qurilishkimyosi

PPT 13 pages 843.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 843.0 KB

File type PPT

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

slayd 1 namangan-2022 yil o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan muhandislik-qurilish instituti “kimyoviy texnologiya” kafedrasi soddiqov fatxiddin burxonidinovichning qurilish kimyosi fanidan “iii a guruh elementlari va ularni qurilish soxasida ishlatilishi” mavzusidagi ma’ruza darsi uchun elektron dars ishlanmasi * 11.2. iii a guruh elementlarining tabiatda uchrashi va olinishi 11-mavzu. iii a guruh elementlari va ularni qurilish soxasida ishlatilishi 11.1. davriy sistemaning iii a guruh elementlari 11.3. alyuminiyning xossalari va birikmalarining qurilishda ishlatilishi nazorat savollari o’quv moduli birliklari: * 11.1. davriy sistemaning iii a guruh elementlari davriy sistemaning ushbu guruhiga tipik elementlar (bor b, alyuminiy a1), galliy guruhchasi (galliy ga, indiy in, talliy t1) elemenentlari kiradi. ularning tashqi elektron qobig`ida 2 tadan s va 1 tadan p elektronlari mavjud. kimyoviy reaksiyalar paytida ular tashqi elektron qobiqlaridagi 3ta elektronlarini berib, +3 ga teng oksidlanish darajasini namoyon qiladilar. faqat talliyning oksidlanish darajasi +1 va +3 ga teng bo`ladi. bu elementlarning gidroksidlari …

2 / 13

shiga bog`liq bo`lib, b, al, ga, in, tl atomlarining tashqi elektron pog`ona tuzilishi bir–birinikiga o`xshaydi. bu elementlarnin hammasida ham ns2 np1 elektronlar bor. b3+, a13+ ionlarining tuzilishi nodir gaz atomlari tuzilishiga o`xshaydi. bu ikkala ionning tashqi elektron pog`onasida sakkiztadan elektron bor, lekin ga3+, in3+ va t13+ ionlarining tashqi elektron pog`onasida 18 ta dan elektron bor. bu 18 ta elektronlarning 10 tasi d–elektron, 6 tasi p–elektron va 2 tasi s–elektronlardir. shuning uchun ion radiuslarining kattalashuvi a13+ dan keyin juda ham sustlashadi; e(oh)3 birikmalarining asosli xossalarning sust o`sib borishiga sabab ham ana shunda. yana shuni aytib o`tish kerakki, ushbu guruh elementlari ichida talliy alohida o`rinni egallaydi. uning tloh tarkibli gidroksidi kuchli asos. ushbu birikmada talliyning oksidlanish darajasi +1 ga teng bo`lib, buning sababi shundaki, atom radiusi ortgan sari s–elektronlar bilan p–elektronlar energiyasi orasida energetik ayirma kuchaya boradi. shunga ko`ra, talliyning p elektroni birinchi navbatda valent elektronga aylanib qoladi. ammo indiyda ham, galliyda …

3 / 13

alash holda uchraydi. xuddi germaniy kabi galliy ham tosh ko`mir tarkibida bo`ladi. indiy tarqoq elementlar jumlasiga kiradi. uning tabiatda bironta ham minerali mavjudligi aniqlanmagan. tug`ma holatda ham uchramaydi. u turli (sfalerit zns, siderit feco3, volframit, kolchedan va boshqa) minerallarga aralashgan holda uchraydi. talliy juda tarqoq element. uning minerallari qo`rg`oshin, rux, surma, mis, temir rudalari bilan birgalikda, ba`zan kadmiy tuzlari va slyudalar bilan birga uchraydi. tabiatda talliyning lorandit tlass2, krukezit – (cu,ag,tl)2se kabi minerallari borligi ma`lum. 1956 yilda o`zbekistonda topilgan yangi mineral avitsennit 3t12o3∙2fe2o3 (bu mineral o`zbekistonda topilganligi uchun mashhur o`zbek olimi abu ali ibn sino nomiga qo`yilgan). uning tarkibidan 79,52% t12o3 bor. 11.3. alyuminiyning xossalari va birikmalarining qurilishda ishlatilishi qurilishda ishlatilishi. alyuminiy qurilish sohasida eng ko`p ishlatiladigan rangli metall hisoblanadi. u yuqori mustahkamlikka, plastiklikka ega bo`lib, korroziyaga chidamlidir. alyuminiyning yengilligi va boshqa rangli metallar bilan qotishmalar hosil qilishi mumkinligi uning muhim xossalaridir. rangli metallar va qotishmalardan kimyoviy muhitlarga chidamli bo`lgan …

