ракобат ва нархнинг ташкил топиши

DOC 175,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1353940657_40268.doc ракобат ва нархнинг ташкил www.arxiv.uz режа: 1. рақобатнинг моҳияти, шакллари ва усуллари 2. нархнинг мазмуни ва унинг вазифалари 3. нарх турлари ва уларнинг мазмуни 4. ўзбекистонда рақобатчилик муҳитининг вужудга келиши ва антимонопол қонунчилик. нарх сиёсати бозор иқтисодиёти, ўзининг етуклик даражаси ва ривожланиш хусусиятларидан қатъий назар рақобатнинг мавжуд бўлишини такозо қилади. шу билан бирга бозор иқтисодиёти ривожланиб бориши билан рақоботчилик муносабатлари ҳам такомиллашиб, ўз шаклларини ўзгартириб боради. мамлакатимиз президенти и.а.қаримов рақобатнинг бозор иқтисодиётидаги аҳамиятини кўрсатиб, “рақобат бўлмаса, бозор иқтисодиётини барпо этиб бўлмайди. рақобат - бозорнинг асосий шарти, айтиш мумкинки, унинг қонунидир” - деб ёзадилар1. бу муҳим амалий аҳамиятга эга бўлган жиҳатларни ёритиб бериш мазкур мавзунинг асосий вазифаси ҳисобланади. 1. рақобатнинг моҳияти, шакллари ва усуллари. рақобат бозор иқтисодиётининг ва умуман товар хўжалигининг энг муҳим белгиси, ривожлантириш усули ҳисобланади.. рақобатнинг иқтисодий мазмунини тушуниб олиш унга турли томондан ёндошишини талаб қилади. мустақил товар ишлаб чиқарувчилар (корхоналар) ўртасидаги рақобат товарларни қулай шароитда ишлаб чиқариш …

ган пул бирлиги эвазига кўпроқ нафлиликка эга бўлишга ҳаракат қилади. арзон ва сифатли товарни тезроқ сотиб олиш учун курашади. шундай қилиб, рақобат кўп қиррали иқтисодий ҳодиса бўлиб, у бозорнинг барча субъектлари ўртасидаги мураккаб муносабатларни ифодалайди. рақобат-бозор субъектлари иқтисодий манфаатларининг тўқнашишидан иборат бўлиб, улар ўртасидаги юқори фойда ва кўпроқ нафлиликка эга бўлиш учун курашни англатади. бунда ишлаб чиқарувчилар ўртасида сарфланган харажатларининг ҳар бир бирлиги эвазига кўпроқ фойда олиш учун кураш боради. мана шу фойда орқасидан қувиш натижасида товарларни сотиш доиралари, яъни қулай бозорлар учун, арзон хом ашё, энергия ва арзон ишчи кучи манбалари учун улар орасида кураш боради. ўз навбатида харидорлар, яъни истеъмолчилар сарфлаган ҳар бир сўм харажати эвазига кўпроқ нафлиликка эга бўлиш учун курашадилар, уларнинг ҳар бири арзон ва сифатли товар ва хизматларга эга бўлишга ҳаракат қилади. ишлаб чиқарувчиларнинг фаолият кўрсатувчи тадбиркор ва мулк эгаси сифатида эркин ва мустақил бўлиши рақобатнинг иқтисодий асосини ташкил этади. чунки ҳар бир мулк эгасининг …

обат, монополистик рақобат, монополия ва олигополиядир. эркин рақобат икки даражада намоён бўлади: тармоқ ичида, яъни бир хил товарлар ишлаб чиқарувчи корхоналар ўртасидаги рақобат ва тармоқларо, яъни турли тармоқлардаги корхоналар ўртасидаги рақобат. тармоқлар ичидаги рақобат ишлаб чиқариш ва сотишнинг қулайроқ шароитига эга бўлиш, қўшимча фойда олиш учун бир тармоқ корхоналари ўртасида боради.ҳар бир тармоқда техника билан таъминланиш даражаси ва меҳнат унумдорлиги даражаси турлича бўлган корхоналар борлиги сабабли шу корхоналарда ишлаб чиқарилган товарларнинг индивидуал (алоҳида) қиймати бир хил бўлмайди. тармоқ ичидаги рақобат товарларнинг ижтимоий қийматини, бошқача айтганда, бозор қийматини аниқлайди ва белгилайди. бу қиймат, одатда, ўртача шароитда ишлаб чиқарилган ва муайян тармоқ товарларининг анчагина қисмини ташкил этадиган товарларнинг қийматига мос келади. тармоқлар ичидаги рақобат натижасида техникавий даражаси ва меҳнат унумдорлиги юқори бўлган корхоналар қўшимча фойда оладилар ва аксинча, техника жиҳатдан ночор корхоналар эса, ўзларида ишлаб чиқарилган товар қийматининг бир қисмини йўқотадилар ва зарар кўрадилар. тармоқлараро рақобат турли тармоқлар корхоналари ўртасида энг юқори …

