malla suvarak (blatta germanica)

DOCX 21 pages 505.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 505.6 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

36mavzu. malla suvarak (bl atta germanica) tip: arthropoda — bo‘g‘imoyoqlilar. kenja tip: tracheata — traxeya bilan nafas oluvchilar. sinf: insecta — hashoratlar. tur 1. blatta germanica — malla suvarak, kasallik qo‘zg‘atuvchilarning mexanik tashuvchisi. tur 2. cimex lectularius — o‘rin-ko‘rpa qandalasi, ektoparazit. turkum: anoplura — bitlar. tur 1. pediculus capitis — bosh biti, pedikulez qo‘zg‘atuvchisi, qaytalama va toshmali terlama kasalliklar qo‘zg‘atuvchilarining tashuvchisi. tur 2. pediculus vestimenti — kiyim-kechak biti, pedikulez qo‘zg‘atuvchisi, qaytalama va toshmali terlama kasalligining qo‘zg‘atuvchilarining tashuvchisi. tur 3. phthirus pubis — qov biti, ektoparazit. mavzuning mazmuni. traxeyalilar (traheata) kenja tipi. traxeyalilar kenja tipi 2 ta sinfga ajratiladi: 1. ko‘poyoqlilar (miriapoda). 2. hashoratlar (insecta). ko‘p oyoqlilar sinfida ko‘p zaharli turlar (skolopendralar) mavjud. hashoratlar sinfi muhim tibbiyot ahamiyatiga ega. hashoratlar (insecta) sinfi. turlari soni 1 mln ga yaqin. hamma turlar biologik progress holatida. tanasi bosh, ko'krak va qorin qismlaridan tashkil topgan. boshida sezgi a’zolari va murakkab og‘iz apparati joylashadi. og‘iz apparatining …

2 / 21

ivojlangan. sefalizatsiya jarayoni yaxshi ko'rinib turadi. bosh miyasi 3 ta bo‘limga differen- siatsiyalangan. neyrosekretor hujayralar yaxshi rivojlangan. ular tullash jarayonini nazorat qiluvchi bezlar faoliyatini boshqaradi. ko‘p turlarda murakkab ko'zlar rivojlangan, ba’zilari ranglarni ajrata olish xususiyatiga ega. hashoratlarda hulqning murakkab shakllari (nasldan naslga o‘tuvchi instinktlar) va jinsiy dimorfizm yaxshi rivojlangan. rivojlanishi to'liq yoki to‘liqmas metamorfoz yo‘li bilan kechadi. ba’zi turlarida partenogenez kuzatiladi. hashoratlarning tibbiyotdagi ahamiyati. 1. ko‘p turlari infeksion yoki parazitar kasalliklar qo‘z- g‘atuvchilarining mexanik yoki spetsifik tashuvchilari hisoblanadi. 1. ular orasida ektoparazitlar ham, endoparazitlar ham mavjud. 1. hashoratlar sinfi vakillari orasida zaharli turlar ko‘p. suvaraklar (blattoidea) turkumi. qanotli hashoratlar bo‘lib, hamma joyda keng tarqalgan. turlari juda xilma-xil. to'liqmas metamorfoz yo‘li bilan, lichinkalari bir necha marta tullab rivojlanadi. qora suvarak (blatta orientalis) va malla suvarak ( blatta gepmanica) boshqa turlarga nisbatan ko‘proq tarqalgan. malta suvarak (blatta gepmanica) — kasallik qo‘zg‘atuv- chilarining mexartik tashuvchisi. yirik hashoratlar qatoriga kirib, o'lchami ba’zan 3-6 sm …

3 / 21

i hisoblanadi. ular gijjalar tuxumlarini va sodda hayvonlar sistalarini tarqatishda bain katta rol o‘ynaydilar. suvaraklar dissimilatsiya mahsulotlari odamlarda allergik reaksiyalarga ham sabab bo‘lishi mumkin. ular zaharli ximikatlarga o‘ta chidamliligi bilan ajralib turadi. suvaraklar tarqalishi oldini olishda aholi uchun uy-joylarni sifatli qurish, umumiy sanitariya choralarini amalga oshirishga katta e’tibor bermoq zarur. qandalalar ( hemiptera) turkumi o‘rin-ko‘rpa qandalasi (cimex lectularius) — ektoparazit. qandalalar orasida eng ko‘p tarqalgan turlardan biri. hamma joylarda tarqalgan bo'lib, asosan kechasi faol hayot kechiradi. qon so‘ruvchi parazitlar hisoblanadi. qandalalar devorlar yorig'ida, mebellarda, o‘rin-ko‘rpada, gilamlarda va boshqa joylarda yashaydi, odamga asosan kechasi hujum qiladi. tashqi muhit sharoitlariga o‘ta chidamli, bir yilgacha ochlikka chidashi mumkin. ularning og'iz apparati qon so‘rishga moslashgan, sanchib-so'ruvchi tipda tuzilgan (89- rasm). qandalalar to‘liqmas metamorfoz usulida ko'payadi. tuxumdan qulay haroratda (25°c) qon so'ruvchi lichinkalar chiqadi. lichinkalar qulay sharoitlar mavjud bo‘lsa, 28-30 kunda 5 marta tullaganidan keyin yetuk shaklga aylanadi. qandalalar chaqqan joylari chidab bo'lmaydigan darajada qichitadi, …

