jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi

DOCX 41 pages 46.8 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.8 KB

File type DOCX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi kurs ishi mavzu: jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi topshirdi: _____________________ qabul qildi : ___________________ mundarija: kirish 3 i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1. qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi 5 1.2. antik davrda pedagogik qarashlar va ta’lim tizimi 12 ii bob: yevropa va osiyo xalqlarida boshlang‘ich ta’lim taraqqiyoti (xiii–xix asrlar) 2.1. yevropada maktab tizimining shakllanishi va pedagogik g‘oyalar rivoji 19 2.2. sharq mamlakatlarida boshlang‘ich ta’lim va milliy pedagogika an’analari 26 xulosa 33 foydalanilgan adabiyotlar 35 kirish mavzuningdolzarbligi.bugungigloballashuvdavridata’limtiziminingzamonaviymodeliniyaratishda, xalqarotajribalardanfoydalanish, tarixiyildizlargamurojaatqilishmuhimahamiyatkasbetadi. ayniqsa, boshlang‘ichta’limdaqo‘llanilayotganmetodvayondashuvlarningshakllanishtarixinio‘rganish, ularningqandayijtimoiy-siyosiy, madaniyvadiniyomillarta’siridayuzagakelganinibilish — pedagogiknazariyavaamaliyotuchunzarurdir. jahonxalqlariningpedagogikmerosi, ularningtarbiyaviyqadriyatlarivatajribalarihozirgikundata’limmazmuniniboyitishdamuhimmanbabo‘libxizmatqiladi. masalan, qadimgixitoydakonfutsiyta’limotiasosidashakllanganaxloqiytarbiyatamoyillariyokiantikyunonistondaerkinfikrlashgaasoslangano‘quvtizimibugungita’limgahamdolzarbg‘oyalarberaoladi. bundantashqari, turlitarixiydavrlardavamintaqalardashakllanganta’limtizimlarinio‘rganish, ularnisolishtirish, umumiyvafarqlijihatlarinianiqlashorqaliharbirmillatningpedagogikyondashuvlarinichuqurroqtushunishimkoniyatitug‘iladi. bu esazamonaviyo‘qituvchilarningkasbiysalohiyatinioshirish, innovatsionyondashuvlarnimilliyzaminasosidajoriyetishuchunzaminyaratadi. shubois, “jahonxalqlariboshlang‘ichta’limpedagogikasitarixi” mavzusinafaqattarixiy, balkibugungikundagidolzarbmasalalardanbiribo‘lib, ta’limsohasidaizlanayotganmutaxassislaruchunm

