mollyuskalar (mollusca) tipi

ZIP 99.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1546881949_73716.doc mollyuskalar (mollusca) tipi reja: 1. mollyuskalar (mollusca) tipiga umumiy tavsif. 2. aplacophora, xitonlar (polyplacophora) va monoplacophora sinfi vakillari xilma-xilligi. 3. qorinoyoqlilar (gastropoda) sinfi. 4. boshoyoqlilar (cephalopoda) sinfi. 5. ikki pallalilar (bivalvia) sinfi. 6. kurakoyoqli mollyuskalar (scaphopoda) sinfi. 7. mollyuskalar filogeniyasi va evolyutsiyasi. mollyuskalar (mollusca) tipiga umumiy tavsif. mollyuskalar (mollusca) tuzilishi xususiyatlari bilan ko‘rib o‘tilgan tiplardan keskin farq qiladi. tanasi sigmentlashmagan. shu bilan birga teri – muskul xaltasi, ikkilamchi tana bo‘shlig‘ining mavjudligi, ayirish organlariningg nefridiyalar shaklida tuzilganligi hamda rivojlanish xususiyati bilan bular ma’lum darajada halqali chuvalchanglarning avlodlariga yaqin turadi. mollyuskalarni o‘rganadigan fan malakologiya deb ataladi. hozirgi vaqtda mollyuskalarning 100 mingga yaqin turi bor. ayrim manbalarda ularning umumiy soni 50 ming dan 150 ming gacha tebranadi. ma’lumotlarda bunaqa farqning bo‘lishi ko‘pgina holatlarda ayrim turlari bir necha marta qayd etilgan. bundan tashqari ularning 35 mingdan ortiq qazilma turlari aniqlangan. mollyuskalar nihoyatda uzoq evolyutsion tarixga ega. mollyuskalarning bugungacha yaxshi saqlanib qolgan kembriy davri …

iqqa jabralar (yoki o‘pka) va bir qancha ichki organlarining yo‘li ochilgan. boshida og‘iz, paypaslovchilar (teri va hid sezuv organi) ko‘z joylashib, og‘iz bo‘shlig‘ida qirg‘ichsimon o‘simtalar bilan qoplangan “til” bo‘lishi xarakterlidir. terida joylashgan maxsus bezlar shilimshiq modda ajratib turadi. shuning uchun tanasi yumshoq shilimshiqli. ikkilamchi tana bo‘shlig‘i (selom) qisqarib, yurak atrofida va ba’zilarida tuxumdon yoki urug‘don atrofida joylashgan. og‘iz bo‘shlig‘i yoki xalqumga so‘lak bezining yo‘li ochilgan. oshqazon atrofida “jigar” deb ataladigan organ joylashgan. ko‘pchilik turlari jabralar orqali nafas olsa, quruqlikda yashaydiganlari esa mantiya devoriga tutashgan o‘pka yordamida nafas oladi. yaxshi rivojlangan muskulli yurak – ikkilamchi tana bo‘shlig‘i (yurak oldi bo‘shlig‘ida joylashib) undan to‘qimalar va organlarga boruvchi qon tomirlari tarqalgan. qon aylanish sistemasi ochiq. ko‘pchiligi ayrim jinsli; ba’zilari ikki jinsli (xunosa - germofradit). nerv sistemasi - uch juft asosiy nerv; bosh nerv tuguni, ichki organlar va oyoq tugunlaridan tarkib topgan. mazkur tugunlar o‘zaro tutashgan. sezuv organlari ko‘z paypaslovchilar, muvozanat organi va kimyoviy …

siyalashgan. dengiz tubida 200 metrdan 7000 metr chuqurlikkacha uchraydi. substratga chala qo’shilgan holda yashaydi. bioekalogiyasi yaxshi o’rganilmagan. polyplacophora c xitonlar yoki pansirli mollyuskalarni birlashtiradi. suv ostidagi qattiq substratga yopishib yashaydi. chig’anog’i 8 ta yonma - yon joylashgan.yassi plastinkalardan tuzilgan muskulli oyog’i keng va yupqa shaklda. bu substratga maxkam yopishish uchun hizmat qiladi. hozirgi paytda 800 ta turi uchraydi. ichki organlari tuzilishi tipik mollyuskalarga xos. xitonlarni ko’pchilgi toshlarga yopishgan holda yashaydi, suv o’tlari va boshqa organizmlar bilan oziqlanadi. monoplacophorac monoplakoforalar tipik mollyuskalar bo’lib mayda, dengiz yassi mollyuskalaridir. chig‘anog‘i yassi shaklda. kattaligi 3 mm dan 3 sm gacha boradi. o’tmishdan yaqin vaqtgacha ularning kelib chiqishi kembriy davri yotqiziqlardan topilgan qoldiqlaridan malum edi va 1952 –yilgacha bu takson qirilib ketgan deb hisoblanar edi. o’shanda tinch okeanining kosta – rika qirg’oqlaridan okean qa’ridan olingan geonamunalardan 10 ekzemplyar tirik monoplkoforalar topilgan. shundan buyon ularning 20 turi qayd qilingan. detridlar va mikroorganizmlar bilan oziqlanadi. suv tubida …

