антропоген омилларни флора ва ўсимликлар қопламига таъсири

DOC 459.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1476615678_65690.doc антропоген омилларни флора ва ўсимликлар қопламига таъсири антропоген омил деб инсоннинг ҳаѐт ва мехнат фаолияти туфайли содир бўладиган ва атроф-мух.итга кўрсатадиган салбий таъсирига айтилади. антропоген омиллар жамият фаолиятининг бир кўриниши, шакли бўлиб, у табиатни, тирик мавжудотлар ҳаѐт кечирадиган муҳитни ўзгаришига олиб келади, бевосита улардагн ҳаѐт тарзига таъсир қилади. инсон ўз эволюцияси жараѐнида даставвал ов билан шуғулланиб. ҳайвонларни ўлдирган, ўсимлик мевалари ва илдизларини териш билан шуғулланган. кейинчалик эса қишлок хўжалиги билан шуғулланган, саноат ва транспорт воситаларидан кенг равишда фойдаланиб, планетамиз табиатини ўзгартириб юборди. ҳозирги вақтга келиб инсон фаолиятининг бундай салбий таъсири яъни антропоген омиллар кўнгилсиз ҳолларга олиб келмокда, уларнинг таъсир доираси мислсиз равишда ортиб бормоқда. кўпчилик ҳолатларда инсон атроф-мухитга абиотик омилларнинг ўзгартирилиши ҳамда биотик боғланишлар орқали таъсир этади. шунга карамасдан в.и.вернадскийнинг таъбири билан айтганда инсон омили энг кучли бўлиб, ер юзини ҳолатини ва кўринишини ўзгартириб юборадиган қувватга эга. ҳозирги вақтда инсон фаолияти атроф-мухитга шунчалик даражада салбий таъсир кўрсатадики, бу таъсирот …

елади. а.п.шенников (1959) инсон томонидан ўсимликларга кўрсатиладиган таъсирни икки хилга бўлади: бевосита (ўсимликларни териш, ўриш, кесиш. қуйдириш) ва билвосита (ерга ишлов бериш, суғориш, ҳаво, сув тупроқни ифлослантириш ва бошқалар). бундай чегаралаш, албатта шартли равишда, аслида олганда антропоген омилларнинг ўсимликларга бўлган таъсири кўп ва хилма-хил. саноат ботаникаси (1980) китобининг авторлари антропоген омилларнинг таъсир этиш шаклларини қуйидагича белгилашади (расм 1). расм i. ҳар хил категорияли антропоген омиларнинг таъсир доираси. марказий осиѐ, жумладан ўзбекистонда антропогеи омилларнинг ўсимликлар қоплами ва флорага таъсири хилма-хил: қўриқ ва бўз ерларни ўзлаштирилиши, маданий агроценозларни ҳосил қилиш, дарахт ва буталарни кесиб юборилиши, ўсимликларни куйдириб юбориш, мол боқиш, пичан ўриш, ўсимликларни экиб ўстириш, суғориш, чўлланиш ва эрозияга қарши олиб бориладиган тадбирлар, фойдалн турларни интродукция қилиш, бошқа ўсимликларни флорага келиб қўшилиши, шифобахш ва озуқабоп ўсимликларни териб олиш, рекреация, йўл, кўприклар қуриш , трубопр водлар ўтказиш, хўжалик ва саноат корхоналарини қуриш, газ ва электр узаткичларни ўтказиш, антропоген ва ридераль муҳитларни содир этилиши, …

и зарарли оқибатларини тугатишга қаратилган ишлар олиб борилмоқда. экологик мухитни ҳар хил томонга ўзгартирилиши, ўз навбатида, ўсимликларнинг тур таркиби. уларни стуруктураларини ҳам ўзгартириб юборади. юқорида келтирилган монографияда ҳар хил антропоген таъсиротлар. қайсики улар ўсимликлар қопламини у ѐки бу ҳолда ўзгартириб юборадиганлари 5 хилга бўлинади: 1.табиий ўтлоқзорларни ўзгартириб юборадиган; 2.табиий ўсимликлар қопламини агроценозларга айлантириб юборадиган; 3.янги ўсимликлар жамоаларини келтириб чикарадиган: 4.ўсимликлар қопламини бутунлай йўқ бўлишига олиб келадиган; 5.ўсимликлар қопламини тикланишига ва яхшиланишига олиб келадиган. қуйида антропоген омилларнинг ўсимликларга бўлган таъсирини классификацияси келтирилган: № таъсири ўзгариш 1. антропоген омилларнинг таъсири туфайли табиий ўсимлик қопламлари сунъий (аралашма) ҳолатга келади. ўсимлйкларни кесилиши, чорва молларини боқилиши, ѐнғин, шифобахш ва озуқабоп ўсимликларни териб олиниши, тупрок эрозияси. 2. антропоген омилларнинг таъсири туфайли табиий қопламлар маданий ценозларга айланади. ер хайдаш, ўрмон ҳосил қилиш, боғлар ташкил қилиш, рекультивация, интродукиия, табиий яйловларни тубдан яхшилаш тадбирлари. 3.. антропоген омилларнинг таъсири туфайли янги ўсимликлар жамоалари шаклланади. саноат ва махаллий чиқиндиларни тўплаш, саноат …

