моллюскалар ёки юмшоқтанлилар типи (mollusca)

ZIP 71.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1473515050_64873.doc моллюскалар ёки юмшоқтанлилар типи (mollusca) режа: 1. моллюскалар типига умумий тавсиф 2. қориноёқлилар синфи 3. икки паллали моллюскалар ёки садафдорлар (bilvalya) синфи 4. денгиз икки паллали чиғаноқли моллюскалари ва аҳамияти 5. бош оғқли моллюскалар синфи 6. моллюскаларининг келиб чиқиши 1. моллюскалар типига умумий тавсиф юмшоқтанлилар ёки моллюскалар тузилиши хусусиятлари билан кўриб ўтилган типлардан кескин фарқ қилади. танаси сигментлашмаган. шу билан бирга тери – мускул халтаси, иккиламчи тана бўшлиғининг мавжудлиги, айириш органларинингг нефридиялар шаклида тузилганлиги ҳамда ривожланиш хусусияти билан булар маълум даражада ҳалқали чувалчангларнинг авлодларига яқин туради. моллюскаларни ўрганадиган фан малакология деб аталади. юз мингдан ортиқ турни ўз ичига олган юмшоқтанлиларнинг жуда катта кўпчилиги денгиз ва чучук сув ҳавзаларининг турли ҳаёт шароитларига лаёқатлашган бўлиб, фақат бир синфнинг бир неча юз туригина қуруқликда яшашга мослашган. моллюскаларнинг танаси бош, тана (“ички органлар қопчиғи”) битта яхши мускуллашган оёқ ва тананинг орқа елка қисмидан махсус искана шаклида ҳосил бўлган ўсимта – мантиядан иборат. деярли …

а ёрдамида нафас олади. яхши ривожланган мускулли юрак – иккиламчи тана бўшлиғи (юрак олди бўшлиғида жойлашиб) ундан тўқималар ва органларга борувчи қон томирлари тарқалган. қон айланиш системаси очиқ. кўпчилиги айрим жинсли; баъзилари икки жинсли (хуноса - гермофрадит). нерв системаси - уч жуфт асосий нерв; бош нерв тугуни, ички органлар ва оёқ тугунларидан таркиб топган. мазкур тугунлар ўзаро туташган. сезув органлари кўз пайпасловчилар, мувозанат органи ва кимёвий сезув органларидан таркиб топган. ҳозирги зоология ситемасига кўра юмшоқ таналилар асосан учта синфга бўлинади. 1. қорин оёқли моллюскалар 2. икки паллалилар 3. бош оёқлилар 2. қориноёқлилар синфи. мазкур моллюскаларнинг танаси қорин томонини эгаллаган таргчармсимон – япалоқлашган, катта мускулли луғут оёқ; тананинг олдинги қисмидаги бош; оёқнинг елка томонида жойлашган турли шаклдаги (кўпинча конуссимон буралган) қаттиқ чиғоноқдан тузилган. гавданинг олдинги қисмида оёқ билан туташган бошида бир жуфт узун ва бир жуфт калта пайпасловчилари бўлади. узун пайпасловчиларининг учида кўзлари бўлади. калтаси ҳид ва тери сезув органи бўлиб …

и қисмидаги мускулли ўсимта (“тил”) нинг устки сатҳи турли шаклидаги қирғичсимон ўсимталар – радула билан қопланган. бу орган овқатни олишга жуда катта аҳамиятга эга. оғиз бўшлиғида сўлак безлари суюқлиги овқат ҳазм қилишга катта ёрдам беради. оғиздан бошланган қизилўнгач ошқозонга туташган. ошқозонга “жигар” суюқлиги ажралиб чиқади. анча узун ичакнинг охирги қисми аналь тешиги орқали мантия бўшлиғининг ён томонига ёки бош томонига очилган. каттагина юрак елка томонидаги юрак олди бўшлиғида (иккиламчи тана бўшлиғида) да жойлашган. юракнинг асосий қисми қоринчадан иборат бўлиб бунга оксидланган қон юрак бўлмасидан ўтади. қоринчадан тарқалган аорто томирлари туқима ва органлар оралиқларига оксидланган қонни тарқатади. танадан тўпланган co2 ли қон эса махсус вена томирлари орқали жабраларга ўтиб, оксидлангач юрак бўлмачаларига ўтади. айириш органи - битта ёки иккита ўзгарган нефридия найчаларидан иборат бўлиб, буларнинг олдинги (қабул этувчи) қисми юрак олди бўшлиғига, пастки учи эса мантия бўшлиғига очилади. гонадаларни (уруғдон ва тухумдон) юрак олди бўшлиғи билан туташган иккиламчи тана бўшлиғи – …

