mollyuskalar (mollusca) tipi

ZIP 14 pages 99.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 99.5 KB

File type ZIP

Pages 14

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mollyuskalar (mollusca) tipi reja: 1. mollyuskalar (mollusca) tipiga umumiy tavsif. 2. aplacophora, xitonlar (polyplacophora) va monoplacophora sinfi vakillari xilma-xilligi. 3. qorinoyoqlilar (gastropoda) sinfi. 4. boshoyoqlilar (cephalopoda) sinfi. 5. ikki pallalilar (bivalvia) sinfi. 6. kurakoyoqli mollyuskalar (scaphopoda) sinfi. 7. mollyuskalar filogeniyasi va evolyutsiyasi. mollyuskalar (mollusca) tipiga umumiy tavsif. mollyuskalar (mollusca) tuzilishi xususiyatlari bilan koârib oâtilgan tiplardan keskin farq qiladi. tanasi sigmentlashmagan. shu bilan birga teri â muskul xaltasi, ikkilamchi tana boâshligâining mavjudligi, ayirish organlariningg nefridiyalar shaklida tuzilganligi hamda rivojlanish xususiyati bilan bular maâlum darajada halqali chuvalchanglarning avlodlariga yaqin turadi. mollyuskalarni oârganadigan fan malakologiya deb ataladi. hozirgi vaqtda mollyuskalarning 100 mingga yaqin turi bor. ayrim manbalarda ularning umumiy soni 50 ming dan 150 ming gacha tebranadi. maâlumotlarda bunaqa farqning boâlishi koâpgina holatlarda ayrim turlari bir necha marta qayd etilgan. bundan tashqari ularning 35 mingdan ortiq qazilma turlari aniqlangan. mollyuskalar nihoyatda uzoq evolyutsion tarixga ega. mollyuskalarning bugungacha yaxshi saqlanib qolgan kembriy davri yotqiziqlaridan …

2 / 14

hit bilan tutashgan bu boâshliqqa jabralar (yoki oâpka) va bir qancha ichki organlarining yoâli ochilgan. boshida ogâiz, paypaslovchilar (teri va hid sezuv organi) koâz joylashib, ogâiz boâshligâida qirgâichsimon oâsimtalar bilan qoplangan âtilâ boâlishi xarakterlidir. terida joylashgan maxsus bezlar shilimshiq modda ajratib turadi. shuning uchun tanasi yumshoq shilimshiqli. ikkilamchi tana boâshligâi (selom) qisqarib, yurak atrofida va baâzilarida tuxumdon yoki urugâdon atrofida joylashgan. ogâiz boâshligâi yoki xalqumga soâlak bezining yoâli ochilgan. oshqazon atrofida âjigarâ deb ataladigan organ joylashgan. koâpchilik turlari jabralar orqali nafas olsa, quruqlikda yashaydiganlari esa mantiya devoriga tutashgan oâpka yordamida nafas oladi. yaxshi rivojlangan muskulli yurak â ikkilamchi tana boâshligâi (yurak oldi boâshligâida joylashib) undan toâqimalar va organlarga boruvchi qon tomirlari tarqalgan. qon aylanish sistemasi ochiq. koâpchiligi ayrim jinsli; baâzilari ikki jinsli (xunosa - germofradit). nerv sistemasi - uch juft asosiy nerv; bosh nerv tuguni, ichki organlar va oyoq tugunlaridan tarkib topgan. mazkur tugunlar oâzaro tutashgan. sezuv organlari koâz paypaslovchilar, …

3 / 14

.tanasida chigâanoq oârnida ohakli snikula bilan qoplangan. slindirsimon chuvalchangsimon gavdasida oyoqlar reduksiyalashgan. dengiz tubida 200 metrdan 7000 metr chuqurlikkacha uchraydi. substratga chala qoâshilgan holda yashaydi. bioekalogiyasi yaxshi oârganilmagan. polyplacophora c xitonlar yoki pansirli mollyuskalarni birlashtiradi. suv ostidagi qattiq substratga yopishib yashaydi. chigâanogâi 8 ta yonma - yon joylashgan.yassi plastinkalardan tuzilgan muskulli oyogâi keng va yupqa shaklda. bu substratga maxkam yopishish uchun hizmat qiladi. hozirgi paytda 800 ta turi uchraydi. ichki organlari tuzilishi tipik mollyuskalarga xos. xitonlarni koâpchilgi toshlarga yopishgan holda yashaydi, suv oâtlari va boshqa organizmlar bilan oziqlanadi. monoplacophorac monoplakoforalar tipik mollyuskalar boâlib mayda, dengiz yassi mollyuskalaridir. chigâanogâi yassi shaklda. kattaligi 3 mm dan 3 sm gacha boradi. oâtmishdan yaqin vaqtgacha ularning kelib chiqishi kembriy davri yotqiziqlardan topilgan qoldiqlaridan malum edi va 1952 âyilgacha bu takson qirilib ketgan deb hisoblanar edi. oâshanda tinch okeanining kosta â rika qirgâoqlaridan okean qaâridan olingan geonamunalardan 10 ekzemplyar tirik monoplkoforalar topilgan. shundan buyon ularning …

