odam va hayvonlarda parazitlik qiluvchi hasharotlar

ZIP 878.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1493890748_68224.docx odam va hayvonlarda parazitlik qiluvchi hasharotlar reja; 1. hasharotlar (insecta) sinfi 2. burgalar (aphaniptera) turkumiga 3. kalta mo'ylovli doira chokli ikki qanotlilar (brachvcera-cyclorrhapha) kenja turkumi. 4. burun-halqum bo'kalari (oestridae) oilasi hasharotlar (insecta) sinfi vakillari yer yuzida juda keng tarqalgan bo'lib, xilma-xil tabiiy sharoitlarda hayot kechirishga moslashgan. hasharotlar - umurtqasiz hayvonlarning bo‘g‘imoyoqlilar (arthropoda) tipi, traxеyalilar (tracheata) kеnja tipi, hasharotlar (insecta) yoki olti oyoqlilar (hexapoda) sinfiga mansubdir. hasharot turlari tabiatda juda kеng tarqalgan va ular turlicha tuzilishga ega. hozirgi vaqtda yer yuzida hasharotlarning 1,5-2 mln. atrofida turlari borligi ma’lum. mutaxassislarning fikricha yer yuzida hasharotlarning 3-4 mln. va hatto 8- 10 mln. ga yaqin turlari bor deb faraz qilinadi. chunki kam o‘rganilgan tropik mamlakatlardan har yili hasharotlarning 7-8 mingga yaqin yangi turlari topilib turadi. mdh da hasharotlarning 100 ming turi, o‘zbekistonda esa ularning 23 ming-dan ortiq turi aniqlangan. umuman hasharotlarning turlari va soni qolgan hamma hayvon va o‘simlik turlarini qo‘shib hisoblagandan ham …

zg’atuvchilarini yuqtiruvchilari ham, insonga va xalq xo’jaligiga foyda keltiruvchi turlari ham mavjud. hashoratlarning ko’pchiliga gulli o'simliklarni changlatuvchi, bir qancha hayvonlarning asosiy ozig'i, hayvonlarning murdalari bilan oziqlanuvchi nekrofaglari (o'laksaxo'rlar) va go'ngxo'r-kaprofaglari bo’lib, tabiiy sanitarlar vazifasini bajaradi. go'ngxo'r hasharotlar hayvonlarning go'ngini parchalab, uning chirishiga, ya'ni tuproq hosil bo'lishiga yordam beradi. hasharotlardan olinadigan mahsulotlar inson uchun oziq va kiyim-kechak, farmatsevtika va bo'yoqchilik sanoati uchun zarur xomashyo hisoblanadi. shuning bilan bir qatorda, hasharotlar orasida tirik o'simlik to'qimalari bilan oziqlanib, qishloq xo'jalik ekinlari va bog'larga katta zarar keltiruvchi turlari ham anchagina. hasharotlardan burgalar, bitlar, ko'pchilik ikki qanotlilar (chivinlar, iskabtoparlar, pashshalar) va ayrim qadalalar qon so'rib, odam va hayvonlarni bezovta qiladi; hayvonlarning mahsuldorligini keskin kamayib ketishiga sabab bo'ladi. parazit hasharotlar kasallik tarqatuvchilar sifatida ayniqsa katta ziyon yetkazadi. ulardan bir guruhi (chivinlar, moshkarlar, iskabtoparlar, qonso'ruvchi pashshalar) kasallik ko'zg'atuvchi mikroorganizmlarni og'iz organlari orqali yuqtirsa, boshqalari (bitlar, burgalar, pashshalar) so'lagi, axlati yoki boshqa iflosliklari orqali yuqtiradi. bezgak chivinlari odamlarga …

sog’ligiga jiddiy ziyon yetkazadi. shu sababli hashoratlarni o’rganish nazariy va amaliy jihatidan muhim ahamiyatga ega. zoologiyaning hashoratlarni o’rganuvchi bo’limi - entomologiya deb ataladi. quyida mahsuldor hayvonlar va odamlarda parazitlik qiluvchi hasharotlar to'g'risida ma'lumotlar keltiriladi. parxo'rlar (mallophaga) turkumi vakillari qanotsiz, mayda yassi hashoratlar bo’lib, parrandalar va sut emizuvchilarda parazitlik qilib hayot kechiradi. parxo'rlarning boshi yirik, ko’krak qismi juda keng, ko'zlari o'z navbatida reduksiyaga uchragan. og'iz apparati kemiruvchi tipda, parazitlik hayotiga maxsus moslashgan. oyoq panjalari 1-2 bo'g'imdan iborat bo'lib, bitta yoki ikkita "tirnoqcha" bilan tugallanadi. parxo'rlar o'zlarining tuzilishi bilan bir tomondan pichanxo'rlarga o'xshasa, ikkinchi tomondan bitlarga o'xshab ketadi. parxo'rlar patlar, parlar, sochlar, tuklar orasida yoki terida parazitlik qilib hayot kechiradi. teri epidermisi, jun, momiq va par bilan oziqlanadi. ularning ayrim turlari hatto yirik qushlarning og'iz bo'shlig'ida uchrab, ularning endoparazitlariga ayiangan. tuxumlari qopqoqchali bo'lib, patlarga, sochlarga, junlarga yopishib turadi. shunday tuxumlardan tez muddat ichida lichinkalar paydo bo'ladi. lichinkalar o'z tuzilishiga ko'ra voyaga yetganlariga …

