ayirisha'zolarifiziologiyasi

PPTX 20 pages 1.7 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: ayirish a'zolari fiziologiyasi 1. siydik tarkibi va xossalari 2. siydik hosil boʻlish mexanizmi 3. buyraklar faoliyatining boshqarilishi reja: siydik tarkibi va xossalari siydik tarkibiga suv, oqsil parchalanish mahsulotlari (azotli moddalar), tuzlar va ba'zi kislotalar kiradi. oʻrta hisobda bir kecha-kunduzda siydik bilan 60 g tuz ajralib chiqadi. siydikning solishtirma ogʻirligi suyuqlikning isteʼmol qilinishiga bog'liqdir. suv koʻp ichilganda solishtirma og'irlik kamayadi, kamroq ichilganda esa, aksincha oshadi. normada 1010-1015 g/sm³ ni tashkil etadi. buyraklarni qon bilan ta'minlanishi. buyrak innervatsiyasi buyrak aortalarning eng katta shoxlaridan buyrak arteriyasi orqali qon bilan ta'minlanadi, buyrak ichida mayda arteriyalarga bo'linib, koptokchalarga qon olib keluvchi arteriyolalarni hosil qiladi. chiqaruvchi arteriolalar keltiruvchi arteriolalarga nisbatan diametri kamida 2 marta kichik bo'ladi, kapillyar to'rni hosil qiladi va yana buyrak kanalchalarini o'rab olgan kapillyarlarga bo'linadi. siydik hosil boʻlish mexanizmi. filtratsiya va reabsorbtsiya birlamchi siydik bir kecha-kunduzda 170 litr hosil bo’lsa, undan …

2 / 20

datda ular qisqarib, qovuqdan chiqish teshigini yopadi, shuning uchun siydik to'planadi. siydik chiqarish - refleks yo'li bilan sodir bo'ladigan hodisa bo'lib, qovuqdagi siydik bosimi 12-15 sm gacha ko'tariladi, shuningdek qovuq devorlari cho'zilishi asab oxirlariga ta'sir etadi. tayanch tushunchalar innervatsiya - buyrakning nerv bilan ta'minlanishi bo'lib, simpatik asablar (qorin tarmog'i asabi) orqali boshqariladi. parasimpatik asablar kamroq hal qiluvchi ahamiyatga ega. filtrlash - buyrak glomerulasida qon plazmasidan suv va erigan moddalarning o'tishi bo'lib, molekulyar og'irligi 70 000 dan ortiq bo'lgan moddalar o'tmaydi, bu muhim jarayon. nefron nefron buyraklarning morfologik va funksional birligi bo'lib, mikroskopda ko'rinadigan asosiy tuzilma birligi hisoblanadi, u asosan po'stloq qavatda joylashgan bo'ladi. har bir nefron qoʻsh devorli tovoqcha shaklidagi kichik kapsula (shumlyanskiy – boumen kapsulasi)dan boshlanadi va ichida kapillar kalavasi - malpigiy koptokchasi joylashgan. shumlyanskiy kapsulasi shumlyanskiy-boumen kapsulasi har bir nefronning boshlanishi boʻlib, qoʻsh devorli, piyolaga oʻxshash tuzilma boʻlib, buyrak poʻstlogʻida joylashgan va kapillyar glomerulusni oʻz ichiga oladi. kapsula …

