alyuminiy va uning xossalari

PPTX 22 pages 227.0 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 227.0 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

презентация powerpoint alyuminiy alyuminiy (aluminium), a1 -mendeleyev davriy sistemasining iii guruhiga mansub kimyoviy element. tartib raqami 13, atom massasi 26,9815; aluminiy lot. alumen (achchiqgosh) so‘zidan kelib chiqqan. tabi-atda bitta barqaror izotop holida (ag‘ 100%) uchraydi, bir necha sun’iy radio-aktiv izotoplari bor, ular orasida eng ahamiyatlisi a12’ (yarim yemirilish dav-ri 7,4-105 y.). aluminiy yer po‘stining og‘irlik jihatdan 8,8%ini tashkil etadi, ya’ni u kislorod va kremniydan keyin uchin-chi, metallar ichida esa birinchi o‘rinda turadi. metall holidagi aluminiyni birinchi marta 1825 y. aluminiy aluminiy ersted topgan. aluminiy ta-biatda sof holda uchramaydi, uning eng ko‘p uchraydigan birikmalari: alyumosi-likatlar (mas, tuproqning asosiy qismi bo‘lgan alyumosilikat, kaolin, andaluzit, alunit minerali), korund (alyuminiy oksid) va boksit. al - ning tabiatda tarqalgan birikmalari: al2o3*h2o - boksit (korund), me2[al2si2o8]; me5[alsi3o10]; kal2[alsi3o10](oh)2 muskovit, (na,k)2[al2si2o8] - nefelin, al4[si4o10](oh)8 - kaolinit, na3[alf6] - kriolit. al ning yer pustlogidagi umumiy miqdori 5,5 % ni tashkil etadi. alyuminiy tabiatda faqat birikma holida uchraydi. aluminiy(al) …

2 / 22

84.1 kj/mol molyar hajm 10.0 sm³/mol o‘zbekistonda shulardan kaolin (toshkent viloyati) va boksit (navoiy va farg‘ona viloyatlari) topilgan. aluminiy giltuproq (a12o,)ni kriolit (na3alf6) bilan suyuqlantirib, elektroliz qilish yo‘li bilan olinadi. giltuproq esa asosan boksitdan olinadi. o‘zbekistonda angren kaolinidan ham giltuproq olish mumkinligi aniqlangan. aluminiy kumushday oq metall, allot-ropik shakl o‘zgarishlari (q. allotropiya) yo‘q. suyuqlanish temperaturasi — 660’, qaynash temperaturasi 2500° atrofida, solishtirma ogʻirligi 2,6989. aluminiy plastik, oson presslanuvchan, bolg‘alanuvchan, qoliplanadigan,cho‘ziladigan metall. 380a. barcha barqaror bi-rikmalarida 3 va-lentli, yuqori temperaturada ba’zan 1, kamdan-kam hollarda 2 va-lentli bo‘lishi mum-kin. aluminiy sirka, vino, limon kislotalari va boshqa organik moddalar ta’siriga turg‘un. aluminiy kislorod bilan tez b pri kadi, shu sa-babli uning usti hamisha oksid pardasi bilan qoplangan bo‘ladi; oksid pardasi zich bo‘lganidan u aluminiyni zanglashdan va turli moddalar ta’siridan saqlaydi. aluminiy kukuni shiddat bilan yonadi, yuqori temperaturada galo-genlar bilan birikib, aluminiy ftorid (a1f3), aluminiy xlorid (a1s13), aluminiy bromid (a1vg3), aluminiy yodid (a1j3), aluminiy …

3 / 22

giga qarab o‘ta sof, juda sof va texnik sof xillarga bo‘linadi. o‘ta sof aluminiy (aluminiy 999 markali) 0,001% gacha qo‘shimchaga, juda sof aluminiy (aluminiy 995. aluminiy 99, aluminiy 97, aluminiy 95 markalar) 0,005 dan 0,05% gacha, texnik sof aluminiy (a85, a8, a7, a5, ao, a va aye markalar) esa 0,015% dan 1,000% gacha qo‘shimchaga ega bo‘ladi. aluminiy yengil va puxta qotishmalar olishda juda katta ahamiyatga ega. aluminiy oksidi (al2o3) — rangsiz kristall modda. suyuqlanish harorati — 2072°c, suvda erimaydi. aluminiy oksidi amfoteroksiddir, konsentrlangan kislotalarda erib, aluminiy tuzlarini, ishqorlarda erib, aluminat kislota tuzlari — aluminatlarni hosil qiladi. aluminiy oksidining har xil tarkibli gidratlangan (suvli) shakllari maʼlum. aluminiy gidroksidga gidrargilit (gibbsit) va sunʼiy yoʻl bilan olinadigan bayerit kiradi. aluminiy oksidi aluminiy olishda ishlatiladi, aluminiy oksidining oʻzi esa boksit, nefelin va kaolindanolinadi. tabiatda aluminiy oksidi kristallari korund, yoqut va sapfir hollarida uchraydi; korund nihoyatda qattiq boʻlganidan qayroqtosh va jilvir sifatida, yoqut va sapfir …

