termodinamika asoslari

ZIP 7 sahifa 56,5 KB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 56,5 KB

Fayl turi ZIP

Sahifalar 7

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

1407814141_58544.doc 15 , 273 9 3 - ° ra т 8 , 1 32 - ° j t r t ° 4 9 ) 15 , 273 9 5 ( 8 , 0 - - ° ra т ) 32 ( 9 4 - ° j t n m v v = 1 n r = = v m n n n 2 1 2 1 t t p р = 2 1 2 1 t t v v = n n n n 2 1 1 1 1 2 1 1 yoki р р р р × = = n n n n 2 1 2 1 2 1 2 1 yoki t t t t n n n n = = n 2 1 2 2 1 1 t t р р n n = yoki 2 2 2 1 1 1 const t р const t р …

2 / 7

shga imkon beradi. termodinamikaning tuzilish printsipi juda sodda. termodinamika asosiga tajriba yo‘li bilan aniqlangan ikkita asosiy qonun qo‘yilgan. termodinamikaning birinchi qonuni energiya aylanish jarayonlarining miqdoriy tomonini tavsiflaydi, ikkinchi qonuni esa fizikaviy tizimlarda sodir bo‘ladigan jarayonlarning sifat tomonini (yo‘nalganligini) belgilaydi. faqat shu ikkita qonundan foydalanib, qat’iy deduktsiya uslubi yordamida termodinamikaning barcha asosiy xulosalarini chiqarish mumkin. 2. holat parametrlari moddalar, odatda, quyidagi uchta asosiy holatning bittasida bo‘ladi: gaz, suyuqlik va qattiq jism ko‘rinishida. plazma deb ataluvchi ionlangan gazni ba’zan moddaning to‘rtinchi holatidan iborat deb hisoblaydilar. bitta jismni o‘zi turli sharoitlarda turli holatlarda bo‘lishi mumkinligi muqarrardir. tekshirilayotgan jism berilgan o‘zgarmas sharoitlarda har doim bitta holatdagina bo‘ladi, masalan, suv atmosfera bosimi va 200(s temperaturada faqat bug‘ ko‘rinishida bo‘ladi. tekshirilayotgan modda holatini aniqlash uchun modda holatining holat parametrlari deb yuritiladigan qulay tavsifnomalari kiritiladi. moddaning xossasi intensiv va ekstensiv bo‘lishi mumkin. tizimdagi modda miqdoriga bog‘liq bo‘lmagan xossalar intensiv xossalar deb aytiladi (bosim, temperatura va boshqalar). modda …

3 / 7

iqlikning faqat ko‘proq qizdirilgan jismdan kamroq qizdirilgan jismgagina, ya’ni yuqori temperaturali jismdan past temperaturali jismga o‘tishi tajribadan juda yaxshi ma’lum. shunday qilib, jismlar temperaturasi bu jismlar orasida issiqlikning o‘z-o‘zidan o‘tishi mumkin bo‘lgan yo‘nalishni aniqlaydi. temperatura, masalan, termometrlar yordamida o‘lchanadi. temperaturani o‘lchash uchun foydalaniladigan har qanday asbob qat’iy belgilangan temperatura shkalasiga muvofiq graduslarga bo‘lingan bo‘lishi kerak. hozir turli temperatura shkalalari – selsiy, farangeyt, reomyur va renkin shkalalaridan foydalaniladi. bu shkalalar orasidagi nisbat 1- jadvalda keltirilgan. termodinamikaviy tadqiqotlarda 1848 yilda buyuk ingliz olimi kelvin taklif etgan shkaladan foydalaniladi. kelvin shkalasining noli sifatida ideal gaz molekulalarining tartibsiz harakati to‘xtaydigan temperatura qabul qilingan: bu temperatura absolyut nolp deyiladi. absolyut nolp selpsiy shkalasi bo‘yicha – 273,15(s temperaturaga muvofiq keladi. kelvin shkalasi bo‘yicha hisoblanadigan temperatura doimo musbat bo‘ladi. u absolyut temperatura yoki kelvin bo‘yicha temperatura deyiladi va k bilan belgilanadi. absolyut shkala bo‘yicha olingan temperatura bilan selsiy shkalasi (t(s) bo‘yicha olingan temperatura orasidagi bog‘lanish quyidagi formula …