й назар, тенг капитал учун тенг фойда олинишига интилишни таъминлайди. демак, тармоқлараро рақобат капитал қайси тармоққа солинмасин, худди шу тармоқ фойда нормаларини ўртача фойда нормасига «бараварлаштиради». эркин рақобат шароитида бир хил маҳсулот ишлаб чиқарувчи тармоқда жуда кўп сонли корхоналар мавжуд бўлади. юқори даражада ташкил қилинган бозорда кўплаб сотувчилар ўзларининг маҳсулотларини таклиф қиладилар. эркин рақобатли бозорда алоҳида корхоналар маҳсулот нархи устидан сезиларсиз назоратни амалга оширади. чунки ҳар бир корхонада умумий ишлаб чиқариш ҳажми унча катта бўлмайди. шу сабабли алоҳида корхонада ишлаб чиқаришнинг кўпайиши ёки камайиши умумий таклифга, демак маҳсулот баҳосига сезиларли таъсир кўрсатмайди. эркин рақобат шароитида янги корхоналар тармоққа эркин кириши, тармоқда мавжуд бўлган корхоналар эса уни эркин ташлаб чиқиши мумкин. хусусан янги корхоналарнинг пайдо бўлиши ва уларнинг рақобатли бозорда маҳсулотларини сотишга ҳуқуқий, технологик, молиявий ва бошқа жиддий иқтисодий тўсиқлар бўлмайди. монополияда тармоқ битта фирмадан иборат бўлиши сабабли, у мавжуд маҳсулот (хизмат) нинг ягона ишлаб чиқарувчиси ҳисобланади ва якка ҳукмронлик шаклланади. …

-капитали талаб қилади. б) табиий монополиялар вужудга келтирадиган тўсиқлар. бунинг мазмуни шундан иборатки, бир қанча тармоқларда рақобат мавжуд бўлмайди, уни амалга ошириш мумкин эмас. ижтимоий фойдаланишдаги бундай тармоқ корхоналари табиий монополиялар дейилади. табиий монополияларга электр, газ, сув таъминоти ва алоқа корхоналари мисол бўла олади. давлат бундай монополиялар фаолиятини тартибга солишда ўз ҳуқуқини сақлаб қолади. агар тармоқлар давлат мулкчилигига асосланган бўлса, бундай ижтимоий фойдаланишдаги корхоналар тартибга солинадиган ёки давлат томонидан тузилган монополиялар дейилади. в) патент ва лицензиялар каби қонуний тўсиқлар. давлат патент ва лицензиялар бериб тармоққа кириш учун қонуний тўсиқлар ҳам яратади. патентлар тадқиқотчига маҳсулотини тўлиқ назорат қилиш ҳуқуқини беради. тармоққа кириш ёки фаолият тури билан шуғулланиш давлат томонидан лицензия бериш йўли билан чекланиши мумкин. масалан, давлат миқёсида радио ва телевизион эшиттиришларга тегишли вазирлик (маҳкама) лицензия беради. г) хом-ашёнинг муҳим турларига, хусусий мулкчилик монополиялар томонидан потенциал рақобатчилар учун самарали тўсиқ яратиш воситаси сифатида фойдаланиши мумкин. д) ғирром рақобат. фирмалар ўз рақибларининг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ракобат ва нархнинг ташкил топиши"

1353940657_40268.doc ракобат ва нархнинг ташкил www.arxiv.uz режа: 1. рақобатнинг моҳияти, шакллари ва усуллари 2. нархнинг мазмуни ва унинг вазифалари 3. нарх турлари ва уларнинг мазмуни 4. ўзбекистонда рақобатчилик муҳитининг вужудга келиши ва антимонопол қонунчилик. нарх сиёсати бозор иқтисодиёти, ўзининг етуклик даражаси ва ривожланиш хусусиятларидан қатъий назар рақобатнинг мавжуд бўлишини такозо қилади. шу билан бирга бозор иқтисодиёти ривожланиб бориши билан рақоботчилик муносабатлари ҳам такомиллашиб, ўз шаклларини ўзгартириб боради. мамлакатимиз президенти и.а.қаримов рақобатнинг бозор иқтисодиётидаги аҳамиятини кўрсатиб, “рақобат бўлмаса, бозор иқтисодиётини барпо этиб бўлмайди. рақобат - бозорнинг асосий шарти, айтиш мумкинки, унинг қонунидир” - деб ёзадилар1. бу муҳим амалий аҳ...

Формат DOC, 175,5 КБ. Чтобы скачать "ракобат ва нархнинг ташкил топиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ракобат ва нархнинг ташкил топи… DOC Бесплатная загрузка Telegram