2 / 41

uhimnazariyvaamaliymanbahisoblanadi. kurs ishiningmaqsadi. turlixalqlardaboshlang‘ichta’limtiziminingshakllanishivarivojlanishbosqichlarinio‘rganish, asosiypedagogikg‘oyalarnitahlilqilishvaularasosidazamonaviyta’limgaoidxulosalarchiqarish. kurs ishiningvazifalari. qadimgidavrlardaboshlang‘ichta’limning shakllanishjarayoninitahlilqilish; 1. antikdavrvao‘rtaasrlardagipedagogikqarashlarnio‘rganish; 2. yevropavaosiyoxalqlaridaboshlang‘ichta’limtizimivauning rivojlanishbosqichlarinitahlilqilish; 3. turlipedagogikg‘oyalarnisolishtirishvaularningzamonaviyta’limgata’sirinianiqlash. kurs ishiningpredmeti. jahonxalqlariboshlang‘ichta’liminingtarixiyshakllanishjarayonivapedagogikg‘oyalari. kurs ishiningob’ekti. qadimgisivilizatsiyalar, antikdavr, o‘rtaasrlarvayangidavrlardagiturlixalqlarningboshlang‘ichta’limtizimlari. kurs ishiningahamiyati. mazkur kurs ishidajahonxalqlariningtarixiytajribasiasosidabugungita’limjarayonigatatbiqetishmumkinbo‘lganpedagogikg‘oyalaraniqlanadi. bu esa, ta’limtiziminimilliyvaumuminsoniyqadriyatlarasosidatakomillashtirishgaxizmatqiladi. kurs ishiningtuzilishi: kurs ishikirish, ikkibob, harbirbobdaikkitaparagraf, xulosavafoydalanilganadabiyotlardaniborat. i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1 qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi boshlang‘ichta’liminsoniyattarixidaengqadimgidavrlardanboshlabshakllanaboshlagan. dastlabkita’limshakllarijamiyatehtiyojlarigabog‘liqholdarivojlanganbo‘lib, ularko‘proqamaliyko‘nikmalarnisingdirishgaqaratilganedi. qadimgimisrdaboshlang‘ichta’limdavlatboshqaruvivadiniymarosimlarniolibborishuchunzarurbo‘lganyozuv, hisob-kitob, me’moriybilimlarbilanbog‘liqedi. bu davrdafarovonlikkaxizmatqiladiganmutaxassislartayyorlashasosiyvazifabo‘lgan. bobilsivilizatsiyasidaesabolalargadiniymatnlarniyodlash, yozuv, huquqiyasoslarvaijtimoiyaxloqnormalario‘rgatilgan. xitoydakonfutsiyta’limotiasosidaaxloqiy-ruhoviytarbiyagakattae’tiborqaratilganbo‘lib, bolaavvalojamiyatgafoyda

3 / 41

li, hurmatliinsonbo‘libyetishishilozimedi. boshlang‘ichta’limoiladaboshlanib, maktabdadavomettirilgan. hindistondaesata’limdiniy-axloqiyvafalsafiyyo‘nalishdaolibborilgan. asosanvedalarasosidao‘qitilganbolalargurudebatalgandiniyustozlarqo‘lidata’limolishgan. ushbusivilizatsiyalarningharbiridaboshlang‘ichta’limningmaqsadi, shaklivamazmunio‘zigaxosbo‘lib, bujarayonlarjamiyatningdiniy, siyosiyvamadaniytuzilmasibilanbevositabog‘liqbo‘lgan. shutariqa, qadimgidavrlardashakllanganboshlang‘ichta’limtizimlarikeyingipedagogikrivojlanishuchunasosbo‘libxizmatqilgan. boshlang‘ichta’liminsoniyatningijtimoiyhayotidadastlabkikasbiyvama’naviyko‘nikmalarnishakllantirishvositasisifatidaqadimdanmuhimahamiyatkasbetgan. harbirsivilizatsiyao‘ziningdiniy, siyosiyvaiqtisodiytuzilishigamostarzdata’limtiziminiyo‘lgaqo‘ygan. misoluchun, qadimgimisrdata’limjamiyatdagiierarxiktizimgaasoslanganbo‘lib, asosanruhoniylarvazodagonlarfarzandlarigamo‘ljallanganedi. bu yerdao‘qituvchilardiniybilimlar, iyeroglifyozuvi, matematika, astronomiyakabifanlarnio‘rgatishgan. diniyaqidalarta’limningasosiynegizinitashkiletganvabolalarningma’naviytarbiyasidavlatmanfaatlaribilanchambarchasbog‘liqbo‘lgan. bobilsivilizatsiyasidamaktablaribodatxonalaryokisaroylargayaqinjoylashganbo‘lib, u yerdabolalargillavhalargamixxatyozishni, savdohisobkitoblariniyuritishni, qonunlarto‘plami — mashhurhammurapikodeksiniyodolishnio‘rganishgan. bu ta’limtizimijamiyatdatartibnisaqlash, iqtisodiyaloqalarniyuritishvahuquqiyongnishakllantirishgaxizmatqilgan. qadimgixitoydata’limjamiyataxloqiyme’yorlarasosidabarpoetilgan. konfutsiychilikta’limotiningasosiyg‘oyasibo‘lgankattalarnihurmatqilish, itoatkorlik, fidoyilikvamehnatsevarlikkabiqadriyatlarbolalargailkyoshdansingdirilgan. o‘quvchilarko‘proqaxloqiyhikoyalar, qadimgimatnlarniyodolishvayozmaifodako‘nikmalarinirivojlantirishbilanshug‘ullangan. ta’limoilavajamiyatbarqarorliginita’minlovchikuchsifatidaqaralgan. hindistondaboshlang‘ichta’limningshakllanishivedalarasosidaolibborilganbo‘lib, but

