jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi

DOCX 41 sahifa 46,8 KB Bepul yuklash

41 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 46,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 41

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 41

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi kurs ishi mavzu: jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi topshirdi: _____________________ qabul qildi : ___________________ mundarija: kirish 3 i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1. qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi 5 1.2. antik davrda pedagogik qarashlar va ta’lim tizimi 12 ii bob: yevropa va osiyo xalqlarida boshlang‘ich ta’lim taraqqiyoti (xiii–xix asrlar) 2.1. yevropada maktab tizimining shakllanishi va pedagogik g‘oyalar rivoji 19 2.2. sharq mamlakatlarida boshlang‘ich ta’lim va milliy pedagogika an’analari 26 xulosa 33 foydalanilgan adabiyotlar 35 kirish mavzuningdolzarbligi.bugungigloballashuvdavridata’limtiziminingzamonaviymodeliniyaratishda, xalqarotajribalardanfoydalanish, tarixiyildizlargamurojaatqilishmuhimahamiyatkasbetadi. ayniqsa, boshlang‘ichta’limdaqo‘llanilayotganmetodvayondashuvlarningshakllanishtarixinio‘rganish, ularningqandayijtimoiy-siyosiy, madaniyvadiniyomillarta’siridayuzagakelganinibilish — pedagogiknazariyavaamaliyotuchunzarurdir. jahonxalqlariningpedagogikmerosi, ularningtarbiyaviyqadriyatlarivatajribalarihozirgikundata’limmazmuniniboyitishdamuhimmanbabo‘libxizmatqiladi. masalan, qadimgixitoydakonfutsiyta’limotiasosidashakllanganaxloqiytarbiyatamoyillariyokiantikyunonistondaerkinfikrlashgaasoslangano‘quvtizimibugungita’limgahamdolzarbg‘oyalarberaoladi. bundantashqari, turlitarixiydavrlardavamintaqalardashakllanganta’limtizimlarinio‘rganish, ularnisolishtirish, umumiyvafarqlijihatlarinianiqlashorqaliharbirmillatningpedagogikyondashuvlarinichuqurroqtushunishimkoniyatitug‘iladi. bu esazamonaviyo‘qituvchilarningkasbiysalohiyatinioshirish, innovatsionyondashuvlarnimilliyzaminasosidajoriyetishuchunzaminyaratadi. shubois, “jahonxalqlariboshlang‘ichta’limpedagogikasitarixi” mavzusinafaqattarixiy, balkibugungikundagidolzarbmasalalardanbiribo‘lib, ta’limsohasidaizlanayotganmutaxassislaruchunm

2 / 41

uhimnazariyvaamaliymanbahisoblanadi. kurs ishiningmaqsadi. turlixalqlardaboshlang‘ichta’limtiziminingshakllanishivarivojlanishbosqichlarinio‘rganish, asosiypedagogikg‘oyalarnitahlilqilishvaularasosidazamonaviyta’limgaoidxulosalarchiqarish. kurs ishiningvazifalari. qadimgidavrlardaboshlang‘ichta’limning shakllanishjarayoninitahlilqilish; 1. antikdavrvao‘rtaasrlardagipedagogikqarashlarnio‘rganish; 2. yevropavaosiyoxalqlaridaboshlang‘ichta’limtizimivauning rivojlanishbosqichlarinitahlilqilish; 3. turlipedagogikg‘oyalarnisolishtirishvaularningzamonaviyta’limgata’sirinianiqlash. kurs ishiningpredmeti. jahonxalqlariboshlang‘ichta’liminingtarixiyshakllanishjarayonivapedagogikg‘oyalari. kurs ishiningob’ekti. qadimgisivilizatsiyalar, antikdavr, o‘rtaasrlarvayangidavrlardagiturlixalqlarningboshlang‘ichta’limtizimlari. kurs ishiningahamiyati. mazkur kurs ishidajahonxalqlariningtarixiytajribasiasosidabugungita’limjarayonigatatbiqetishmumkinbo‘lganpedagogikg‘oyalaraniqlanadi. bu esa, ta’limtiziminimilliyvaumuminsoniyqadriyatlarasosidatakomillashtirishgaxizmatqiladi. kurs ishiningtuzilishi: kurs ishikirish, ikkibob, harbirbobdaikkitaparagraf, xulosavafoydalanilganadabiyotlardaniborat. i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1 qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi boshlang‘ichta’liminsoniyattarixidaengqadimgidavrlardanboshlabshakllanaboshlagan. dastlabkita’limshakllarijamiyatehtiyojlarigabog‘liqholdarivojlanganbo‘lib, ularko‘proqamaliyko‘nikmalarnisingdirishgaqaratilganedi. qadimgimisrdaboshlang‘ichta’limdavlatboshqaruvivadiniymarosimlarniolibborishuchunzarurbo‘lganyozuv, hisob-kitob, me’moriybilimlarbilanbog‘liqedi. bu davrdafarovonlikkaxizmatqiladiganmutaxassislartayyorlashasosiyvazifabo‘lgan. bobilsivilizatsiyasidaesabolalargadiniymatnlarniyodlash, yozuv, huquqiyasoslarvaijtimoiyaxloqnormalario‘rgatilgan. xitoydakonfutsiyta’limotiasosidaaxloqiy-ruhoviytarbiyagakattae’tiborqaratilganbo‘lib, bolaavvalojamiyatgafoyda