4 / 22

yuminiy qotishmalari ga legirlovchi element-lar sifatida ni, cr, sa va boshqa, qotishma xossalarini yaxshilaydigan elementlar sifatida esa oz miqdorda na, be, ti, ce, nb ham qo‘shiladi. bu elementlar fizik, kimyoviy va mexanik xossalari xilma-xil alyuminiy qotishmalari hosil qilishga imkon beradi. alyuminiy qotishmalari yengil bo‘lishi bilan birga ancha puxta ham-dir. alyuminiy qotishmalari deformatsiyalanadigan va qu-yiladigan qotishmalar guruhlariga bo‘linadi. deformatsiyalanadigan alyuminiy qotishmalari har xil yarim fabrikatlar va buyumlar tayyorlash, quyiladigan alyuminiy qotishmalari esa xilma-xil detallar quyishda qo‘llaniladi. alyuminiy sulfat, a12(so4)3 -sulfat kislotaning alyu-miniyli tuzi, rangsiz kristall modda; oddiy sharoitda a12(so4)318h2o oq rangli kristallogidrat holida bo‘ladi. 100 g suvda 36,15 g eriydi, spirtda eri-maydi. kristallogidrat qizdirilganda asta-sekin suvini yo‘qotadi, yuqori temperaturada alyuminiy oksidi va oltingugurt gaziga parchalanadi. ishqoriy metallar-ning sulfatlari bilan birikib, qo‘sh tuz-lar — achchiqtoshlar hosil qiladi. tex-nik alyuminiy sulfat boksit yoki giltuproqqa sulfat kislota ta’sir ettirib, sof holdagi alyuminiy sulfat esa alyuminiy gidroksidni qaynoq kon-sentrlangan sulfat kislotada eritib olinadi. alyuminiy sulfat …

5 / 22

00 kg/m3, suvda oz miqdorda eriydi (100 g suv-da 0,56 g). alyuminiy ftorid kislotada yaxshi eriy-di (bunda kompleks birikmalar hosil bo‘ladi). alyuminiy ftorid alyuminiy gidroksid a1(on)3ni vodorod ftorid (ng‘)ning 15% li eritmasida eritish yoki alyumi-niy oksid (a12o3)ga 400—700° da ng‘ ta’sir ettirish bilan olinadi. ishqoriy metallarning ftoridlari bilan kompleks birikmalar hosil qiladi. alyuminiy ftorid sanoatda kriolitdan alyuminiy olish va tozalash jarayonida elektrolitlarga qo‘shimcha si-fatida ishlatiladi. alyuminiy xlorid, a1s13 - xlorid kislotaning alyuminiyli tuzi, rangsiz kristall; zichligi 2440 kg/m3, qutbli molekulalardan tuzilgan orga-nik erituvchilarda va suvda yaxshi eriydi (100 g suvda 44,38 g). suvli eritmalarda uning oq-sarg‘ish rangli kristallogidra-ta a1s13-6n2o hosil bo‘ladi. qutbli molekulalar (nh3, rs13, rs15) bilan bi-rikmalar hosil qiladi. kaolin, boksit va boshqa tabiiy minerallarga yuqori temperaturada xlor va uglerod (n)-oksid aralashmasini ta’sir ettirish yo‘li bilan olinadi. suv-siz alyuminiy xlorid alkillash reaksiyasida, neftni krekinglashda katalizator sifatida, shu-ningdek jun bo‘yash sanoatida ishlatila-di. alyuminotermiya, alyumo-termiya (alyuminiy va yun. therme — issiqlik) …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alyuminiy va uning xossalari"

презентация powerpoint alyuminiy alyuminiy (aluminium), a1 -mendeleyev davriy sistemasining iii guruhiga mansub kimyoviy element. tartib raqami 13, atom massasi 26,9815; aluminiy lot. alumen (achchiqgosh) so‘zidan kelib chiqqan. tabi-atda bitta barqaror izotop holida (ag‘ 100%) uchraydi, bir necha sun’iy radio-aktiv izotoplari bor, ular orasida eng ahamiyatlisi a12’ (yarim yemirilish dav-ri 7,4-105 y.). aluminiy yer po‘stining og‘irlik jihatdan 8,8%ini tashkil etadi, ya’ni u kislorod va kremniydan keyin uchin-chi, metallar ichida esa birinchi o‘rinda turadi. metall holidagi aluminiyni birinchi marta 1825 y. aluminiy aluminiy ersted topgan. aluminiy ta-biatda sof holda uchramaydi, uning eng ko‘p uchraydigan birikmalari: alyumosi-likatlar (mas, tuproqning asosiy qismi bo‘lgan alyumosilikat, ...

This file contains 22 pages in PPTX format (227.0 KB). To download "alyuminiy va uning xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: alyuminiy va uning xossalari PPTX 22 pages Free download Telegram