o'zbek xalq musiqa ijodida mehnat marosim qo'shiqlari

PPTX 38 pages 7.9 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.9 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

powerpoint presentation o'zbek xalq musiqa ijodida mehnat marosim qo'shiqlari mehnat va mavsumiy qo’shiqlar haqida ma’lumot musiqiy madaniyat o‘zining serqirraligi bilan ajralib turadi. ayniqsa, o‘zining chuqur ildizlari qadimgi davrlarga yetib boradigan o‘zbek xalqining boy musiqa merosi hozirgi kundalik hayotimizdan ham tushgani yo‘q. u xalq ijodining yuksak namunalari, folklor ijrochiligi, kuy tuzilishi, mazmunan rivojlangan cholg‘u va ashula asarlari, dostonlar ijro¬chi¬li¬gi hamda murakkab ijrochilik turkumi atalmish maqom musi¬qa¬sini o‘z ichiga oladi. bundan tashqari, xalq musiqiy mada¬niya¬tida o‘zlarining barcha davrlarda sezilarli hissalarini qo‘shib kelayotgan xalq bastakorlarining ijodi ham salmoqli o‘rin tutadi. .marosim, urf- odat, turli hodisa va tadbirlar bilan bevosita bog’langan, fol’klor, xalq ijodi. urf-odat, marosim va bayramlar tarkibiga mehmondo‘stlik an'analari, axloq-odob bilan bog‘liq urf-odatlar, farzand tarbiyasi bilan bog‘liq marosimlar, beshik to‘yi, ism qo‘yish marosimi, sunnat to‘yi, sovchilikka borish, kelin salom, milliy va mahalliy miqyosda o‘tkaziladigan sayllar, hasharlar, tomoshalar, bayramlar va boshqalarni kiritish mumkin. marosim qo`shiqlari. marosim inson hayotida muhim hodisalar sodir bo‘lganida vujudga …

2 / 38

q qiladi. beshik bilan bog‘liq turli xil urf-odatlar bor. masalan, beshikni hyech qachon ikki kishi ikki tomonidan ko‘tarmaydi, uni faqat bir kishi ko‘tarishi lozim. beshik doimo toza joyda saqlanadi. undan foydalanilmaganda ham asbob-anjomlari bilan yig‘ib toza joyga qo‘yib qo‘yiladi. oilada tug‘ilgan keyingi farzandlarning hammasi ana shu beshikdan foydalanadi, ya'ni oilada tug‘ilgan keyingi farzandga boshqa yangi beshik olinmaydi. chaqaloqning yaqinlari davrasidabeshikka solish xalq tilida “beshik to‘yi” marosimi ham deyiladi. bu udum o‘zbekistonning turli hududlarda turlicha tartibda o‘tkaziladi. odatda beshik to‘ng‘ich farzandga qizning ota-onasi tomonidan beriladi. marosim oilaviy marosim shaklida o‘tkaziladi.unda kelin va kuyov tomonning eng yaqin qarindoshlari qatnashadi va yoshi ulug‘ momolar yosh onaga bolani beshikka solish (belash) tartibini o‘rgatishadi. boychechak marosimi–turkiy xalqlarda ko‘klam kelishi bilan bahorning ilk guli–boychechak chiqqanligi munosabati bilan o‘tkaziladi. bahor bilan bog‘liq «lola», «gul» kabi ko‘plab sayillarning ibtidosida «boychechak» marosimi turadi. boychechak sayli qish qahratonidan omon chiqqan xalqning shukronalik bayrami hamdir. qadimda bu marosim qish va ko‘klamning …

3 / 38

tkaziladigan kun yerli aholining oqsoqollari tomonidan belgilanadi va erta tongdan boshlab qishloq atrofidagi ma'lum joyga erkaklar yig‘ilishadi. bu yerda kun davomida amalga oshiriladigan obodonchilik va tozalash ishlari taqsimlanadi. asosan, qabriston, suv keladigan ariqlar, quduqlar, zovurlar, yo‘llar va boshqa aholi umumiy ravishda foydalanadigan ob'ektlarda tozalash va obodonlashtirish ishlari olib boriladi. qishloq yig‘iladigan ma'lum joy yoki ochiq havoda qishloq aholisidan yig‘ilgan pulgasotib olingan mol (yoki qo‘y)lar so‘yilib, taomlar tayyorlanadi. ishlar yakunlangandan keyin bu ishlarda ishtirok etgan barcha aholi yana to‘planib, taom tortilishidan oldin yil davomida qilinadigan ishlarni kelishib olishadi. yomg‘ir chaqirish–qurg‘oqchilik munosabati bilan bahor faslida o‘tkaziladigan marosim hisoblanadi. asosan lalmi (faqat qor va yomg‘ir suvlari bilan sug‘oriladigan) yerlarda dehqonchilik qiluvchi aholi tomonidan o‘tkaziladi. marosim turli viloyatlarda turlicha “so‘z xotin”, “sutxotin”, “suv xotin”, “sust xotin” nomlari bilan yuritiladi. “sust xotin” marosimi o‘zbekistonning jizzax, qashqadaryo, surxondaryo, namangan viloyatlaridagi ayrim qishloqlarda ayollar, sho‘rchi, koson tumanlarida va o‘zbek laqaylarida erkaklar ishtirokida o‘tkazilgan. bunda belgilangan vaqtda o‘n-o‘n …