hulardan 300 ga yaqin turi sutemizuvchilarda, qolganlari esa qushlarda parazitlik qiladi. ulardan taxminan 400 ga yaqin turi mdh mamlakatlarida uchrashi qayd qilingan. parxo'rlar turkumi o'z navbatida 2 ta kenja turkumga va bir nechta oilaga bo'linadi. haqiqiy parxo'rlar kenja turkumiga oqish tovuq parxo'rini misol qilib olish mumkin. pat va junxo'rlar kenja turkumiga esa tovuqlarning bosh parxo'ri va kaptar parxo'rini ko'rsatish mumkin. shuningdek, ularga kattaligi 4-5 mm keladigan yirik o'rdak parxo'ri, it, mushuk va boshqa sutemizuvchilarda uchraydigan junxo'rlarni ham ko'rsatish mumkin (98-rasm). parxo’rlar va junxo’rlar tomonidan chaqiriladigan kasalliklar mallofagozlar deb yuritiladi. kimyoviy preparatlardan foydalanib, parxo'rlarga qarshi kurash olib boriladi. bitlar (anoplura) turkumining vakillari faqat sutemizuvchilarda parazitlik qilib yashaydigan qon so'ruvchi ektoparazitlardir. bitlarning 300 ga yaqin turi bor. mdh mamlakatlarida 40 ga yaqin turi uchraydi. o’zbekiston hududida 19 turga oid bitlar turli sut emizuvchilarda parazitlik qiladi. bitlarning tanasi dorzoventral tomonga qarab yassilangan. bosh qismida og'iz apparati, sezgi organlari joylashgan. ko'zlari oddiy, aynmlarida esa …

entida joylashgan. erkaklarining jinsiy teshigi to'qqizinchi seg-mentda joylashgan. demak, bitlarda jinsiy dimorfizm yaqqol ko'rinadi. urug'lanishi ichki, rivojlanishi chala metamorfozli. tuxumdan chiqqan lichinkasi 3 marta tullab, imagoga aylanadi. bitlarning tuxumi sirka deyiladi. bitlar ixtisoslashgan parazitlar hisoblanadi. har bir tur hayvonning o'ziga xos biti bo'ladi. bu turkumga 3 ta oila kiradi: 1. gematopidlar (heamatopidael) oilasi vakillarining ko'zi yo'q, tanasi tukcha-lar bilan qoplangan, faqat quruqlikdagi sutemizuvchilarda (primatlardan tashqari) parazitlik qiladi. fil, ot, cho'chqa, qoramol, quyon va bug'u bitlari shular jumla-siga kiradi (99-rasm). bu bitlar parazitlik qilish bilan birga kuydirgi, cho'chqalarda o'lat kasalligini ham tarqatadi. 2. tikanli bitlar (echinophthiridael) oilasiga faqat dengiz sutemizuvchilarida parazitlik qiladigan bitlar kiradi. ularning tanasi tikanchalarga o'xshagan tukchalar bilan qoplangan bo'ladi. tulenlar burun teshiklarining old qismida tulen biti parazitlik qiladi. 3. pedikulidlar (pediculidae) oilasiga faqat odam va odamsimon maymunlarda parazitlik qiladigan bitlar kiradi. odamda bitlarning 3 turi yashaydi, ya'ni bosh biti, kiyim biti va qov biti uchraydi (100-rasm). qov biti …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "odam va hayvonlarda parazitlik qiluvchi hasharotlar"

1493890748_68224.docx odam va hayvonlarda parazitlik qiluvchi hasharotlar reja; 1. hasharotlar (insecta) sinfi 2. burgalar (aphaniptera) turkumiga 3. kalta mo'ylovli doira chokli ikki qanotlilar (brachvcera-cyclorrhapha) kenja turkumi. 4. burun-halqum bo'kalari (oestridae) oilasi hasharotlar (insecta) sinfi vakillari yer yuzida juda keng tarqalgan bo'lib, xilma-xil tabiiy sharoitlarda hayot kechirishga moslashgan. hasharotlar - umurtqasiz hayvonlarning bo‘g‘imoyoqlilar (arthropoda) tipi, traxеyalilar (tracheata) kеnja tipi, hasharotlar (insecta) yoki olti oyoqlilar (hexapoda) sinfiga mansubdir. hasharot turlari tabiatda juda kеng tarqalgan va ular turlicha tuzilishga ega. hozirgi vaqtda yer yuzida hasharotlarning 1,5-2 mln. atrofida turlari borligi ma’lum. mutaxassislarning fikricha yer yu...

ZIP format, 878.7 KB. To download "odam va hayvonlarda parazitlik qiluvchi hasharotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: odam va hayvonlarda parazitlik … ZIP Free download Telegram