инг етук геоботаникларидан бири у.а.алланазарованинг илмий раҳбарлигида т.в.овчинникова (1996) табиий омиллар, антропоген чўлланиш, иқлимнинг қурук келиши (аридизаиия) кабилар туфайли қашқадарѐ ҳавзасининг текислик ва тоғолдн худудларида ландшафтлар компонентларини ўзгаришини ўсимликлар қопламини ўзгаришини тадқиқ қилади: бу тадқиқотлар натижасида ўсимликлар қоплами айнан муҳитнинг биоиндикатори эканлигини яққол намоѐн этади. экологик ҳолатни мураккаблашуви, метерологик кўрсаткичларини ўзгаришига нима сабаб бўлмоқда. ҳаммамизга маълум бўлган орол денгизининг қуриб бориши туфайли ѐзги ва қишки ҳарорат амплитудаси кўтарилган. ёзги ҳаво харорат 1.5-2.5° с га кўтарилган ҳолатда, қишки температура 1-2° с га пасайган. бугун орол денгизи хавзасидаги антропоген таъсиротлар туфайли шу нарса маълум бўлдики. чўл ва тоғ зоналаридаги кўп тарқалган ўсимликлар типларининг майдонлари кескин ўзгариб кетди. мисол учун табиий ўсимликлар қоплами ўртача 2 мартага қисқарди, адирларда 1,4 ва яйлов зонада 0,7 мартага камайган. энг мухими ўсимлик қопламларининг тур таркиби, ҳамда уларнинг махсулдорлиги камайиб кетган. мазкур худудлардаги кейреук ва бир йиллик шўрадошларга тегишли ўтлоқзорлар типининг ҳосилдорлиги икки маротабагача камайган. бегона ўт хисобланган …

к ҳолатларда антропоген омилларнинг таъсири натижасида табиий ҳолатдаги ўсимликлар жамоалари орасидаги нектар ажратувчи турлар сонини камайиб, уларни ўрнига бегона ўсимликлар кириб келганини аниқлаганмиз. ғарбий тяньшан тоғ системасининг угом тоғида антропоген омилларнинг таъсири остида асал-ширали ўсимликлардаги бўлган ўзгаришлар қуйида акс эттирилган. жадвал 1. турлар 100 м" даги ўсимликлар сони (дона) турлар миқдорини камайиши турлар миқдорнни кўпайнб бориши 1963 1983 абс. % ziziphora pedicellata 197 134 63 32 сеntaurea squarrosa 59 68 9 15 astragalus schrenicianus 51 39 12 23 glyсyrrhiza glabra 6 9 3 50 meducag tianshchanica 1 0 1 100 сhichorium inthybus 2 0 2 100 жадвал материалларидан маълум бўлишича антропоген таъсирот туфайли зизифоранинг миқдори 197 дан 134 га камайган. ярим бегона ўт сифатидаги дехқонсупургини сони эса 59 тадан 68 тага кўпайган. асал- ширали хисобланган йўнғичқа ва сачратқи ўсимликлари бир икки тупдан иборат бўлган бўлса, кейинчалик (20 йилдан кейин) улар йўқ бўлиб кетишган. асал - ширали ўсимликларга уларни пичан сифатида …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "антропоген омилларни флора ва ўсимликлар қопламига таъсири"

1476615678_65690.doc антропоген омилларни флора ва ўсимликлар қопламига таъсири антропоген омил деб инсоннинг ҳаѐт ва мехнат фаолияти туфайли содир бўладиган ва атроф-мух.итга кўрсатадиган салбий таъсирига айтилади. антропоген омиллар жамият фаолиятининг бир кўриниши, шакли бўлиб, у табиатни, тирик мавжудотлар ҳаѐт кечирадиган муҳитни ўзгаришига олиб келади, бевосита улардагн ҳаѐт тарзига таъсир қилади. инсон ўз эволюцияси жараѐнида даставвал ов билан шуғулланиб. ҳайвонларни ўлдирган, ўсимлик мевалари ва илдизларини териш билан шуғулланган. кейинчалик эса қишлок хўжалиги билан шуғулланган, саноат ва транспорт воситаларидан кенг равишда фойдаланиб, планетамиз табиатини ўзгартириб юборди. ҳозирги вақтга келиб инсон фаолиятининг бундай салбий таъсири яъни антропоген омиллар кўнгилсиз ҳолларга...

DOC format, 459.5 KB. To download "антропоген омилларни флора ва ўсимликлар қопламига таъсири", click the Telegram button on the left.

Tags: антропоген омилларни флора ва ў… DOC Free download Telegram