4 / 21

i; 3—og‘iz apparati. bitlar odamlar va hayvonlarning qanotsiz qon so'ruvchi ektoparazitlaridir. bitlarning 200 dan ortiq turlari ma’lum. bitlar uchun xo‘jayinlarga nisbatan spetsifiklik ma’lum. ular bir turga mansub xo‘jayindan boshqa turga mansub xo‘jayinga o‘tmaydilar. odamda bosh biti (pediculus capitis), kiyim biti (pediculus vestimenti) va qov biti (phthirus pubis) parazitlik qiladi. bosh biti va kiyim-kechak bitlarini ba’zi mutaxassislar bir tur — odam biti (pediculus humanis)ning kenja turlari deb hisoblashadi (90- rasm). bitlar odamning doimiy ektoparazitlari hisoblanadi. ular bir- biridan yashash joyi, morfologik va fiziologik xususiyatlari bilan farqlanadi. eng yirik bitlar (4,5-5 mm gacha) kiyim biti, eng mayda bitlarga esa qov biti kiradi (o‘lchami 1,5 mm). ular 30 kundan (qov biti) 50 kungacha (kiyim biti) yashaydilar. bosh biti va kiyim biti butun hayoti davomida 300 ga yaqin, qov biti esa 50 taga yaqin tuxum qo'yadi. to‘liqmas metamorfoz yo‘li bilan ko'payadi. tuxumdan chiqqan lichinkalar, bir necha marta tullab imagoga aylanadi. bitlarning tibbiyotdagi ahamiyatu ektoparazitlik …

5 / 21

ar ezib yuborilganda gemolimfa yaralarga va tirnalgan joylarga tushishi natijasida spiroxetalar odamga yuqadi. qov biti ektoparazitdir. ularning kasallik qo‘zg‘atuvchilarini odamga yuqtirishi aniqlanmagan. profilaktika choralari. tanani, kiyim-kechaklarni toza tutishga bog‘liq. odamlar ko‘p to‘planadigan joylarning, transport vositalarining sanitariya holatini yaxshi saqlash, bitlar tarqalishini oldini olishda muhim choralar hisoblanadi. bitlar bolalar muassasalarida keng tarqalishi mumkinligini e’tiborga olib, tez-tez bolalarni tibbiyot ko'rigidan o‘tkazib turish lozim. bitlarni yo'qotish uchun maxsus insektitsidlar qo‘shilgan malham moylari, shampunlar, dori preparatlaridan foydalaniladi. mashg‘ulotning maqsadi. yuqorida qayd etilgan hashoratlarning tuzilishini, hayot siklini, kasallik qo‘zg‘atuvchilarining yuqish yo'llarini, ko‘payishini va tibbiyotdagi ahamiyatini, ularga qarshi kurash choralarini o'rganish. mustaqil tayyorlanish uchun topshiriqlar. 1. mavzuni o‘rganing va quyidagi savollarga javob toping. 1. hashoratlar sinfining xarakterli belgilari. 1. suvaraklarning tibbiyotdagi ahamiyati. 1. suvaraklarga qarshi kurash choralari. 1. o‘rin-ko‘rpa qandalasining parazit hayot kechirishga moslashganligi. 1. o‘rin-ko‘rpa qandalasining tibbiyotdagi ahamiyati. 1. har xil turlarga mansub bo‘lgan bitlarning morfologik farqlari. 1. toshmali terlama qo‘zg‘atuvchisi odamga qanday yuqadi? 1. …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "malla suvarak (blatta germanica)"

36mavzu. malla suvarak (bl atta germanica) tip: arthropoda — bo‘g‘imoyoqlilar. kenja tip: tracheata — traxeya bilan nafas oluvchilar. sinf: insecta — hashoratlar. tur 1. blatta germanica — malla suvarak, kasallik qo‘zg‘atuvchilarning mexanik tashuvchisi. tur 2. cimex lectularius — o‘rin-ko‘rpa qandalasi, ektoparazit. turkum: anoplura — bitlar. tur 1. pediculus capitis — bosh biti, pedikulez qo‘zg‘atuvchisi, qaytalama va toshmali terlama kasalliklar qo‘zg‘atuvchilarining tashuvchisi. tur 2. pediculus vestimenti — kiyim-kechak biti, pedikulez qo‘zg‘atuvchisi, qaytalama va toshmali terlama kasalligining qo‘zg‘atuvchilarining tashuvchisi. tur 3. phthirus pubis — qov biti, ektoparazit. mavzuning mazmuni. traxeyalilar (traheata) kenja tipi. traxeyalilar kenja tipi 2 ta sinfga ajratiladi: 1. ko‘p...

This file contains 21 pages in DOCX format (505.6 KB). To download "malla suvarak (blatta germanica)", click the Telegram button on the left.

Tags: malla suvarak (blatta germanica) DOCX 21 pages Free download Telegram