4 / 38

chal yoshlari (o‘n ikkiyillik sikl tugab, u yana takrorlana boshlanish davri) qadimdan navro‘z bayrami kunlari nishonlanib kelingan. ayniqsa birinchi muchal almashish–o‘n ikki yoshdan o‘n uch yoshga o‘tish (boshqa muchal yoshlariga qaraganda) katta tantana bilan nishonlangan.qadimda muchal yoshini nishonlayotgan inson o‘zining kiyimlarini yaqin qarindosh-urug‘lari yoki qo‘ni- qo‘shnilarga hadya qilgan. bu odat muchal davriyligini saqlashga xizmat qiladi deb ishonishgan. navro‘z (forscha–yangi kun)–shamsiy (quyosh) yil hisobi bo‘yicha yangi yilning birinchi kuni. o‘rta osiyo va sharq mamlakatlarida yashovchi xalqlarning qadimiy an'anaviy bayrami. bahorgi teng kunlikka (21 yoki 22 mart), ya'ni quyoshning hamal burjiga kirishiga to‘g‘ri keladi. navro‘z dehqonchilik ishlarini boshlash bayrami hisoblanadi. bayramda ommaviy xalq sayillari uyushtirilib, yangi ungan ko‘katlardan tansiq taomlar pishiriladi, bahorgi ekinlarni ekish boshlanadi. mehnat qo`shiqlari. mehnat qo’shiqlari xalq ijodiyotining eng qadimiy shakllaridan xisoblanadi. bu qo’shiqlar ibtidoiy insonning mehnat faoliyati bilan bevosita aloqadorlikda vujudga kelib, ana shu jarayonda taraqqiy etgan. eng qadimiy mehnat qo’shiqlari vazn, qofiya va boshqa poetik shakllar e’tibori …

5 / 38

onchilik qo`shiqlari mehnat jarayonidasalmoqli o1rinni tashkil etadi. dehqonchilik qo`shiqlariga oid namunalar mehnat jarayonining turli jabhalarida ijod qilingan. hunarmandchilik qo`shiqlari mehnat jarayoniga mansub bo`lib, asosan xoyin-qizlar tomonidan ijro etiladi. bu namunalar asosan charx yig`irish, do`ppi tikish, gilam to`qish jarayonida ijro etiladi. chorvadorlik va dehqonchilik qo`shiqlariga nisbatan hunarmandchilik qo`shiqlari keng tarqalgan bo`lib, lirik qo`shiqlarg mansub. xotin-qizlar mehnat jarayonida,ya`ni gilam to`qish, charxyig`irish, do`ppi tikish singari davomli mehnatni bajarish bilan birgalikda shaxsiy hayotlari bilan bog`liq ruhiy kechinma, dard va ichki tuyg`ularini qo`shiqlar orqali izhor qilganlar. mehnat qo‘shiqlari va termalar xalq og‘zakiijodidagi har bir lirik qo‘shiq qachonlardir dil so‘zlarini aytish bilan ruhiy olamidagi o‘zgarishlarni bildirmoqchi bo‘lgan yigit-qizlarning qalb daftaridagi muhrlangan misralardan iborat. hatto bolalar folkloriga mansub allalarni olasizmi, “boychechak”,“oftob chiqdi olamga” qo‘shiqlarini olasizmi, lirik asarlar talabiga javob berishi shart deb hisoblash kerak. o‘zbek folklorshunosligida lirik tur janrlari ko‘pchilikni tashkil etadi va ularning ibtidosi marosim lirikasiga bevosita va bilvosita bog‘lanadi. mehnat qo‘shiqlari, ularning turlari. o‘zbek xalqi …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek xalq musiqa ijodida mehnat marosim qo'shiqlari"

powerpoint presentation o'zbek xalq musiqa ijodida mehnat marosim qo'shiqlari mehnat va mavsumiy qo’shiqlar haqida ma’lumot musiqiy madaniyat o‘zining serqirraligi bilan ajralib turadi. ayniqsa, o‘zining chuqur ildizlari qadimgi davrlarga yetib boradigan o‘zbek xalqining boy musiqa merosi hozirgi kundalik hayotimizdan ham tushgani yo‘q. u xalq ijodining yuksak namunalari, folklor ijrochiligi, kuy tuzilishi, mazmunan rivojlangan cholg‘u va ashula asarlari, dostonlar ijro¬chi¬li¬gi hamda murakkab ijrochilik turkumi atalmish maqom musi¬qa¬sini o‘z ichiga oladi. bundan tashqari, xalq musiqiy mada¬niya¬tida o‘zlarining barcha davrlarda sezilarli hissalarini qo‘shib kelayotgan xalq bastakorlarining ijodi ham salmoqli o‘rin tutadi. .marosim, urf- odat, turli hodisa va tadbirlar bilan bevosita bog...

This file contains 38 pages in PPTX format (7.9 MB). To download "o'zbek xalq musiqa ijodida mehnat marosim qo'shiqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek xalq musiqa ijodida mehn… PPTX 38 pages Free download Telegram