda. o’zbekiston respublikasidagi ta‟lim sohasida olib borilayotgan islohotlar, axborot tizimlari va texnologiyalarining rivojlanishi yo„lidagi joriy etilayotgan yangiliklar bizning ushba “axborot tizimlari” fanining mazmunini yangilashga ham turki bo’lmoqda. mazkur fanni zamonaviy axborot va pedagogik texnorlogiyalar asosida o’qitish uning bugnungi kun bilan bilan hamnafas kadrlarni chiqarishning muhim omilidir. ushbu fanning rivojlanishi – barcha fan va sohalarning rivojlanishiga, ularninig bog„liq ravishda ishlashiga, …

3 / 1

di. boshqacha qilib aytganda, “maqsad ob’ekt ichida dasturlanmagan”. murakkab tizim – bog‘langan elementlardan tashkil topgan va maqsadga intilayotgan ob’ektdir. bu ta’rif faqat murakkab tizimlarni o‘zida qamrab oladi. masalan, toshkent davlat yuridik universiteti oliy ma’lumotli yuridik kadrlarni tayyorlash tizimi sifatida quyidagi bir biri bilan bog‘liq bo‘lgan va ierarxik tuzilma orqali bog‘langan elementlardan tashkil topgan: rektor, prorektorlar, kafedralar, talabalar va h.k. bu tizim quyidagi maqsadga intiladi - yuqori malakali kadrlarni tayyorlash, ya’ni, boshqacha qilib aytganda, “ob’ekt miqyosida maqsad dasturlangan”.har qanday murakkab tizim quyidagi to‘rtta tushuncha orqali ifodalanadi: sub’ekt, ob’ekt, muammo (masala) va tezaurus. sub’ekt deb ob’ektning iste’molchisiga aytiladi. masalan, avtomobilni ob’ekt, xaydovchisini esa sub’ekt desa bo‘ladi. universitetning sub’ekti – jamiyat, chunki universitet o‘z faoliyati bilan jamiyatga naf keltiradi. sub’ekt ba’zi tizimlarda ajralmas, ba’zilarida esa ajralgan bo‘lishi mumkin. agar sub’ekt va ob’ekt ajralmas bo‘lib tizimni shakllantirishsa va uning tashqi muhiti umuman inobatga olinmasa, bunday tizim yopiq tizim deyiladi. agar tashqi muhit tizim holatiga …

4 / 1

haza ko‘rinishida bildirilgan tanqidiy munosabati. masalan, sub’ekt ob’ekt tomonidan keltirilayotgan naf bilan qoniqmaydigan bo‘lsa, ob’ektga nisbatan tanqidiy munosabat bildiradi, ya’ni ob’ekt bilan bog‘liq bo‘lgan muammoni ko‘taradi. tezaurus – quyi ob’ektlar, sub’ekt va ob’ekt orasidagi munosabatlarni maxsus belgilar bilan ifodalash va ular yordamida muammoni yechish maqsadida qo‘llanadigan til. agar sub’ekt va ob’ekt ajralmas bo‘lib tizimni shakllantirishsa va uning tashqi muhiti umuman inobatga olinmasa, bunday tizim yopiq tizim deyiladi. agar tashqi muhit tizim holatiga ta’sir qilsa va bu hol inobatga olinsa, u holda ochiq tizim haqida so‘z gapirsa bo‘ladi. lyudvig fon bertalanfi6 (1901–1972) murakkab tizimlar nazariyasiga birinchi bo‘lib asos soldi. u murakkab tizimlarning umumiy hususiyatlarini ta’riflashga muvaffaq bo‘ldi. u sodda va murakkab tizimlar hususiyatlarini alohida o‘rganib chiqdi. u sodda tizimlar tashqi muhitga nisbatan yopiq bo‘lishi va, aksincha, murakkab tizimlarning tashqi muhitga nisbatan ochiq ekanligini ko‘rsatib bera oldi. tashqi muhit bilan aloqa qilish bo‘yicha tizimlar ochiq va yopiq bo‘ladi. masalan, universitet – ochiq …

5 / 1

anadi. ularga quyidagilar taalluqli: 1. yaxlitlik, bu eng avvalo, iqtisodiy tizim komponentlarining o‘zaro bog‘liqligini anglatadi, bunda tizim komponentlaridan birining o‘zgarishi uning boshqa komponentlariga ham ta’sir ko‘rsatadi va butun tizimning o‘zgarishiga olib keladi. masalan, ishlab chiqarish vositalarining almashtirilishi natijasida muvofiq ravishda ishlab chiqarish munosabatlari va butun tizim ham o‘zgaradi. 2. ierarxiylik. bu har bir tizim yanada yuqoriroq tartibning elementi sifatida qaralishi mumkinligini bildiradi. masalan, o‘zbekistonning o‘tish iqtisodiyoti, jahon tizimining elementlaridan biri sifatida ko‘rilishi mumkin. 3. integrativlik, bu tizim o‘z elementlarida mavjud bo‘lmagan xususiyatlarga egaligini anglatadi (masalan, har biri o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lgan ishlab chiqaruvchilarning ma’lum miqdori mavjud bo‘lgandagina mumkin bo‘ladigan mehnat taqsimoti). bog‘liqlik (kommunikativlik) hususiyati. murakkab tizimdagi elementlar bir biri bilan har hil munosabatlarda bo‘lishadi. agar ba’zi elementlar alohida bo‘lib qolib, ularning boshqa elementlar bilan bog‘liqligi aniqlanmasa, tizim haqidagi ma’lumot to‘liq bo‘lmaydi. agar har bir elementning boshqa elementlar bilan bog‘liqligi to‘g‘risidagi ma’lumot to‘liq aniqlansa, u holda tizim deterministik deb nomlanadi. …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mavzu: tizimlarning tasnifi. 1. tizim tasnifi. 2. tizimlarni tashkil qilish."

mavzu: tizimlarning tasnifi. 1. tizim tasnifi. 2. tizimlarni tashkil qilish. tizim tushunchasi va uning turli ta’riflari tizim tushunchasi juda xam keng tarqalgan termin boʻlib, juda xam koʻp ma’noni anglatadi. koʻp xollarda texnika vositalari va dasturlari yigindisiga "tizim" deb ataladi. tizim tushunchasiga "axborot" soʻzini qoʻshsak u xolda "tizimning" yaratilish maqsadi va ishlash prinsipi tushuniladi. axborot tizimi foydalanuvchilarga istalgan muhitdagi axborotlarni saqlash, qayta ishlash, qidirish imkonini yaratadi. informatikada "tizim" tushunchasi koʻproq texnik vositalar va dasturlar toʻplamiga nisbatan ishlatiladi. kompyuterning texnik qismini "tizim" deb tasavvur etish mumkin. xuddi shunday hisobotlarni tayyorlash va elektron hujjatlar oqimini boshqarish kabi amaliy vazifalarni ...

This file contains 1 page in DOCX format (35.6 KB). To download "mavzu: tizimlarning tasnifi. 1. tizim tasnifi. 2. tizimlarni tashkil qilish.", click the Telegram button on the left.

Tags: mavzu: tizimlarning tasnifi. 1.… DOCX 1 page Free download Telegram