. шу тариқа қиш давомида хозон, тош тагида қишни ўтказади. қўлай шароит туғилганда (март - апрель) у уйғонади ва актив ҳаёт кечира бошлайди. дала шилиққурти бутун умри давомида экинларга зарар етказибгина қолмай, балки унинг танасида қорамоллар паразити – сўрғичлиларнинг личинкалари ривожланади. 3.икки паллали моллюскалар ёки садафдорлар (bilvalya) синфи ҳаммаси икки томони япалоқлашган тарози икки палласига ўхшаш иккита чиғоноқ билан қопланган, содда бош йўқолган, мантия бўшлиғида варақчасимон жабралар бор (бу “сифон” дейилади) бу ташқари билан туташади. (махсус найча) мазкур ўзгариш – икки паллалиларнинг ҳамма авлодларини сув тубида ёки сув тубидаги бирор нарсага ёпишиб ёки қум (балчиқ) ни ёриб кам ҳаракат ҳолда ҳаёт кечириши туфайли содир бўлган. 51 мингдан ортиқроқ турни ўз ичига олувчи бу ҳайвонлар океан, денгизлар, чучук сув ҳавзаларининг тубида яшашга лаёқатлашган. баъзиларининг узунлиги 1,5 м (200 кг оғирликдаги) катта формалари билан бир қаторда 1 см ли майда турлари учрайди. (10 – 15 см ли). чучук сув ҳавзаларида кўп тарқалган …

) томонида оғиз тешиги унинг ён томонида эса икки жуфт оғиз олди пайпаслагичлари жойлашган. овқат ҳазм қилиш – оғиздан бошланган калта қизилўнгач – мускулли ошқазон билан туташган. ичаги жуда узун ҳатто оёғигача. қон айланиш системаси – елка томонидаги иккиламчи тана бўшлиғи юрак олди бўшлиғидаги брак ва тўқималар ҳамда жабраларда жойлашган қон томирларидан таркиб топган. жабраларда оксидланган қон иккита юрак бўлмаларида қуйилиб ундан юрак қоринчага ўтади ва томир орқали тўқималарга тарқалади. айириш системаси – юрак олди қисмга очилган битта бўйрак найчасининг йўли мантия бўшлиғига очилган. у мазкур бўшлиқдан сийдик ажратиб чиқаради. нерв системаси – бир жуфт бош нерв тугуни, бир жуфт ички органлар нерв тугуни ва жуфт оёқ нерв тугунидан таркиб топган. сезув органлари яхши ривожланмаган. кўз йўқ, мувозанат органи оёқнинг учида жойлашган. жинсий органлари: айрим жинсли, уруғдон ва тухумдонлар узум бошига ўхшаб тузилган бир жуфт органлар бўлиб, булар ичак қатламларининг орасида жойлашган. буларнинг бир жуфт йўллари мантия бўшлиғига очилган. кўпайиши …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "моллюскалар ёки юмшоқтанлилар типи (mollusca)"

1473515050_64873.doc моллюскалар ёки юмшоқтанлилар типи (mollusca) режа: 1. моллюскалар типига умумий тавсиф 2. қориноёқлилар синфи 3. икки паллали моллюскалар ёки садафдорлар (bilvalya) синфи 4. денгиз икки паллали чиғаноқли моллюскалари ва аҳамияти 5. бош оғқли моллюскалар синфи 6. моллюскаларининг келиб чиқиши 1. моллюскалар типига умумий тавсиф юмшоқтанлилар ёки моллюскалар тузилиши хусусиятлари билан кўриб ўтилган типлардан кескин фарқ қилади. танаси сигментлашмаган. шу билан бирга тери – мускул халтаси, иккиламчи тана бўшлиғининг мавжудлиги, айириш органларинингг нефридиялар шаклида тузилганлиги ҳамда ривожланиш хусусияти билан булар маълум даражада ҳалқали чувалчангларнинг авлодларига яқин туради. моллюскаларни ўрганадиган фан малакология деб аталади. юз мингдан ортиқ турни ўз ичига...

ZIP format, 71.0 KB. To download "моллюскалар ёки юмшоқтанлилар типи (mollusca)", click the Telegram button on the left.

Tags: моллюскалар ёки юмшоқтанлилар т… ZIP Free download Telegram