3 / 20

nervlar esa kamroq rol o'ynaydi. buyrak kapsulasida ko'p miqdorda retseptorlar joylashgan, ular orqali afferent tolalar chiqadi, bu esa buyrak faoliyatini sezish va boshqarish imkonini beradi. yukstaglomerular kompleks yukstaglomerular kompleks (yugk) afferent arteriol devorida joylashgan 15-20 mikron o‘lchamdagi ixtisoslashgan mioepiteliy hujayralaridan iborat bo‘lib, reninni sintezlaydi va saqlaydi. yugk tarkibidagi makula densa hujayralari 125-135 mosm/l natriy xlorid konsentratsiyasiga sezgir bo‘lib, glomerul filtratsiya tezligini (gfr) avtomatik ravishda tartibga soladi. koptokchalardagi filtratsiya koptokchalardagi filtratsiya jarayoni 100 a° (angstrem) gacha boʻlgan molekulalarni oʻtkazadigan, diametri taxminan 0.01 mikrometrlik teshiklar orqali amalga oshiriladi, bu plazma tarkibiy qismlarining saralanishiga olib keladi. molekulyar ogʻirligi 70 000 dan ortiq boʻlgan yirik molekulalar filtratdan oʻtmaydi, shuning uchun globulinlar kabi oqsillar koptokcha filtriga tushmaydi, ammo mayda oqsillar siydik bilan chiqarilishi mumkin. kanalchalardagi reabsorbtsiya organizmdan chiqarib tashlanadigan siydik kapsulalarda hosil boʻladigan birlamchi siydikka qarama-qarshi oʻlaroq oxirgi siydik deb ataladi. birlamchi siydikdan katta farq qiladi. oxirgi siydikda qand, aminokislotalar va baʼzi bir tuzlar boʻlmaydi, …

4 / 20

o'rilishiga ta'sir ko'rsatadi. vazopressinning miqdori qonda ortishi siydik hosil boʻlish jarayonini to'xtatib qo'yadi hamda siydikning qayta soʻrilishini kuchaytiradi, yetishmasligi oqibatida qandsiz diabet kasalligi kelib chiqishiga sabab bo'ladi. siydikning solishtirma og'irligi siydikning solishtirma og'irligi iste'mol qilinadigan suyuqlikka qarab o'zgaradi, ko'p suyuqlik ichilganda kamayadi, kam suyuqlik ichilganda esa, aksincha, 1010-1015 g/sm3 atrofida bo'ladi. siydikning solishtirma og'irligi, odatda 1.010 dan 1.025 g/ml gacha bo'lishi kerak; bu ko'rsatkich buyraklar konsentrlash va suyultirish qobiliyatini aks ettiradi hamda klinik ahamiyatga ega. nazorat uchun savollar nefron buyrakning morfologik va funktsional birligi boʻlib, shumlyanskiy-boumen kapsulasi va kanalchalaridan tashkil topgan. u po'stloq va mag'iz qismlarida joylashgan bo'lib, qonni filtrlaydi. buyrakda qon aylanishi xususiyatlari ikki kapillyar toʻridan iboratdir: koptokcha kapillyarlari va buyrak kanalchalarini oʻrab olgan kapillyarlar. bu bosimni tartibga solish orqali filtrlashni ta'minlaydi. e'tiboringiz uchun rahmat image2.png image3.jpg image4.jpg image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image10.jpg image11.jpg image12.jpg image13.jpg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.jpg image18.jpg image19.jpg image1.png

5 / 20

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ayirisha'zolarifiziologiyasi"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: ayirish a'zolari fiziologiyasi 1. siydik tarkibi va xossalari 2. siydik hosil boʻlish mexanizmi 3. buyraklar faoliyatining boshqarilishi reja: siydik tarkibi va xossalari siydik tarkibiga suv, oqsil parchalanish mahsulotlari (azotli moddalar), tuzlar va ba'zi kislotalar kiradi. oʻrta hisobda bir kecha-kunduzda siydik bilan 60 g tuz ajralib chiqadi. siydikning solishtirma ogʻirligi suyuqlikning isteʼmol qilinishiga bog'liqdir. suv koʻp ichilganda solishtirma og'irlik kamayadi, kamroq ichilganda esa, aksincha oshadi. normada 1010-1015 g/sm³ ni tashkil etadi. buyraklarni qon bilan ta'minlanishi. buyrak innervatsiyasi buyrak aortalarning eng katta shoxlaridan buyrak arteriyasi orqali q...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "ayirisha'zolarifiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ayirisha'zolarifiziologiyasi PPTX 20 pages Free download Telegram