3 / 41

li, hurmatliinsonbo‘libyetishishilozimedi. boshlang‘ichta’limoiladaboshlanib, maktabdadavomettirilgan. hindistondaesata’limdiniy-axloqiyvafalsafiyyo‘nalishdaolibborilgan. asosanvedalarasosidao‘qitilganbolalargurudebatalgandiniyustozlarqo‘lidata’limolishgan. ushbusivilizatsiyalarningharbiridaboshlang‘ichta’limningmaqsadi, shaklivamazmunio‘zigaxosbo‘lib, bujarayonlarjamiyatningdiniy, siyosiyvamadaniytuzilmasibilanbevositabog‘liqbo‘lgan. shutariqa, qadimgidavrlardashakllanganboshlang‘ichta’limtizimlarikeyingipedagogikrivojlanishuchunasosbo‘libxizmatqilgan. boshlang‘ichta’liminsoniyatningijtimoiyhayotidadastlabkikasbiyvama’naviyko‘nikmalarnishakllantirishvositasisifatidaqadimdanmuhimahamiyatkasbetgan. harbirsivilizatsiyao‘ziningdiniy, siyosiyvaiqtisodiytuzilishigamostarzdata’limtiziminiyo‘lgaqo‘ygan. misoluchun, qadimgimisrdata’limjamiyatdagiierarxiktizimgaasoslanganbo‘lib, asosanruhoniylarvazodagonlarfarzandlarigamo‘ljallanganedi. bu yerdao‘qituvchilardiniybilimlar, iyeroglifyozuvi, matematika, astronomiyakabifanlarnio‘rgatishgan. diniyaqidalarta’limningasosiynegizinitashkiletganvabolalarningma’naviytarbiyasidavlatmanfaatlaribilanchambarchasbog‘liqbo‘lgan. bobilsivilizatsiyasidamaktablaribodatxonalaryokisaroylargayaqinjoylashganbo‘lib, u yerdabolalargillavhalargamixxatyozishni, savdohisobkitoblariniyuritishni, qonunlarto‘plami — mashhurhammurapikodeksiniyodolishnio‘rganishgan. bu ta’limtizimijamiyatdatartibnisaqlash, iqtisodiyaloqalarniyuritishvahuquqiyongnishakllantirishgaxizmatqilgan. qadimgixitoydata’limjamiyataxloqiyme’yorlarasosidabarpoetilgan. konfutsiychilikta’limotiningasosiyg‘oyasibo‘lgankattalarnihurmatqilish, itoatkorlik, fidoyilikvamehnatsevarlikkabiqadriyatlarbolalargailkyoshdansingdirilgan. o‘quvchilarko‘proqaxloqiyhikoyalar, qadimgimatnlarniyodolishvayozmaifodako‘nikmalarinirivojlantirishbilanshug‘ullangan. ta’limoilavajamiyatbarqarorliginita’minlovchikuchsifatidaqaralgan. hindistondaboshlang‘ichta’limningshakllanishivedalarasosidaolibborilganbo‘lib, but

4 / 41

a’limdiniy-falsafiyxaraktergaegaedi. o‘quvchilargurukuladebataluvchimuassasalardaustozlarrahbarligidayashab, hartomonlamatarbiyalangan. ulardiniymadhiyalar, urf-odatlar, ilohiyot, grammatika, san’atvafalsafanio‘rganishgan. ta’limningustuvormaqsadiruhiytozalikkaerishish, intizomlivairodalishaxsyetishtirishbo‘lgan. shuningdek, qadimgiyunonvarimdahamboshlang‘ichta’limningilkko‘rinishlarimavjudedi. yunonistondaerkinfuqarolarfarzandlariuchunmaktablartashkiletilib, u yerdagrammatika, musiqiytarbiya, gimnastikavafalsafafanlario‘rgatilgan. bu ta’liminsonnihartomonlamamukammalshaxssifatidashakllantirishgaqaratilganedi. rimdaesata’limhuquq, ritorikavadavlatboshqaruviuchunzarurbo‘lganfanlarasosidatashkiletilganbo‘lib, amaliymaqsadlarko‘zlangan. ushbuqadimgisivilizatsiyalardagitajribalarshuniko‘rsatadiki, boshlang‘ichta’limhardoimjamiyattaraqqiyotiningasosiyharakatlantiruvchikuchibo‘lgan. u orqalinafaqatbilimvako‘nikmalar, balkijamiyatningaxloqiyme’yorlari, qadriyatlarivamadaniymerosiyangiavlodgayetkazilgan. bugungizamonaviyta’limtiziminingildizlariaynanshuqadimgitajribalargaboribtaqaladi. boshlang‘ichta’limtarixinio‘rganishorqaliinsoniyattafakkuri, madaniyativaijtimoiytaraqqiyotiningengmuhimjihatlarinianglashmumkin. qadimgisivilizatsiyalardata’limdastlabbolalarnihayotgatayyorlashvositasisifatidaqaralganbo‘lsa-da, keyinchalik u jamiyatningideologikasosinimustahkamlovchikuchgaaylangan. bu davrdata’limningshaklivamazmuniharbirjamiyatningijtimoiytuzilishi, diniye’tiqodlarivasiyosiyehtiyojlarigaqarabbelgilangan. masalan, qadimgimisrdayozuvchilar, ruhoniylar, muqaddasmatnlarnitushunadiganbilimdonshaxslarjamiyatdajudakattaobro‘gaegabo‘lgan. bu holatta’limningelitagaqaratilganini, kengommagamo‘ljallanmaganiniko‘rsatadi. bolalarmaxsusmaktablarda, ko‘pinchaibodatxonalarqoshidasaboqolgan. o‘quvdasturlaridaiyeroglifyozuvi, arifmetika, me’moriychizmalarvadiniymatnlarniyodlashasosiyo‘rinegallagan. xuddishungao‘xshashholatbobilsivilizatsiyasidahamkuzatiladi. bu yerdata’limmehnatvaboshqaruvfa