4 / 14

muskulli lugâut oyoq; tananing oldingi qismidagi bosh; oyoqning yelka tomonida joylashgan turli shakldagi (koâpincha konussimon buralgan) qattiq chigâonoqdan tuzilgan. gavdaning oldingi qismida oyoq bilan tutashgan boshida bir juft uzun va bir juft kalta paypaslovchilari boâladi. uzun paypaslovchilarining uchida koâzlari boâladi. kaltasi hid va teri sezuv organi boâlib xizmat qiladi. boshning ostki qismida ogâiz, uning yon tomonida ikki juft qattiq oâsimta â jagâlar joylshagan. chigâonogâi turli rangda, turli shaklda boâlishi mumkin. uning asosiy qismi fosfor qavatidan, ichki qismi sadaf qavatidan iborat. chigâonoq himoya vazifasini bajaradi. oldingi jabrali qorinoyoqli mollyuskalar tuzilishi. bularning vakillari koâpchiligi dengizlarda tarqalgan. bir qancha turlari (tirik tugâuvchi vivipera va boshqalar) chuchuk suv havzalarida, hatto, nam â quruqlikda uchraydi. mantiya va mantiya boâshligâi - mantiya tanadan hosil boâlgan maxsus iskanasimon oâsimta boâlib u faqat yelka tomonida (bir qancha turlarda orqa tomonda) tana bilan mantiya oraligâida mantiya boâshligâi hosil boâlgan. ogâiz boâshligâining ostki qismidagi muskulli oâsimta (âtilâ) ning ustki sathi …

5 / 14

di. tanadan toâplangan co2 li qon esa maxsus vena tomirlari orqali jabralarga oâtib, oksidlangach yurak boâlmachalariga oâtadi. ayirish organi - bitta yoki ikkita oâzgargan nefridiya naychalaridan iborat boâlib, bularning oldingi (qabul etuvchi) qismi yurak oldi boâshligâiga, pastki uchi esa mantiya boâshligâiga ochiladi. gonadalarni (urugâdon va tuxumdon) yurak oldi boâshligâi bilan tutashgan ikkilamchi tana boâshligâi â selom ning ayrim qismida joylashgan. tuxum yoâli va urugâ yoâli mantiya boâshligâiga ochilgan. markaziy nerv sistemasi â asosan uch juft: bosh â serebral nerv tuguni. visseral (ichki organlar) pedal (oyoq) nerv tugunlari. mazkur tugunlar ikkita nerv halqali â konnektivlar orqali bir â birlari bilan tutashgan. sezuv organlari â asosan bir juft kalta bir juft uzun paypaslovchilar va bir juft yaxshi rivojlangan koâzlardan hamda oyoqning ichki qismida joylashgan muvozanat organidan iborat. oârchishi va rivojlanishi - dala shilliqqurti germafrodit hayvondir. ular tuxumlarini yerdagi chuqurchalarga qoâyadi. bir qoâyishida 5 tadan 50 tagacha oq yumaloq tuxum qoâyadi. dala shiliqqurti …

6 / 14

y nom berilgan bu sinfning avlodlari harakatchan. yirtqich hayvonlar boâlib, dengiz va okeanlarning sohil zonasidan tortib, to 5 â 8 ming mm. chuqurlikkacha keng tarqalgan. ularda tana, bosh, mantiya boâshligâi va yuqorida aytilgan oyoqlar yaxshi rivojlangan. chigâonoq baâzi eng qadimgilarida saqlanib qolgan boâlib, koâpchiligida qoldiqqa aylangan. qon aylanish sistemasi âyopiqâ qoni koâk tusda boâladi. ikkilamchi tana boâshligâi yaxshi rivojlangan. oyoqlarining ichki tomonidan bir necha qator soârgâichlar (yopishish organlari) boâlib, bular ovni ushlashda katta yordam beradi. sezuv organlari juda yaxshi rivojlangan. koâzi katta. bosh oyoqlilarning nerv sistemasi markazlashib âmiyaga aylanganâ â miyaâ maxsus togâay qobigâi bilan himoyalangan. umurtqasizlarda togâay toâqimasi faqat shularda rivojlangan. ayrim jinsli, lichinkasiz rivojlanadi. kalmarning tuzilishi va hayoti - dengizning ochiq pelagial zonasida suzib yurib hayot kechiruvchi kalmar bosh oyoqlilarning eng koâp tarqalgan avlodlaridandir. uning tanasi choâziq va suyrilashgan. bosh tomonida oânta oyoqlari (bulardan bir jufti juda uzun boâlib, ovlashga xizmat qiladi), boshning yon tomonida kattagina bir juft …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mollyuskalar (mollusca) tipi"

mollyuskalar (mollusca) tipi reja: 1. mollyuskalar (mollusca) tipiga umumiy tavsif. 2. aplacophora, xitonlar (polyplacophora) va monoplacophora sinfi vakillari xilma-xilligi. 3. qorinoyoqlilar (gastropoda) sinfi. 4. boshoyoqlilar (cephalopoda) sinfi. 5. ikki pallalilar (bivalvia) sinfi. 6. kurakoyoqli mollyuskalar (scaphopoda) sinfi. 7. mollyuskalar filogeniyasi va evolyutsiyasi. mollyuskalar (mollusca) tipiga umumiy tavsif. mollyuskalar (mollusca) tuzilishi xususiyatlari bilan koârib oâtilgan tiplardan keskin farq qiladi. tanasi sigmentlashmagan. shu bilan birga teri â muskul xaltasi, ikkilamchi tana boâshligâining mavjudligi, ayirish organlariningg nefridiyalar shaklida tuzilganligi hamda rivojlanish xususiyati bilan bular maâlum darajada halqali chuvalchanglarning avlodlarig...

This file contains 14 pages in ZIP format (99.5 KB). To download "mollyuskalar (mollusca) tipi", click the Telegram button on the left.

Tags: mollyuskalar (mollusca) tipi ZIP 14 pages Free download Telegram