4 / 7

hlik birligi egallagan hajmdan iborat. solishtirma hajm jism massasi m va uning hajmi v bilan quyidagi nisbat bilan bog‘langan. (1) moddaning solishtirma hajmi, odatda, m3/kg yoki sm3/gr hisobida o‘lchanadi. zichlik (2) odatda, kg/m3 yoki g/sm3 hisobida o‘lchanadi. sof moddaning har qanday uchta holat parametri ( p, va t) o‘zaro bir qiymat bilan bog‘langan. bu moddalarni o‘zaro bog‘laydigan tenglama ayni moddaning holat tenglamasi deb aytiladi va uni quyidagi ko‘rinishda ifodalash mumkin. f(p, ,t)=0 (3) holat parametrlari orasidagi bog‘lanishni p,v va t koordinatalar tizimida termodinamikaviy yuza ko‘rinishida tasvirlash mumkin. koordinatalarning bunday turi, odatda moddalarning holat diagrammasi deb aytiladi. 3. termodinamikaviy jarayon ham o‘zaro, ham atrofdagi muhit bilan ta’sirlashib turuvchi material jismlar to‘plamini termodinamikaviy tizim deb ataymiz, ko‘rib chiqilayotgan tizim chegarasidan tashqarida bo‘lgan boshqa barcha material jismlarni tashqi muhit deb atash qabul qilingan. agar holat parametrlaridan loaqal bittasi o‘zgarsa, u holda tizimning holati o‘zgaradi, ya’ni tizimda termodinamikaviy, jarayon sodir bo‘ladi. termodianmikaviy tizimda sodir …

5 / 7

tta yo‘lning o‘zidan o‘tadigan ikkita jarayonni tasavvur etishi mumkin: holat 1 dan holat 2 ga va aksincha holat 2 dan holat 1 ga; bunday jarayonlar to‘g‘ri va teskari yo‘nalishdagi jarayonlar deb aytiladi. to‘g‘ri va teskari yo‘nalishdagi jarayon natijasida termodinamikaviy tizim dastlabki holatiga qaytadigan jarayonlar qaytar jarayonlar deb aytiladi. to‘g‘ri va teskari yo‘nalishlarda o‘tkazilganda tizim dastlabki holatiga qaytmaydigan jarayonlar qaytmas jarayonlar deb aytiladi. tajribadan ma’lumki, o‘z-o‘zidan sodir bo‘ladigan barcha tabiiy jarayonlar qaytmas bo‘ladi; tabiatda qaytar jarayonlar bo‘lmaydi. tizimda o‘z-o‘zidan sodir bo‘ladigan har qanday jarayon va binobarin, qaytmas jarayon tizimda muvozanat qaror topmaguncha davom etadi. tajriba shuni ko‘rsatadiki, muvozanatga erishgan tizim keyinchalik shunday holatda qolaveradi, ya’ni holatini o‘zicha o‘zgartira olmaydi. yuqorida aytib o‘tilganlar asosida quyidagi natijaga kelish qiyin emas: tizim faqat muvozanat holatiga kelmaganiga qadargina ish bajara oladi. 4. ideal gaz. ideal gaz qonunlari xvii – xix asrlarda atmosfera bosimiga yaqin bosimlarda gazlar o‘zini qanday tutishini tekshirgan tadqiqotchilar emperik yo‘l bilan bir …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"termodinamika asoslari" haqida

1407814141_58544.doc 15 , 273 9 3 - ° ra т 8 , 1 32 - ° j t r t ° 4 9 ) 15 , 273 9 5 ( 8 , 0 - - ° ra т ) 32 ( 9 4 - ° j t n m v v = 1 n r = = v m n n n 2 1 2 1 t t p р = 2 1 2 1 t t v v = n n n n 2 1 1 1 1 2 1 1 yoki р р р р × = = n n n n 2 1 2 1 2 1 2 1 yoki t t t t n n n …

Bu fayl ZIP formatida 7 sahifadan iborat (56,5 KB). "termodinamika asoslari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: termodinamika asoslari ZIP 7 sahifa Bepul yuklash Telegram