o‘smirning ijtimoiy moslashuvi va o‘ziga xosligi

PPTX 27 pages 4.0 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.0 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

nerv tizimining yoshga oid fiziologiyasi va gigiyenasi. oily nerv faoliyatining yoshga oid xususiyatlari va gigiyenasi mavzu: nerv tizimining yoshga oid fiziologiyasi va gigiyenasi. oily nerv faoliyatining yoshga oid xususiyatlari va gigiyenasi reja: nerv tizimining ahamiyati va funksiyasi, nerv hujayralari. markaziy asab tizimi. nerv tizimi gigienasi. oliy nеrv faoliyati haqida tushuncha. birinchi va ikkinchi signal sistеmasi haqida tushuncha. oliy nеrv faoliyatining tipologik xususiyatlari. fiziolog olim pavlov nerv tizimining ikki muhim funksiyasi oliy va tuban funksiyalari mavjudligini uqtirib oʻtadi. oliy funksiya organizmni tashqi dunyo bilan aloqasini bogʻlab turadi. oliy funksiya oliy nerv faoliyati tomonidan amalga oshirilib, unda katta miya yarim sharlari va poʻstloq osti yadrolari ishtirok etadi. tuban funksiya esa organizmdagi barcha toʻqimalar, organ va sistemalar ishini boshqarib boradi. tuban funksiya oliy nerv faoliyati va nerv-gumoral yoʻli bilan boshqariladi. nerv hujayrasi oʻzining barcha oʻsimtalari bilan birga neyron deyiladi. har bir neyronda yadro va sitoplazma mavjud. neyron tashqi tomondan yarim oʻtkazgich membrana pardasi …

2 / 27

harakatlantiruvchi neyronlar kontakt (oraliq) – har ikkisini o‘rtasida joylashgan. kontakt neyronlar asosan refleks hosil qilish vazifasini bajaradi. shunga ko’ra orqa miyaning kulrang moddasining 97 % ini kontakt neyronlar qolgan 3 % ini motoneyronlar tashkil qiladi. oraliq neyronlar interneyronlar deb ham ataladi. ular fiziologiyasiga ko’ra ikki xil bo’ladi. to’rmozlovchi, qo’zg’atuvchi. har bir interneyronda 500 ga yaqin sinapslar bo’laldi. neyrogliya - gliya mayda, turli shaklli, ixtisoslashgan hujayra bo`lib, ular neyronlar hamda kapilyarlar oralig`ini to`ldiradi. gliya atamasi grekcha bo`lib yelimni anglatadi. gliya hujayralarini quyidagi turlari farqlanadi: astrogliya (makrogliya) - asosan tayanch va kapilyardan zarur moddalarni neyronga tashish vazifasini bajaradi. astrotsitlar mns ning sirtqi va ichki yuzasida keng tarqalgan. marginal neyrogliya - nerv nayining ichki va sirtqi qatlamlarida uchraydi. nerv tolalari oralig`ida joylashib, mielin qobiqlarini hosil qiladi. marginal gliyaning oligodendritlari markaziy va periferik nerv tizimi neyron tanalarini o`raydi va nerv qobig`ini hosil qiladi. 3. periferik- shvann, vns dagi stellit (mantiya), lemmotsit va boshqa hujayralardan …

3 / 27

napsis) tutashish, bog`lanish va aloqa ma`nolariga ega. aksonning uchini qoplab olgan joyi sinaps oldi (presinaptik) membrana deyiladi. sinapslarda mayda va yirik donali va donasiz granula pufakchalar vezikulalar hamda mitoxondriyalar bo`ladi. pufakchalarda qo`zg`alishning o`tkazilishini ta`minlaydigan, vositachi kimyoviy moddalar mediatorlar sintez qilinadi va saqlanadi. mayda pufakchalarning diametri 40-50 nm ga, yiriklariniki 80-100 nm ga teng. presinaptik membrana impulsni o`tkazilishi kerak bo`lgan nerv, mushak, bez hujayra membranasi sinapsketi (postsinaptik membrana) deb ataladi. 12 nerv mushak sinapslari sinapslarning turlari: aksosomatik sianpslar aksoaksonal sinapslar aksodentrik sinapslar dendrosomatik sinapslar dendrodentrik sinapslar mediatorlarning turlari noradrenalin –o’rta va uzunchoq miyadan dofamin – targ’il tanadan va gipotalamusdan serotanin – miya ustuni neyronidan asitilxonin – orqa miyaning po’stloq qismidan orqa miyaning (medulla spinalis) tashqi va ichki tuzilishi orqa miya uzun yassilashgan tasma xolida, umurtqa pog‘onasining kanalida joylashgan bo‘lib, ayollarda uzunligi 41-42 sm, erkaklarda 45 sm. teng. orqa miyaning yuqori chegarasi atlantning yuqori chetidan boshlanib, pastki chegarasi esa i-ii bel umurtqalari …