4 / 13

i elektrotexnikada turli xil qotishmalar olishda, konditer va to`qimachilik sanoatida, issiqlikka va o`tga chidamli moddalar tayyorlashda, keramika, sement va shisha olishda, organik moddalarni sintez qilishda ham ishlatiladi. iii a guruh elementlarining elektron tuzilishini tushuntiring. iii a guruh elementlarining tabiatda qanday hollarda uchraydi ? iii a guruh elementlarining olinish usullarini izohlang. iii a guruh elementlari qanday kimyoviy xossalarga ega ? alyuminiyning qurilish sohasidagi ahamiyati qanday ? nazorat savollari * 7 e’tiboringiz uchun raxmat!!! tabiatda uchrashi. guruh elementlaridan borning tabiatda uchraydigan a sosiy minerallari borat kislota h 3 bo 3 va uning tuzlari: bura na 2 b 4 o 7 ∙10h 2 o , asharit mghbo 3 va boshqalardir. bura kaliforniyaning ba`zi tuz konlarida uchraydi, bor minerallari janubiy uralda, g`arbiy qozog`istonning inder ko`li yaqinida, kavkazda va kerch yarim orolida uchraydi. alyuminiy yer sharida eng ko`p tarqalgan metallardan biridir. alyuminiy tabiatda faqat birikmalar holida uchraydi. uning 250 dan ortiq minerali ma`lum bo`lib ularning …

5 / 13

ani uchun u tabiatda turli xil ranglarda uchraydi (1 1.1– rasm). 11.1– rasm. korundning ayrim min erallari olinishi. bor oksididan magniy yordamida qaytarish orqali olinadi: b 2 o 3 + 3mg= 3mgo + 2b kaliy tetraftorboratdan faol metallar, masalan, natriy bilan qaytarish orqali olinali: kbf 4 + 3na= 3naf+kf+b toza bor uni ftoridini elektroliz qilib olinadi. bunda vodorod ham ho sil bo`ladi. reaksiyada borni tozaligi 99,5 % tashqil etadi. eng toza bor uning bromidini termik parchalab olinadi. bunda reaksiya vodorod ishtirokida boradi: 2bbr 3 + 3h 2 = 2b+ 6hbr yuqoridagi reaksiya 1000 –2000°c haroratda tantal simi katalizatori ishtirok ida olib boriladi. borning vodorodli birikmalarini parchalash asosida kristall holatdagi bor olish mumkin: b 2 h 6 = 2b+ 3h 2 alyuminiyni 1887 yilda viyoller alyuminiy xloridni kaliy metali bilan qaytarib olgan: alcl 3 +k= 3kcl+al sanoatda alyuminiy ishlab chiqar ish uchun turli mineral rudalardan (boksit, nefelin, alunit) olinadigan giltuproq a1 …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qurilishkimyosi"

slayd 1 namangan-2022 yil o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan muhandislik-qurilish instituti “kimyoviy texnologiya” kafedrasi soddiqov fatxiddin burxonidinovichning qurilish kimyosi fanidan “iii a guruh elementlari va ularni qurilish soxasida ishlatilishi” mavzusidagi ma’ruza darsi uchun elektron dars ishlanmasi * 11.2. iii a guruh elementlarining tabiatda uchrashi va olinishi 11-mavzu. iii a guruh elementlari va ularni qurilish soxasida ishlatilishi 11.1. davriy sistemaning iii a guruh elementlari 11.3. alyuminiyning xossalari va birikmalarining qurilishda ishlatilishi nazorat savollari o’quv moduli birliklari: * 11.1. davriy sistemaning iii a guruh elementlari davriy sistemaning ushbu guruhiga tipik elementlar (bor b, alyuminiy a1), galliy guruhchasi (...

This file contains 13 pages in PPT format (843.0 KB). To download "qurilishkimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: qurilishkimyosi PPT 13 pages Free download Telegram