4 / 41

a’limdiniy-falsafiyxaraktergaegaedi. o‘quvchilargurukuladebataluvchimuassasalardaustozlarrahbarligidayashab, hartomonlamatarbiyalangan. ulardiniymadhiyalar, urf-odatlar, ilohiyot, grammatika, san’atvafalsafanio‘rganishgan. ta’limningustuvormaqsadiruhiytozalikkaerishish, intizomlivairodalishaxsyetishtirishbo‘lgan. shuningdek, qadimgiyunonvarimdahamboshlang‘ichta’limningilkko‘rinishlarimavjudedi. yunonistondaerkinfuqarolarfarzandlariuchunmaktablartashkiletilib, u yerdagrammatika, musiqiytarbiya, gimnastikavafalsafafanlario‘rgatilgan. bu ta’liminsonnihartomonlamamukammalshaxssifatidashakllantirishgaqaratilganedi. rimdaesata’limhuquq, ritorikavadavlatboshqaruviuchunzarurbo‘lganfanlarasosidatashkiletilganbo‘lib, amaliymaqsadlarko‘zlangan. ushbuqadimgisivilizatsiyalardagitajribalarshuniko‘rsatadiki, boshlang‘ichta’limhardoimjamiyattaraqqiyotiningasosiyharakatlantiruvchikuchibo‘lgan. u orqalinafaqatbilimvako‘nikmalar, balkijamiyatningaxloqiyme’yorlari, qadriyatlarivamadaniymerosiyangiavlodgayetkazilgan. bugungizamonaviyta’limtiziminingildizlariaynanshuqadimgitajribalargaboribtaqaladi. boshlang‘ichta’limtarixinio‘rganishorqaliinsoniyattafakkuri, madaniyativaijtimoiytaraqqiyotiningengmuhimjihatlarinianglashmumkin. qadimgisivilizatsiyalardata’limdastlabbolalarnihayotgatayyorlashvositasisifatidaqaralganbo‘lsa-da, keyinchalik u jamiyatningideologikasosinimustahkamlovchikuchgaaylangan. bu davrdata’limningshaklivamazmuniharbirjamiyatningijtimoiytuzilishi, diniye’tiqodlarivasiyosiyehtiyojlarigaqarabbelgilangan. masalan, qadimgimisrdayozuvchilar, ruhoniylar, muqaddasmatnlarnitushunadiganbilimdonshaxslarjamiyatdajudakattaobro‘gaegabo‘lgan. bu holatta’limningelitagaqaratilganini, kengommagamo‘ljallanmaganiniko‘rsatadi. bolalarmaxsusmaktablarda, ko‘pinchaibodatxonalarqoshidasaboqolgan. o‘quvdasturlaridaiyeroglifyozuvi, arifmetika, me’moriychizmalarvadiniymatnlarniyodlashasosiyo‘rinegallagan. xuddishungao‘xshashholatbobilsivilizatsiyasidahamkuzatiladi. bu yerdata’limmehnatvaboshqaruvfa