4 / 27

ch ildizlari chiqadi. oldingi yon egatlar bo‘ylab har ikki tomonda nervlarning orqadagi ildizlari chiqadi. oldingi ildizlar harakatlantiruvchi nerv tolalaridan, orqadagi ildizchalar sezuvchi nerv tolalaridan tashkil topgan. orqa miyadan 31 juft nerv chiqadi, shu sabali, orqa miya 31 segmentlardan tashkil topgan. segment deb orqa miyaning 2 juft ildizchalar chiqqan bo‘lakchasiga aytiladi. orqa miyaning 31 segmenti quyidagicha taqsimlanadi: bo‘yin segmentlari - 8, ko‘krak segmentalari - 12, bel segmentlari -5, dumg‘aza segmentlari - 5 1 - dum segmenti. qattiq miya pardasi zich tolali biriktiruvchi to‘qimadan tuzilgan, bo‘lib orqa miyani ustidan erkin qoplaydi. katta ensa teshigi sohasida uning qirrasi bilan jipslashib ketadi, pastda esa ii bel umurtqasiga birikadi. qattiq miya parda bilan umurtqalarning suyak usti pardasi orasida epidural bo‘shliq hosil bo‘ladi. epidural bo‘shliqda yog‘ kletchatka va venoz chigali joylashgan. orqa miyani atrofidan o‘rovchi pardalar qattiq parda to‘r parda tomirli parda beshta miya pufaklari bir biri bilan tutashib, keyinchalik har pufak urnida bosh miyaning bo‘limlari …

5 / 27

lari hosil bo‘ladi. so‘ng oldingi va orqa miya pufaklari yana ikkitadan miya pufaklariga bo‘linadi va natijada beshta miya pufaklari hosil bo‘ladi. uzunchoq miya uzunchoq miya konussimon shaklga ega, u pastki tomonda orqa miya, yuqori tomonda ko’prik bilan chegaralanadi. uzunchoq miyani oldingi yuzasida o‘rta yoriq o‘tadi, uning ikki tomonidan esa ikkita tizimcha shaklida piramidalar joylashgan. uzunchoq miyani orqa yuzasidan orqadagi o‘rta egat o‘tadi. orqadagi o‘rta egatning chap va o‘ng tomonida noziq va ponasimon tutamlar joylashadi. uzunchoq miya bir qancha shartsiz reflekslarning markazi hisoblanadi. uzunchoq miyada so‘lak ajratish, chaynash, yutish, aksirish, nafas olish, yurak urishi kabi jarayonlar idora etiladi. oq modda tarkibidagi nerv tolalari uzunchoq miyani pastdan orqa miya bilan, bosh miyaning yuqori joylashgan bo‘limlari bilan tutashtiradi. ortki miya - koprik va miyachadan iborat. ko‘prik (pons) uzunchoq miya bilan o‘rta miya oyoqlari o‘rtasida joylashgan. koprik ko‘ndalang joylashgan tarnovcha shaklida bo‘lib, ikki yon tomonidan miyachani o‘rta oyoqchalari chiqadi. uning orqa yuzasi uzunchoq miya …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘smirning ijtimoiy moslashuvi va o‘ziga xosligi"

nerv tizimining yoshga oid fiziologiyasi va gigiyenasi. oily nerv faoliyatining yoshga oid xususiyatlari va gigiyenasi mavzu: nerv tizimining yoshga oid fiziologiyasi va gigiyenasi. oily nerv faoliyatining yoshga oid xususiyatlari va gigiyenasi reja: nerv tizimining ahamiyati va funksiyasi, nerv hujayralari. markaziy asab tizimi. nerv tizimi gigienasi. oliy nеrv faoliyati haqida tushuncha. birinchi va ikkinchi signal sistеmasi haqida tushuncha. oliy nеrv faoliyatining tipologik xususiyatlari. fiziolog olim pavlov nerv tizimining ikki muhim funksiyasi oliy va tuban funksiyalari mavjudligini uqtirib oʻtadi. oliy funksiya organizmni tashqi dunyo bilan aloqasini bogʻlab turadi. oliy funksiya oliy nerv faoliyati tomonidan amalga oshirilib, unda katta miya yarim sharlari va poʻstloq osti yadrola...

This file contains 27 pages in PPTX format (4.0 MB). To download "o‘smirning ijtimoiy moslashuvi va o‘ziga xosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘smirning ijtimoiy moslashuvi … PPTX 27 pages Free download Telegram