jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi

DOCX 41 стр. 46,8 КБ Бесплатная загрузка

41 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 46,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 41

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 41

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi kurs ishi mavzu: jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi topshirdi: _____________________ qabul qildi : ___________________ mundarija: kirish 3 i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1. qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi 5 1.2. antik davrda pedagogik qarashlar va ta’lim tizimi 12 ii bob: yevropa va osiyo xalqlarida boshlang‘ich ta’lim taraqqiyoti (xiii–xix asrlar) 2.1. yevropada maktab tizimining shakllanishi va pedagogik g‘oyalar rivoji 19 2.2. sharq mamlakatlarida boshlang‘ich ta’lim va milliy pedagogika an’analari 26 xulosa 33 foydalanilgan adabiyotlar 35 kirish mavzuningdolzarbligi.bugungigloballashuvdavridata’limtiziminingzamonaviymodeliniyaratishda, xalqarotajribalardanfoydalanish, tarixiyildizlargamurojaatqilishmuhimahamiyatkasbetadi. ayniqsa, boshlang‘ichta’limdaqo‘llanilayotganmetodvayondashuvlarningshakllanishtarixinio‘rganish, ularningqandayijtimoiy-siyosiy, madaniyvadiniyomillarta’siridayuzagakelganinibilish — pedagogiknazariyavaamaliyotuchunzarurdir. jahonxalqlariningpedagogikmerosi, ularningtarbiyaviyqadriyatlarivatajribalarihozirgikundata’limmazmuniniboyitishdamuhimmanbabo‘libxizmatqiladi. masalan, qadimgixitoydakonfutsiyta’limotiasosidashakllanganaxloqiytarbiyatamoyillariyokiantikyunonistondaerkinfikrlashgaasoslangano‘quvtizimibugungita’limgahamdolzarbg‘oyalarberaoladi. bundantashqari, turlitarixiydavrlardavamintaqalardashakllanganta’limtizimlarinio‘rganish, ularnisolishtirish, umumiyvafarqlijihatlarinianiqlashorqaliharbirmillatningpedagogikyondashuvlarinichuqurroqtushunishimkoniyatitug‘iladi. bu esazamonaviyo‘qituvchilarningkasbiysalohiyatinioshirish, innovatsionyondashuvlarnimilliyzaminasosidajoriyetishuchunzaminyaratadi. shubois, “jahonxalqlariboshlang‘ichta’limpedagogikasitarixi” mavzusinafaqattarixiy, balkibugungikundagidolzarbmasalalardanbiribo‘lib, ta’limsohasidaizlanayotganmutaxassislaruchunm

2 / 41

uhimnazariyvaamaliymanbahisoblanadi. kurs ishiningmaqsadi. turlixalqlardaboshlang‘ichta’limtiziminingshakllanishivarivojlanishbosqichlarinio‘rganish, asosiypedagogikg‘oyalarnitahlilqilishvaularasosidazamonaviyta’limgaoidxulosalarchiqarish. kurs ishiningvazifalari. qadimgidavrlardaboshlang‘ichta’limning shakllanishjarayoninitahlilqilish; 1. antikdavrvao‘rtaasrlardagipedagogikqarashlarnio‘rganish; 2. yevropavaosiyoxalqlaridaboshlang‘ichta’limtizimivauning rivojlanishbosqichlarinitahlilqilish; 3. turlipedagogikg‘oyalarnisolishtirishvaularningzamonaviyta’limgata’sirinianiqlash. kurs ishiningpredmeti. jahonxalqlariboshlang‘ichta’liminingtarixiyshakllanishjarayonivapedagogikg‘oyalari. kurs ishiningob’ekti. qadimgisivilizatsiyalar, antikdavr, o‘rtaasrlarvayangidavrlardagiturlixalqlarningboshlang‘ichta’limtizimlari. kurs ishiningahamiyati. mazkur kurs ishidajahonxalqlariningtarixiytajribasiasosidabugungita’limjarayonigatatbiqetishmumkinbo‘lganpedagogikg‘oyalaraniqlanadi. bu esa, ta’limtiziminimilliyvaumuminsoniyqadriyatlarasosidatakomillashtirishgaxizmatqiladi. kurs ishiningtuzilishi: kurs ishikirish, ikkibob, harbirbobdaikkitaparagraf, xulosavafoydalanilganadabiyotlardaniborat. i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1 qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi boshlang‘ichta’liminsoniyattarixidaengqadimgidavrlardanboshlabshakllanaboshlagan. dastlabkita’limshakllarijamiyatehtiyojlarigabog‘liqholdarivojlanganbo‘lib, ularko‘proqamaliyko‘nikmalarnisingdirishgaqaratilganedi. qadimgimisrdaboshlang‘ichta’limdavlatboshqaruvivadiniymarosimlarniolibborishuchunzarurbo‘lganyozuv, hisob-kitob, me’moriybilimlarbilanbog‘liqedi. bu davrdafarovonlikkaxizmatqiladiganmutaxassislartayyorlashasosiyvazifabo‘lgan. bobilsivilizatsiyasidaesabolalargadiniymatnlarniyodlash, yozuv, huquqiyasoslarvaijtimoiyaxloqnormalario‘rgatilgan. xitoydakonfutsiyta’limotiasosidaaxloqiy-ruhoviytarbiyagakattae’tiborqaratilganbo‘lib, bolaavvalojamiyatgafoyda