5 / 41

oliyatigatayyorlashniko‘zlagan. bolalarmixxatyozuvinio‘rganar, iqtisodiymuomalalarvahuquqiyasoslarbilantanisharedilar. ulargillavhalargayozuvyozishnimashqqilgan, buesayozmamadaniyatningrivojigaxizmatqilgan. bundayta’limjamiyatdaqonunustuvorliginita’minlash, yozmahujjatyuritishvadavlatboshqaruvisamaradorliginioshirishgayo‘naltirilgan. qadimgixitoydata’limaxloqiy-ruhiykamolotgakattae’tiborqaratgan. konfutsiylikta’limotiasosidainsonparvarlik, fidoyilik, ota-onagasadoqat, kattakichikkahurmatkabiqadriyatlarmaktabta’liminingasosiyyo‘nalishlarigaaylangan. o‘qituvchilarjamiyatdadoimohurmatbilanqaralgan, ularning mas’uliyatinafaqatbilimberish, balkiyoshlarnito‘g‘riyo‘lgayo‘naltirishdaniboratbo‘lgan. ta’limdasturlariqadimgimatnlar — klassikkitoblarniyodolish, ularnitahlilqilishvahayotgatatbiqetishasosidatuzilgan. hindistonningqadimgita’limtizimiesadiniy-falsafiyasoslargatayangan. vedalarasosidatuzilgano‘quvdasturlariruhiypoklik, intizomvahayotiydonoliknishakllantirishgaxizmatqilgan. bolalargurukulalardayashab, ustozlarirahbarligidakundalikhayotinita’limbilanbog‘labo‘tkazganlar. bu yerdao‘qituvchilarshunchakibilimberuvchiemas, balkihayotiyyo‘lko‘rsatuvchiruhiyustozsifatidaqadrlangan. ta’limsukunat, kontsentratsiyava o‘z ustidaishlashorqaliamalgaoshirilgan. antikdunyoda, ayniqsa, qadimgiyunonistondata’limningshakllanishio‘zigaxosbo‘lgan. yunonlarta’limniinsonruhiyvajismoniybarkamolliginita’minlovchivositasifatidako‘rishgan. musiqa, sport, falsafavasan’atasosiyo‘rinegallagan. maktablarorqaliemas, balkifaolhayot, munozaralar, ochiqnutqlarorqalita’limberilgan. bu jarayondasokrat, platon, aristotelkabifaylasuflarasosiyrolnio‘ynagan. ularningta’limgaoidqarashlarimingyillardavomidajahonpedagogikasigata’sirko‘rsatgan. rimdaesata’limamaliymaqsadlargaxizmatqilganbo‘lib, davlatboshqaruvi, huquqshunoslik, ritorikavasiyosiynutqsohalaridabilimberishgayo‘naltirilgan. rimliklarta’limnijamiyatniboshqarishuchunzarurvositadebbilganlarvabuboradao‘qituvchilarningrolikuchlibo‘lgan. qadimgisivilizat

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi kurs ishi mavzu: jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi topshirdi: _____________________ qabul qildi : ___________________ mundarija: kirish 3 i bob. boshlang‘ich ta’limning paydo bo‘lishi va ilk rivojlanish bosqichlari 1.1. qadimgi sivilizatsiyalarda boshlang‘ich ta’limning shakllanishi 5 1.2. antik davrda pedagogik qarashlar va ta’lim tizimi 12 ii bob: yevropa va osiyo xalqlarida boshlang‘ich ta’lim taraqqiyoti (xiii–xix asrlar) 2.1. yevropada maktab tizimining shakllanishi va pedagogik g‘oyalar rivoji 19 2.2. sharq mamlakatlarida boshlang‘ich ta’lim va milliy pedagogika an’analari 26 xulosa 33 foydalanilgan adabiyotlar 35 kirish mavzuningdolzarbligi.bugungigloballashuvdavridata’limtiziminingzamonaviymod...

This file contains 41 pages in DOCX format (46.8 KB). To download "jahon xalqlariboshlang’ich ta'lim pedagogikasi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: jahon xalqlariboshlang’ich ta'l… DOCX 41 pages Free download Telegram