n tuzilgan. gavdaning oldingi qismida oyoq bilan tutashgan boshida bir juft uzun va bir juft kalta paypaslovchilari bo‘ladi. uzun paypaslovchilarining uchida ko‘zlari bo‘ladi. kaltasi hid va teri sezuv organi bo‘lib xizmat qiladi. boshning ostki qismida og‘iz, uning yon tomonida ikki juft qattiq o‘simta – jag‘lar joylshagan. chig‘onog‘i turli rangda, turli shaklda bo‘lishi mumkin. uning asosiy qismi fosfor qavatidan, ichki qismi sadaf qavatidan iborat. chig‘onoq himoya vazifasini bajaradi. oldingi jabrali qorinoyoqli mollyuskalar tuzilishi. bularning vakillari ko‘pchiligi dengizlarda tarqalgan. bir qancha turlari (tirik tug‘uvchi vivipera va boshqalar) chuchuk suv havzalarida, hatto, nam – quruqlikda uchraydi. mantiya va mantiya bo‘shlig‘i - mantiya tanadan hosil bo‘lgan maxsus iskanasimon o‘simta bo‘lib u faqat yelka tomonida (bir qancha turlarda orqa tomonda) tana bilan mantiya oralig‘ida mantiya bo‘shlig‘i hosil bo‘lgan. og‘iz bo‘shlig‘ining ostki qismidagi muskulli o‘simta (“til”) ning ustki sathi turli shaklidagi qirg‘ichsimon o‘simtalar – radula bilan qoplangan. bu organ ovqatni olishga juda katta ahamiyatga ega. og‘iz …

bo‘shlig‘iga, pastki uchi esa mantiya bo‘shlig‘iga ochiladi. gonadalarni (urug‘don va tuxumdon) yurak oldi bo‘shlig‘i bilan tutashgan ikkilamchi tana bo‘shlig‘i – selom ning ayrim qismida joylashgan. tuxum yo‘li va urug‘ yo‘li mantiya bo‘shlig‘iga ochilgan. markaziy nerv sistemasi – asosan uch juft: bosh – serebral nerv tuguni. visseral (ichki organlar) pedal (oyoq) nerv tugunlari. mazkur tugunlar ikkita nerv halqali – konnektivlar orqali bir – birlari bilan tutashgan. sezuv organlari – asosan bir juft kalta bir juft uzun paypaslovchilar va bir juft yaxshi rivojlangan ko‘zlardan hamda oyoqning ichki qismida joylashgan muvozanat organidan iborat. o‘rchishi va rivojlanishi - dala shilliqqurti germafrodit hayvondir. ular tuxumlarini yerdagi chuqurchalarga qo‘yadi. bir qo‘yishida 5 tadan 50 tagacha oq yumaloq tuxum qo‘yadi. dala shiliqqurti butun umri davomida bir necha marta tuxum qo‘yadi. ikki – uch kundan so‘ng tuxumdan kichkina shilliqqurt chiqadi. qish kelishi bilan dala shilliqqurti gavdasini chig‘onoq ichiga tortib, uning teshigini qotib qolgan shilimshiq modda bilan berkitadi. shu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mollyuskalar (mollusca) tipi"

1546881949_73716.doc mollyuskalar (mollusca) tipi reja: 1. mollyuskalar (mollusca) tipiga umumiy tavsif. 2. aplacophora, xitonlar (polyplacophora) va monoplacophora sinfi vakillari xilma-xilligi. 3. qorinoyoqlilar (gastropoda) sinfi. 4. boshoyoqlilar (cephalopoda) sinfi. 5. ikki pallalilar (bivalvia) sinfi. 6. kurakoyoqli mollyuskalar (scaphopoda) sinfi. 7. mollyuskalar filogeniyasi va evolyutsiyasi. mollyuskalar (mollusca) tipiga umumiy tavsif. mollyuskalar (mollusca) tuzilishi xususiyatlari bilan ko‘rib o‘tilgan tiplardan keskin farq qiladi. tanasi sigmentlashmagan. shu bilan birga teri – muskul xaltasi, ikkilamchi tana bo‘shlig‘ining mavjudligi, ayirish organlariningg nefridiyalar shaklida tuzilganligi hamda rivojlanish xususiyati bilan bular ma’lum darajada halqali chuvalchanglarning a...

ZIP format, 99.5 KB. To download "mollyuskalar (mollusca) tipi", click the Telegram button on the left.

Tags: mollyuskalar (mollusca) tipi ZIP Free download Telegram