3 / 41

li, hurmatliinsonbo‘libyetishishilozimedi. boshlang‘ichta’limoiladaboshlanib, maktabdadavomettirilgan. hindistondaesata’limdiniy-axloqiyvafalsafiyyo‘nalishdaolibborilgan. asosanvedalarasosidao‘qitilganbolalargurudebatalgandiniyustozlarqo‘lidata’limolishgan. ushbusivilizatsiyalarningharbiridaboshlang‘ichta’limningmaqsadi, shaklivamazmunio‘zigaxosbo‘lib, bujarayonlarjamiyatningdiniy, siyosiyvamadaniytuzilmasibilanbevositabog‘liqbo‘lgan. shutariqa, qadimgidavrlardashakllanganboshlang‘ichta’limtizimlarikeyingipedagogikrivojlanishuchunasosbo‘libxizmatqilgan. boshlang‘ichta’liminsoniyatningijtimoiyhayotidadastlabkikasbiyvama’naviyko‘nikmalarnishakllantirishvositasisifatidaqadimdanmuhimahamiyatkasbetgan. harbirsivilizatsiyao‘ziningdiniy, siyosiyvaiqtisodiytuzilishigamostarzdata’limtiziminiyo‘lgaqo‘ygan. misoluchun, qadimgimisrdata’limjamiyatdagiierarxiktizimgaasoslanganbo‘lib, asosanruhoniylarvazodagonlarfarzandlarigamo‘ljallanganedi. bu yerdao‘qituvchilardiniybilimlar, iyeroglifyozuvi, matematika, astronomiyakabifanlarnio‘rgatishgan. diniyaqidalarta’limningasosiynegizinitashkiletganvabolalarningma’naviytarbiyasidavlatmanfaatlaribilanchambarchasbog‘liqbo‘lgan. bobilsivilizatsiyasidamaktablaribodatxonalaryokisaroylargayaqinjoylashganbo‘lib, u yerdabolalargillavhalargamixxatyozishni, savdohisobkitoblariniyuritishni, qonunlarto‘plami — mashhurhammurapikodeksiniyodolishnio‘rganishgan. bu ta’limtizimijamiyatdatartibnisaqlash, iqtisodiyaloqalarniyuritishvahuquqiyongnishakllantirishgaxizmatqilgan. qadimgixitoydata’limjamiyataxloqiyme’yorlarasosidabarpoetilgan. konfutsiychilikta’limotiningasosiyg‘oyasibo‘lgankattalarnihurmatqilish, itoatkorlik, fidoyilikvamehnatsevarlikkabiqadriyatlarbolalargailkyoshdansingdirilgan. o‘quvchilarko‘proqaxloqiyhikoyalar, qadimgimatnlarniyodolishvayozmaifodako‘nikmalarinirivojlantirishbilanshug‘ullangan. ta’limoilavajamiyatbarqarorliginita’minlovchikuchsifatidaqaralgan. hindistondaboshlang‘ichta’limningshakllanishivedalarasosidaolibborilganbo‘lib, but

4 / 41

a’limdiniy-falsafiyxaraktergaegaedi. o‘quvchilargurukuladebataluvchimuassasalardaustozlarrahbarligidayashab, hartomonlamatarbiyalangan. ulardiniymadhiyalar, urf-odatlar, ilohiyot, grammatika, san’atvafalsafanio‘rganishgan. ta’limningustuvormaqsadiruhiytozalikkaerishish, intizomlivairodalishaxsyetishtirishbo‘lgan. shuningdek, qadimgiyunonvarimdahamboshlang‘ichta’limningilkko‘rinishlarimavjudedi. yunonistondaerkinfuqarolarfarzandlariuchunmaktablartashkiletilib, u yerdagrammatika, musiqiytarbiya, gimnastikavafalsafafanlario‘rgatilgan. bu ta’liminsonnihartomonlamamukammalshaxssifatidashakllantirishgaqaratilganedi. rimdaesata’limhuquq, ritorikavadavlatboshqaruviuchunzarurbo‘lganfanlarasosidatashkiletilganbo‘lib, amaliymaqsadlarko‘zlangan. ushbuqadimgisivilizatsiyalardagitajribalarshuniko‘rsatadiki, boshlang‘ichta’limhardoimjamiyattaraqqiyotiningasosiyharakatlantiruvchikuchibo‘lgan. u orqalinafaqatbilimvako‘nikmalar, balkijamiyatningaxloqiyme’yorlari, qadriyatlarivamadaniymerosiyangiavlodgayetkazilgan. bugungizamonaviyta’limtiziminingildizlariaynanshuqadimgitajribalargaboribtaqaladi. boshlang‘ichta’limtarixinio‘rganishorqaliinsoniyattafakkuri, madaniyativaijtimoiytaraqqiyotiningengmuhimjihatlarinianglashmumkin. qadimgisivilizatsiyalardata’limdastlabbolalarnihayotgatayyorlashvositasisifatidaqaralganbo‘lsa-da, keyinchalik u jamiyatningideologikasosinimustahkamlovchikuchgaaylangan. bu davrdata’limningshaklivamazmuniharbirjamiyatningijtimoiytuzilishi, diniye’tiqodlarivasiyosiyehtiyojlarigaqarabbelgilangan. masalan, qadimgimisrdayozuvchilar, ruhoniylar, muqaddasmatnlarnitushunadiganbilimdonshaxslarjamiyatdajudakattaobro‘gaegabo‘lgan. bu holatta’limningelitagaqaratilganini, kengommagamo‘ljallanmaganiniko‘rsatadi. bolalarmaxsusmaktablarda, ko‘pinchaibodatxonalarqoshidasaboqolgan. o‘quvdasturlaridaiyeroglifyozuvi, arifmetika, me’moriychizmalarvadiniymatnlarniyodlashasosiyo‘rinegallagan. xuddishungao‘xshashholatbobilsivilizatsiyasidahamkuzatiladi. bu yerdata’limmehnatvaboshqaruvfa