5 / 41

oliyatigatayyorlashniko‘zlagan. bolalarmixxatyozuvinio‘rganar, iqtisodiymuomalalarvahuquqiyasoslarbilantanisharedilar. ulargillavhalargayozuvyozishnimashqqilgan, buesayozmamadaniyatningrivojigaxizmatqilgan. bundayta’limjamiyatdaqonunustuvorliginita’minlash, yozmahujjatyuritishvadavlatboshqaruvisamaradorliginioshirishgayo‘naltirilgan. qadimgixitoydata’limaxloqiy-ruhiykamolotgakattae’tiborqaratgan. konfutsiylikta’limotiasosidainsonparvarlik, fidoyilik, ota-onagasadoqat, kattakichikkahurmatkabiqadriyatlarmaktabta’liminingasosiyyo‘nalishlarigaaylangan. o‘qituvchilarjamiyatdadoimohurmatbilanqaralgan, ularning mas’uliyatinafaqatbilimberish, balkiyoshlarnito‘g‘riyo‘lgayo‘naltirishdaniboratbo‘lgan. ta’limdasturlariqadimgimatnlar — klassikkitoblarniyodolish, ularnitahlilqilishvahayotgatatbiqetishasosidatuzilgan. hindistonningqadimgita’limtizimiesadiniy-falsafiyasoslargatayangan. vedalarasosidatuzilgano‘quvdasturlariruhiypoklik, intizomvahayotiydonoliknishakllantirishgaxizmatqilgan. bolalargurukulalardayashab, ustozlarirahbarligidakundalikhayotinita’limbilanbog‘labo‘tkazganlar. bu yerdao‘qituvchilarshunchakibilimberuvchiemas, balkihayotiyyo‘lko‘rsatuvchiruhiyustozsifatidaqadrlangan. ta’limsukunat, kontsentratsiyava o‘z ustidaishlashorqaliamalgaoshirilgan. antikdunyoda, ayniqsa, qadimgiyunonistondata’limningshakllanishio‘zigaxosbo‘lgan. yunonlarta’limniinsonruhiyvajismoniybarkamolliginita’minlovchivositasifatidako‘rishgan. musiqa, sport, falsafavasan’atasosiyo‘rinegallagan. maktablarorqaliemas, balkifaolhayot, munozaralar, ochiqnutqlarorqalita’limberilgan. bu jarayondasokrat, platon, aristotelkabifaylasuflarasosiyrolnio‘ynagan. ularningta’limgaoidqarashlarimingyillardavomidajahonpedagogikasigata’sirko‘rsatgan. rimdaesata’limamaliymaqsadlargaxizmatqilganbo‘lib, davlatboshqaruvi, huquqshunoslik, ritorikavasiyosiynutqsohalaridabilimberishgayo‘naltirilgan. rimliklarta’limnijamiyatniboshqarishuchunzarurvositadebbilganlarvabuboradao‘qituvchilarningrolikuchlibo‘lgan. qadimgisivilizat

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 41 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi" haqida

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi kurs ishi mavzu: jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi topshirdi: _____________________ qabul qildi : ___________________ mundarija: kirish 3 i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1. qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi 5 1.2. antik davrda pedagogik qarashlar va ta’lim tizimi 12 ii bob: yevropa va osiyo xalqlarida boshlang‘ich ta’lim taraqqiyoti (xiii–xix asrlar) 2.1. yevropada maktab tizimining shakllanishi va pedagogik g‘oyalar rivoji 19 2.2. sharq mamlakatlarida boshlang‘ich ta’lim va milliy pedagogika an’analari 26 xulosa 33 foydalanilgan adabiyotlar 35 kirish mavzuningdolzarbligi.bugungigloballashuvdavridata’limtiziminingzamonaviymod...

Bu fayl DOCX formatida 41 sahifadan iborat (46,8 KB). "jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: jahon xalqlariboshlang’ich ta'l… DOCX 41 sahifa Bepul yuklash Telegram