5 / 41

oliyatigatayyorlashniko‘zlagan. bolalarmixxatyozuvinio‘rganar, iqtisodiymuomalalarvahuquqiyasoslarbilantanisharedilar. ulargillavhalargayozuvyozishnimashqqilgan, buesayozmamadaniyatningrivojigaxizmatqilgan. bundayta’limjamiyatdaqonunustuvorliginita’minlash, yozmahujjatyuritishvadavlatboshqaruvisamaradorliginioshirishgayo‘naltirilgan. qadimgixitoydata’limaxloqiy-ruhiykamolotgakattae’tiborqaratgan. konfutsiylikta’limotiasosidainsonparvarlik, fidoyilik, ota-onagasadoqat, kattakichikkahurmatkabiqadriyatlarmaktabta’liminingasosiyyo‘nalishlarigaaylangan. o‘qituvchilarjamiyatdadoimohurmatbilanqaralgan, ularning mas’uliyatinafaqatbilimberish, balkiyoshlarnito‘g‘riyo‘lgayo‘naltirishdaniboratbo‘lgan. ta’limdasturlariqadimgimatnlar — klassikkitoblarniyodolish, ularnitahlilqilishvahayotgatatbiqetishasosidatuzilgan. hindistonningqadimgita’limtizimiesadiniy-falsafiyasoslargatayangan. vedalarasosidatuzilgano‘quvdasturlariruhiypoklik, intizomvahayotiydonoliknishakllantirishgaxizmatqilgan. bolalargurukulalardayashab, ustozlarirahbarligidakundalikhayotinita’limbilanbog‘labo‘tkazganlar. bu yerdao‘qituvchilarshunchakibilimberuvchiemas, balkihayotiyyo‘lko‘rsatuvchiruhiyustozsifatidaqadrlangan. ta’limsukunat, kontsentratsiyava o‘z ustidaishlashorqaliamalgaoshirilgan. antikdunyoda, ayniqsa, qadimgiyunonistondata’limningshakllanishio‘zigaxosbo‘lgan. yunonlarta’limniinsonruhiyvajismoniybarkamolliginita’minlovchivositasifatidako‘rishgan. musiqa, sport, falsafavasan’atasosiyo‘rinegallagan. maktablarorqaliemas, balkifaolhayot, munozaralar, ochiqnutqlarorqalita’limberilgan. bu jarayondasokrat, platon, aristotelkabifaylasuflarasosiyrolnio‘ynagan. ularningta’limgaoidqarashlarimingyillardavomidajahonpedagogikasigata’sirko‘rsatgan. rimdaesata’limamaliymaqsadlargaxizmatqilganbo‘lib, davlatboshqaruvi, huquqshunoslik, ritorikavasiyosiynutqsohalaridabilimberishgayo‘naltirilgan. rimliklarta’limnijamiyatniboshqarishuchunzarurvositadebbilganlarvabuboradao‘qituvchilarningrolikuchlibo‘lgan. qadimgisivilizat

Хотите читать дальше?

Скачайте все 41 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi kurs ishi mavzu: jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi topshirdi: _____________________ qabul qildi : ___________________ mundarija: kirish 3 i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1. qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi 5 1.2. antik davrda pedagogik qarashlar va ta’lim tizimi 12 ii bob: yevropa va osiyo xalqlarida boshlang‘ich ta’lim taraqqiyoti (xiii–xix asrlar) 2.1. yevropada maktab tizimining shakllanishi va pedagogik g‘oyalar rivoji 19 2.2. sharq mamlakatlarida boshlang‘ich ta’lim va milliy pedagogika an’analari 26 xulosa 33 foydalanilgan adabiyotlar 35 kirish mavzuningdolzarbligi.bugungigloballashuvdavridata’limtiziminingzamonaviymod...

Этот файл содержит 41 стр. в формате DOCX (46,8 КБ). Чтобы скачать "jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jahon xalqlariboshlang’ich ta'l… DOCX 41 стр. Бесплатная загрузка Telegram